29 November 2015

Nga Traboini i Hotit vjen një këngë për Atin tim



NGA TRABOINI I HOTIT VJEN NJĂ‹ KĂ‹NGĂ‹ PĂ‹R ATIN TIM

Marash Zef Gojçaj erdhi nga Traboini i Hotit në Tiranë në përurimi e shtatores së Dedë Gjo Lulit. U takuam e u gëzuam bashkë edhe me atë edhe me të birin e Zef Metit, i cili ka qenë nga bashkëluftëtaret e tim ati në kryengritjen e vitit 1911. E dija se unë isha i vetmi pinjoll luftëtarësh kryengritës sepse ka kaluar kohë e gjatë, por ja që ishte edhe Palok Nicaj, i biri i Zef Metit. Në disa kujtime veteranësh të pavarësisë thuhet se Zef Meti ka pas një zë që ngrinte malet peshë kur këndonte në gëzim të flamurit të Deçiqit në 1911, por edhe grykëholla i këndonte bukur.
NĂ« atĂ« gĂ«zim tĂ« shtatores sĂ« kryetrimit tĂ« MalĂ«sisĂ« DedĂ« Gjo Luli, Marash Gojçaj ma la nĂ« dorĂ« njĂ« CD. Kur tĂ« mbarojmĂ« ceremoninĂ« e shtatores, mĂ« tha do tĂ« shkojmĂ« ta dĂ«gjojmĂ« tek makina qĂ« e kishte parkuar tek Tirana Internacional. KatĂ«r burra tĂ« Hotit u futĂ«m nĂ« makinĂ« e dĂ«gjuam njĂ« kĂ«ngĂ« me lahutĂ«. Palok NicĂ«s,djalit tĂ« Zef Metit,  ju mbushĂ«n sytĂ« me lot. GjithĂ« kĂ«to histori mi ka treguar baba jem mĂ« tha. Po fliste pĂ«r ngjarjet qĂ« pĂ«rmendeshin nĂ« tekstin e kĂ«ngĂ«s tĂ« shkruar nga Marash Gojçaj e kĂ«nduar me lahutĂ« nga PrĂ«tash Nilaj. Edhe unĂ« isha i emocionuar aq shumĂ« sa nuk po dija si ta falenderoja Marash Gojçin e PrĂ«tash Nilajn. Ishte njĂ« kĂ«ngĂ« pĂ«r babĂ«n tim, Palok Traboini.
Besa mi ka pre krahĂ«t kur ka ndrrue jetĂ«, atĂ«botĂ«  kam qenĂ« 5 vjeç, i thashĂ« Marashit, e tash ti po ma sjell nĂ« kĂ«ngĂ«  e po mĂ« duket se Ă«shtĂ« gjallĂ«. MĂ« mbeti mendja tek ky akt i bashkĂ«hotjanit tim, njeri me shpirt tĂ« madh. Ja pra qĂ« edhe nĂ«se ne i harrojmĂ« prindĂ«rit tanĂ« prej shukullimave tĂ« ditĂ«s, kur ata kanĂ« bĂ«rĂ« diçka tĂ« mirĂ« e me vlerĂ« pĂ«r kĂ«tĂ« komb i kujtojnĂ« tĂ« tjerĂ«t, sepse mirĂ«sia qĂ« ka pasur ndokush, cilĂ«sitĂ« qĂ« ka mishĂ«ruar, i kthehen edhe i vdekur nĂ« dhe nĂ« qoftĂ«, madje edhe sikur gjysmĂ« shekulli tĂ« mos jenĂ« mĂ« ndĂ«r tĂ« gjallĂ«t. Po i vdekuri qenka mĂ« i gjallĂ« se i gjalli ndonjĂ«herĂ«. Populli nuk i harron kurrĂ« bijtĂ« e vet qĂ« janĂ« pĂ«rkushtuar pĂ«r kĂ«tĂ« komb, pĂ«r tokĂ«n e lirinĂ« e shqiptarĂ«ve.
Tani unë biri kam në dorë këngën për atin tim Palok Traboini. E këtë gëzim me patjetër do ta ndaj me miqtë e mi, me shqiptarët atdhetarë, idealistët kombëtarë, me tim bir e time bijë, e me të gjithë bijtë e bijat e Shqipërisë kudo ku ndodhen. Mirënjohje për çdo kënd që bën një mirë për tjetrin. Paçim fatin e madh të përjetojmë bashkimin e kombit tonë, ëndrrën e shqiptarëve brez pas brezi.

Kolec Palok Traboini
28 nëtor 2015

https://youtu.be/gpUCAhH1ogc

Albin Kurti shkruan nga burgu

ALBIN KURTI SHKRUAN NGA BURGU
Kundër nënshtrimit qeveritar ndaj Serbisë

NĂ« Kuvendin e SerbisĂ«, pĂ«rveç dy deputetĂ«ve shqiptarĂ« atje, nuk kishte asnjĂ« deputet qĂ« ishte pĂ«r anĂ«tarĂ«simin e KosovĂ«s nĂ« UNESCO. Po ashtu, asnjĂ« ministĂ«r a zĂ«vendĂ«s-ministĂ«r nĂ« QeverinĂ« e SerbisĂ« nuk ishte pĂ«r anĂ«tarĂ«simin e KosovĂ«s nĂ« UNESCO. NĂ« anĂ«n tjetĂ«r, nĂ« Kuvendin e KosovĂ«s shumica e deputetĂ«ve, pĂ«r shkak tĂ« koalicionit PDK-LDK-Srpska, janĂ« pĂ«r ‘ZajednicĂ«n’ e SerbisĂ« nĂ« KosovĂ«. AsnjĂ« ministĂ«r a zĂ«vendĂ«sministĂ«r i QeverisĂ« sĂ« KosovĂ«s nuk doli kundĂ«r ‘ZajednicĂ«s’ sĂ« SerbisĂ«! Pra, nĂ« Beograd politikanĂ«t serbĂ« janĂ« unikĂ« kundĂ«r KosovĂ«s dhe shqiptarĂ«ve. NĂ« PrishtinĂ«, ne politikanĂ«t shqiptarĂ« jemi tĂ« ndarĂ« rreth SerbisĂ« dhe apetiteve tĂ« saj! Skena politike nĂ« KosovĂ« nuk Ă«shtĂ« e ndarĂ« si opozitĂ«-pozitĂ« pĂ«r pushtet nĂ« KosovĂ«, por Ă«shtĂ« ndarĂ« pĂ«r e kundĂ«r ‘ZajednicĂ«s’ nga shteti i SerbisĂ«. Pyka nĂ« politikĂ«n kosovare Ă«shtĂ« serbe.
Fushata kundĂ«r anĂ«tarĂ«simit tĂ« KosovĂ«s nĂ« UNESCO Ă«shtĂ« e keqja mĂ« e vogĂ«l qĂ« Serbia ia ka bĂ«rĂ« KosovĂ«s. TĂ« kĂ«qijat e tjera qĂ« na i ka bĂ«rĂ« e po na i bĂ«n Serbia janĂ« mĂ« tĂ« mĂ«dha e shumĂ« mĂ« tĂ« mĂ«dha se kaq, por ja qĂ« pĂ«r ato asnjĂ« fjalĂ« asnjĂ«herĂ« nuk e thotĂ« Qeveria. Mustafa e Thaçi heshtĂ«n edhe pĂ«r bllokimin e librave shkollorĂ« shqip nĂ« terminalin doganor nĂ« PreshevĂ«. Ama bash asnjĂ« fjalĂ« s’e tha asnjĂ«ri prej tyre pĂ«r nxĂ«nĂ«sit shqiptarĂ« qĂ« mbetĂ«n pa librat shqip.
Veçse kjo heshtje e pĂ«rgjithshme e QeverisĂ« sĂ« KosovĂ«s gjithsesi e ka edhe njĂ« ambient tĂ« pĂ«rshtatshĂ«m nĂ« shoqĂ«ri e posaçërisht nĂ« medie. Disi edhe elitĂ«s kosovare vazhdimisht po duhet t’ua pĂ«rkujtojĂ« Serbia se kush Ă«shtĂ« ajo. Elita kosovare Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« porsi njĂ« kompjuter me RAM memorie pa hard disk. U kujtuan pĂ«r SerbinĂ« armike e keqbĂ«rĂ«se, u kujtuan pĂ«r ndĂ«rprerje ose ridimensionim tĂ« dialogut me SerbinĂ«, vetĂ«m pasi qĂ« Kosova nuk u pranua nĂ« UNESCO. PĂ«r elitĂ«n kosovare Serbia Ă«shtĂ« e keqe vetĂ«m nĂ«se Ă«shtĂ« vazhdimisht e keqe.
Jo rastĂ«sisht nĂ« thumb tĂ« kĂ«saj elite prej opinionistĂ«sh ndodhet ‘dhuna opozitare’. Polarizimi aktual nĂ« KosovĂ« ka nxjerrĂ« nĂ« pah diç shumĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme: nĂ«pĂ«r debatet televizive po demaskohen analistĂ«t! NĂ« neutralitetin e tyre po shihet se kanĂ« qenĂ« bukur pranĂ« qeverisĂ« e mjaft larg opozitĂ«s. Shumica e kĂ«tyre opinionistĂ«ve neutralĂ« doli se janĂ« njĂ« hap larg qeverisĂ« dhe pesĂ« hapa larg opozitĂ«s! I kĂ«tillĂ« na paska qenĂ« neutraliteti i tyre. Ata kanĂ« qenĂ« tĂ« paanshĂ«m nĂ« kuptimin qĂ« s’kanĂ« qenĂ« identikĂ« me pozicionin as tĂ« qeverisĂ« dhe as tĂ« opozitĂ«s sĂ« bashkuar, mirĂ«po fare nuk kanĂ« qenĂ« tĂ« baraslarguar nĂ« kĂ«tĂ« ‘paanshmĂ«rinĂ«’ e tyre.
TĂ« gjithĂ« opinionistĂ«t e paanshĂ«m qĂ« flasin njĂ« herĂ« pĂ«r ‘dhunĂ«n’ e opozitĂ«s sĂ« bashkuar apo tĂ« VetĂ«vendosje-s do tĂ« duhej tĂ« flasin 10 herĂ« pĂ«r dhunĂ«n e plaçkitjes sĂ« dhomave tĂ« dĂ«shmive nĂ« policinĂ« e KosovĂ«s ku u vodhĂ«n droga, ari dhe dosjet, apo jo? Por ja qĂ« kĂ«tĂ« nuk e bĂ«jnĂ« pothuajse asnjĂ«ri prej tyre. Dhe, duhet kritikuar 20 herĂ« ‘Zajednica’ e SerbisĂ« dhe ‘Demarkacioni’ me Malin e Zi, 10 herĂ« dhuna policore nĂ« rrugĂ«t e PrishtinĂ«s dhe nĂ«pĂ«r stacione tĂ« policisĂ«, e vetĂ«m njĂ«herĂ« gazi e spreji lotsjellĂ«s nĂ« Kuvend si dhe gurĂ«t nĂ« duart e protestuesve tĂ« paarmatosur pĂ«rballĂ« policĂ«ve specialĂ« tĂ« armatosur gjer nĂ« dhĂ«mbĂ«. PĂ«rndryshe, s’ka kuptim ky farĂ« ‘opinioni neutral’.
Qeveria e KosovĂ«s moti ia ka mbyllur me shul derĂ«n popullit tĂ« KosovĂ«s andaj tash ai ia theu xhamat e dritareve asaj. Prona shtetĂ«rore e publike Ă«shtĂ« uzurpuar nga kjo qeveri kuislinge e ‘ZajednicĂ«s’. Ne nuk po dĂ«mtojmĂ« diçka qĂ« Ă«shtĂ« e popullit por diçka qĂ« i Ă«shtĂ« marrur popullit, i Ă«shtĂ« uzurpuar atij. DĂ«met materiale nuk janĂ« mĂ« dĂ«mtime tĂ« pronĂ«s sĂ« popullit por dĂ«mtime tĂ« qeverisĂ« anti-popullore. Dhe, jo vetĂ«m kaq. TĂ« gjithĂ« policĂ«t e lĂ«nduar nĂ« tĂ« kaluarĂ«n, tĂ« gjithĂ« policĂ«t qĂ« mund tĂ« lĂ«ndohen nĂ« tĂ« ardhmen, duhet t’i kĂ«rkojnĂ« llogari qeverisĂ« pse nuk po tĂ«rhiqet prej pazareve tĂ« tyre me SerbinĂ« dhe Malin e Zi ku Kosova shitet mĂ« lirĂ« se badihava.
QeveritarĂ«t kosovarĂ« me nĂ« krye Isa MustafĂ«n duket se janĂ« tĂ« obsesionuar me pronat private dhe indiferentĂ« ndaj territorit tĂ« shtetit. Pra, ata sillen si biznesmenĂ« meskinĂ« e jo si pĂ«rfaqĂ«sues dhe dalzotĂ«s tĂ« popullit. NjĂ«mend ‘Zajednica’ Ă«shtĂ« pasojĂ« e MarrĂ«veshjes sĂ« 19 prillit 2013 para se tĂ« jetĂ« e asaj tĂ« 25 gushtit 2015. MirĂ«po, pa kĂ«tĂ« marrĂ«veshjen e IsĂ«s me Vuçiqin, ajo e Thaçit me Daçiqin nuk do tĂ« konkretizohej praktikisht. Sigurisht qĂ« strukturat shtetĂ«rore tĂ« SerbisĂ« nĂ« KosovĂ« kanĂ« mundur ta shpallin ‘ZajednicĂ«n’ e komunave me shumicĂ« serbe. MirĂ«po, çështja qĂ« shtrohet kĂ«tu Ă«shtĂ« pse kĂ«tĂ« shpallje t’ia bĂ«jĂ« ‘ZajednicĂ«s’ vetĂ« shteti i KosovĂ«s pĂ«rkatĂ«sisht qeveria Mustafa?! Kur ta thyejnĂ« kĂ«mbĂ«n, mĂ« mirĂ« Ă«shtĂ« tĂ« mos e vĂ«sh nĂ« gjips fare sesa ta vĂ«sh gjipsin e njĂ« kallĂ«pi tĂ« gabueshĂ«m i cili mandej do tĂ« detyrojĂ« ta thyesh sĂ«rish kĂ«mbĂ«n, por asaj radhe t’ia thyesh vetes kĂ«mbĂ«n!
Nuk mund tĂ« rrinĂ« nĂ« KosovĂ« edhe Republika jonĂ« edhe ‘Zajednica’ e SerbisĂ«. Prandaj do tĂ« bijnĂ« ose Qeveria ose ‘Zajednica’ ose tĂ« dyja kĂ«to. Mustafa e Thaçi po i konsiderojnĂ« pazaret e tyre me SerbinĂ« e Malin e Zi sikur tĂ« ishin libra tĂ« shenjtĂ«. Qeveria e KosovĂ«s nuk po e mbron shtetin e KosovĂ«s nga Serbia, por po e demonstron pushtetin e saj mbi opozitĂ«n. KĂ«so nĂ«nshtrimi ndaj SerbisĂ« moti s’ka pasur kush nĂ« KosovĂ«. ‘ZajednicĂ«n’ e SerbisĂ« nĂ« KosovĂ« mund ta mbrosh ose nga gjendja e mazokistit ose nga pozita e serbofilit ose nga rrethana e tĂ« shantazhuarit.

Albin Kurti
29 NĂ«ntor 2015

21 November 2015

Dushmanët e Shkodrës dhe degët në Greqi dhe Amerikë- nga Kolec Traboini



DUSHMANĂ‹T E SHKODRĂ‹S DHE DEGĂ‹T NĂ‹ GREQI DHE AMERIKĂ‹
Me gjak shqiptar edhe poeti i madh, Lorenzo Mavili


Nga Kolec TRABOINI


Fisi Dushmani Ă«shtĂ« ndĂ«r mĂ« tĂ« vjetrit fise tĂ« trevave veriore,  tĂ« cilĂ«t kanĂ« bĂ«rĂ« emĂ«r nĂ« histori dhe kanĂ« dhĂ«nĂ« njĂ« ndihmesĂ« tĂ« madhe nĂ« qĂ«ndresĂ«n dhe identitetin shqiptar. Me sĂ« shumti vĂ«mendja e studiuesve Ă«shtĂ« e pĂ«rqendruar te Lek e Pal Dushmani, aleatĂ« tĂ« heroit kombĂ«tar tĂ« shqiptarĂ«ve Gjergj Kastriotit, pjesĂ«marrĂ«s nĂ« Kuvendin e LezhĂ«s nĂ« vitin 1444. Por degĂ«t e kĂ«tij fisi fisnikĂ«sh shqiptar kanĂ« njĂ« pĂ«rhapje tĂ« gjĂ«rĂ« nĂ« Greqi e deri nĂ« AmerikĂ«. DushmanĂ«t njihen herĂ«t nĂ« histori, ndaj dhe nuk duhet tĂ« kĂ«tĂ« asnjĂ« keqkuptim me fjalĂ«n turke dushmani-armiku. SĂ« shumti fjalĂ«n dushmani e shpjegojnĂ« si bashkim i fjalĂ«ve dush-tĂ« duash, dhe fjalĂ«n tjetĂ«r arbĂ«rore meni, pra mosdashje, nĂ« kuptimin qĂ« nuk i do armiku. Gjithsesi, emri Dushmani Ă«shtĂ« i njohur shumĂ« kohĂ« mĂ« parĂ« se tĂ« shfaqeshin turqit nĂ« tokat arbĂ«rore e as nuk mund tĂ« vihet nĂ« dyshim burimi i tij prej gjuhĂ«s vendase arbĂ«rore me rrĂ«njĂ« nĂ« ilirishte. NĂ« tĂ« dhĂ«nat e hershme thuhet se familja fisnike Dushmani  kishte zotĂ«rimet qĂ« nga fusha e NĂ«nshkodrĂ«s dhe deri nĂ« verilindje tĂ« qytetit rrĂ«zĂ« maleve. NĂ« shekullin XIV pĂ«rmendet fakti se kjo familje ishte vasale e Balshajve.  NdĂ«rsa nĂ« BetejĂ«n e AnkarasĂ« nĂ« vitin 1402 mes ushtrisĂ« sĂ« Sulltan Bajazitit dhe tĂ« Timur Lengut, nĂ« tĂ« cilĂ«n ushtria turko-osmane u shpartallua dhe vetĂ« sulltani u zu rob, krahas fisnikĂ«ve tĂ« tjerĂ« shqiptarĂ« si Gjon Kastrioti, nĂ« kĂ«tĂ« luftĂ« kishte marrĂ«  pjesĂ« me trupat shqiptare edhe Gjin Dushmani. Kuptohet se nga kjo luftĂ« perandoria turke thuajse u shkatĂ«rrua pĂ«r tĂ« mos u pĂ«rmendur tĂ« paktĂ«n pĂ«r 12 vjet, derisa me ndihmĂ«n e SerbisĂ« u ripĂ«rtĂ«ri plotĂ«sisht, ani pse kjo ndihmĂ« e ripĂ«rtĂ«ritje mĂ« pas do tĂ« rezultonte fatale pĂ«r popujt e Ballkanit. Pas kĂ«tij rrĂ«nimi tĂ« osmanĂ«ve, njĂ« pjesĂ« e fisnikĂ«ve shqiptarĂ« krijuan lidhje me RepublikĂ«n e Venedikut, e cila kishte mjaft zotĂ«rime nĂ« ArbĂ«ri.
NĂ« vitin 1403 Senati i Venedikut konfirmoi si anĂ«tar tĂ« tij, anĂ«tarĂ« tĂ« familjes Dushmani. PĂ«rmenden emrat e Demjan, Goran dhe Nenad Dushmani si zotĂ«rues tĂ« Pultit. AnĂ«tarĂ« tĂ« kĂ«saj familje qenĂ« zgjedhur gjithashtu edhe si klerikĂ« tĂ« lartĂ« tĂ« KishĂ«s Katolike, ndĂ«r tĂ« cilĂ«t shquhet  Pal Dushmani, peshkopi i DioqezĂ«s sĂ« Pultit nĂ« vitin 1427. Ai do tĂ« ishte njĂ« person me influencĂ« tĂ« madhe nĂ« atĂ« kohĂ« nĂ« marrĂ«dhĂ«niet tepĂ«r delikate tĂ« shqiptarĂ«ve me RepublikĂ«n e Venedikut, dhe qĂ«ndroi deri nĂ« fund  mik besnik e i patundur i  Gjergj Kastriotit. 
NĂ« qytetin e LezhĂ«s, mĂ« 2 mars tĂ« vitit 1444 u mblodh kuvendi i prijĂ«sve qĂ« formuan BesĂ«lidhjen Shqiptare e ku morĂ«n pjesĂ«: Gjergj Kastrioti- SkĂ«nderbeu, Gjergj Arianiti, Andre Topia bashkĂ« me dy djemtĂ«, Komini e Muzaka dhe tĂ« nipin Tanushin, Gjergj Stres Balsha, NikollĂ« e Pal Dukagjini, PjetĂ«r Spani bashkĂ« me katĂ«r djemtĂ«, Aleksin, Bozhidarin, Vruon dhe Mirkon, LekĂ« Zaharia, Teodor Muzaka i Riu dhe pjesĂ«tarĂ« tĂ« tjerĂ« tĂ« kĂ«saj familjeje, Zahari Gropa, LekĂ« Dushmani bashkĂ« me vĂ«llanĂ« Pjetrin e fisnikĂ« tĂ« tjerĂ« fqinjĂ« me ta, Stefan Gjurashi  bashkĂ« me bijtĂ« e tij, Gjergjin e Gjonin etj.
MegjithĂ« dĂ«shirat e mĂ«dha pĂ«r bashkim forcash pĂ«rballĂ« njĂ« armiku shumĂ« tĂ« fuqishĂ«m qĂ« vinte nga Lindja, ambicjet e prijĂ«sve shqiptarĂ« me plot konflikte sollĂ«n mjaft shqetĂ«sime pĂ«r SkĂ«nderbeun. 

IRENA E BUKUR E DUSHMANĂ‹VE DHE VRASJA TRAGJIKE E LEK ZAHARISĂ‹

Lek Dushmani, njĂ« prej prijĂ«sve shqiptarĂ« qĂ« mori pjesĂ« nĂ« formimin e BesĂ«lidhjes Shqiptare, ishte dhe njĂ« nga aleatĂ«t mĂ« besnikĂ« tĂ« Gjergj Kastriotit. Ai kishte njĂ« vajzĂ« tĂ« vetme dhe kĂ«sisoj kush do tĂ« martohej me IrenĂ«n e bukur do tĂ« kishte edhe fatin tĂ« zotĂ«ronte pasuritĂ« e mĂ«dha tĂ« Lek Dushmanit. PĂ«r kĂ«tĂ« vajzĂ«, tĂ« cilĂ«n familja, por edhe vetĂ« ajo ishin tĂ« pĂ«rcaktuar nĂ« njĂ« fejesĂ« me prijĂ«sin e DanjĂ«s, Lek ZabarinĂ«, kishte ambicje edhe vĂ«llai i Lek Dukagjinit, Nikolla. E vĂ«rteta Ă«shtĂ« se pĂ«rtej bukurisĂ« sĂ« mahnitshme tĂ« Irena  Dushmanit, e njohur nĂ« tĂ«rĂ« ArbĂ«rinĂ«, qĂ« disa e quajnĂ« edhe Jerina, nĂ« vĂ«mendje tĂ« princĂ«rve ishte njĂ« pasuri e madhe dhe tokat e ZadrimĂ«s qĂ« zotĂ«ronte Lek Dushmani. NĂ« kohĂ«n kur Lek Zaharia po kthehej nga kullat e DushmanĂ«ve, ku ishte nĂ«nshkruar kontrata e martesĂ«s sĂ« tij  me IrenĂ«n e bukur, tek po kalonte nĂ« pyllin e e Kovinenit afĂ«r Drinit, ra nĂ« pritĂ«n e ngritur nga Nikoll Dukagjini. Kjo vrasje tronditi prijĂ«sit shqiptarĂ« dhe vetĂ« Gjergj Kastriotin, sepse Lek Zaharia ishte ndĂ«r aleatĂ«t e tij mĂ« besnikĂ«. Ishin tĂ« njohura ambicjet e RepublikĂ«s sĂ« Venedikut pĂ«r tĂ« zotĂ«ruar tokat arbĂ«rore, ndaj Ă«shtĂ« e natyrshme qĂ« kjo vrasje tĂ« sillte konfliktin shqiptaro-venecian 1447-1448. Dy familje tĂ« mĂ«dha si Spani dhe Dushmani ishin kundĂ«r luftĂ«s me Venedikun prandaj nuk morĂ«n pjesĂ« nĂ« asnjĂ« veprimtari luftarake mes venedikasve dhe shqiptarĂ«ve. NĂ« kĂ«tĂ« konflikt Venediku me marrĂ«veshje arriti tĂ« mbante kĂ«shtjellĂ«n e DanjĂ«s. NĂ« vitin 1451 Lek Dukagjini bashkĂ« me Bozhidar Dushmanin duke pĂ«rfituar nga gjendja e turbullt nĂ« tokat arbĂ«rore,  bĂ«nĂ« njĂ« plan pĂ«r tĂ« sulmuar kĂ«shtjellĂ«n e Drishtit, tĂ« cilĂ«n e mbanin venecianĂ«t, por kjo u zbulua dhe ky i fundit, Bozhidar Dushmani,  u detyrua tĂ« ikte jashtĂ« trojeve tĂ« veta. Gjasat janĂ« tĂ« jetĂ« vendosur nĂ« ishullin e Korfuzit, i cili ishte nĂ«n sundimin e Venedikut.

LEK E PAL DUSHMANI, ALEATĂ‹T MĂ‹ BESNIKĂ‹ TĂ‹ GJERGJ KASTRIOTIT

KĂ«to ambicje prijĂ«sish sillnin shqetĂ«sime mjaft tĂ« mĂ«dha pĂ«r BesĂ«lidhjen Shqiptare qĂ« pĂ«rballonte  fushatat e perandorisĂ« osmane. I kĂ«saj kohe Ă«shtĂ« edhe konflikti mes Gjergj Kastriotit dhe Lek Dukagjinit, rivalitet qĂ« ishte bĂ«rĂ« i njohur edhe pĂ«rtej Adriatikut. U desh ndĂ«rhyrja e PapĂ«s, i cili nĂ« korrikun e vitit 1452 dĂ«rgoi si pĂ«rfaqĂ«sues tĂ« vet peshkopin Pal Dushmani qĂ« tĂ« gjente frymĂ«n e mirĂ«kuptimit mes Gjergj Kastriotit dhe Lek Dukagjinit, çfarĂ« edhe u arrit. Pal Dushmani, njĂ« prej emrave tĂ« mĂ«dhenj tĂ« fisit Dushmani, ishte autor i disa biografive tĂ« shkurtra dhe kronika tĂ« ngjarjeve bashkĂ«kohore. Ai ishte Kryepeshkopi i KrajĂ«s kur vdiq nĂ« vitin 1457.
Në betejat e kryetrimit Gjergj Kastrioti, që u priu shqiptarëve kundër trupave pushtuese osmane, shkëlqeu edhe trimëria e mjaft prijësve shqiptarë që bashkë me trimat e tyre dhanë jetën në mbrojtje të trojeve arbërore, e ndër këta lartësohen emrat e Pjetër, Frano e Marin Spani dhe vëllezërit Lek e Pjetër Dushmani.
Ă‹shtĂ« e kuptueshme qĂ« me vdekjen e Gjergj Kastriotit dhe pushtimin e ArbĂ«risĂ« nga trupat turko-osmane, pĂ«rpara shumĂ« familjeve fisnike shqiptare mbeteshin vetĂ«m dy rrugĂ«, o tĂ« shkonin maleve atje ku pushtuesit e kishin tĂ« vĂ«shtirĂ« tĂ« kalonin, ose tĂ« merrnin rrugĂ«n e mĂ«rgimit. NjĂ« pjesĂ« e fiseve arbĂ«rore u ngjitĂ«n maleve dhe mbijetuan. NĂ« njĂ« relacion pĂ«r Vatikanin i 4 majit 1596 thuhet se kryengritĂ«sit udhĂ«hequr prej kalorĂ«sve TomĂ« Plezha dhe Mark Gjini prej Zadrime kanĂ« sulmuar ShkodrĂ«n dhe LezhĂ«n, por kanĂ« dĂ«shtuar para forcave tĂ« shumta tĂ« TurqisĂ«, por edhe nga pĂ«rçarja qĂ« futĂ«n venedikasit ndĂ«rmjet kryengritĂ«sve si dhe nga informacioni qĂ« i dhanĂ« perandorisĂ« turke nĂ« lidhje me kĂ«tĂ« kryengritje. MegjithĂ« shtypjen e pamĂ«shirshme, asnjĂ« herĂ« qĂ«ndresa nĂ« kĂ«to krahina  pĂ«rreth ShkodrĂ«s nuk u shua.
NĂ« fillim tĂ« shekullit XX, Edith Durham e vizitoi  ShqipĂ«rinĂ« dhe shkruante se Dushmani pĂ«rbĂ«het nga dy grupime, Temali dhe Dushmani. Ato janĂ« pjesĂ« e  krahinĂ«s sĂ« PostribĂ«s ku pĂ«rfshihen edhe Mazreku, Drishti, Shllaku dhe Dushmani. Gjasat janĂ« qĂ« fshati  Dushman, qĂ« kishte jo mĂ« shumĂ« se 180 shtĂ«pi, ta ketĂ« marrĂ« kĂ«tĂ« emĂ«r prej peshkopit Pal Dushmani.


FAMILJA FISNIKE E DUSHMANĂ‹VE  MERR RRUGĂ‹N E MĂ‹RGIMIT NĂ‹ KORFUZ

Dihet se pjestarĂ« tĂ« fisit tĂ« njohur dhe tĂ« shquar tĂ« DushmanĂ«ve tĂ« NĂ«nshkodrĂ«s, morĂ«n rrugĂ«n e mĂ«rgimit dhe u vendosĂ«n nĂ« Korfuz, gjurmĂ«t e tĂ« cilĂ«ve gjendĂ«n edhe sot dhe pĂ«rbĂ«jnĂ« njĂ« nga familjet mĂ« tĂ« shquara nĂ« Greqi. Familja Dushmani duke qenĂ« se i pĂ«rkiste fisnikĂ«risĂ« kishte edhe stemĂ«n e saj familjare e cila e shoqĂ«roi edhe nĂ« Korfuz. AtĂ« stemĂ« e kemi gjetur nĂ« njĂ« botim periodik “Metaphysical-Art”, n.11-13, N. Velissiotis, 2014. MĂ« parĂ« edhe Posta Shqiptare ka shtypur njĂ« pullĂ« tĂ« veçantĂ« me stemĂ«n e stilizuar tĂ« kĂ«saj familje tĂ« njohur shqiptare.
Duhet thĂ«nĂ« se nĂ« 21 mars tĂ« vitin 1800 Turqia e Rusia  firmosĂ«n marrĂ«veshjen e krijimit tĂ« RepublikĂ«s sĂ« 7 ishujve Joniane,  pĂ«rfshirĂ« dhe Korfuzin, nĂ« tĂ« cilĂ«n njĂ« rol tĂ« madh kanĂ« luajtur dy familjet Mavilis dhe Dushmani, njĂ«ra me origjinĂ« italiane (ka qĂ« shkruajnĂ« spanjolle) dhe tjetra shqiptare. Emri i parĂ« qĂ« gjejmĂ« tĂ« shkruar nga fisi arbĂ«ror i DushmanĂ«ve qĂ« u vendosĂ«n nĂ« Korfuz Ă«shtĂ« Antonio Lefkoçilo Dushmani, kont dhe politikan i  Bashkimit tĂ« Ishujve Joniane. PĂ«r tĂ« shkruhet se  ka lindur nĂ« Korfuz nĂ« vitin 1800 nĂ« njĂ« familje fisnike. Halla e tij ishte e martuar me konsullin Lorenzo Mavilis, i njohur edhe si Mabilis pĂ«r shkak tĂ« b-sĂ« qĂ« nĂ« alfabetin grek lexohet v.
NĂ« njĂ« dokument tĂ« asaj kohe shĂ«nohet se Lorenzo Mavilis vjen nĂ« Korfuz si konsull i SpanjĂ«s. I vdes gruaja e parĂ«, njihet me njĂ« vajzĂ« nga familja shqiptare Dushmani me tĂ« cilĂ«n martohet mĂ« 18 qershor 1809. Interesante Ă«shtĂ« se ajo shĂ«nohet si KonteshĂ« Katerina, por shĂ«nohet edhe Tonina, emĂ«r qĂ« pĂ«rdoret mĂ« sĂ« shumti nĂ« ShqipĂ«ri, veçmas nĂ« ShkodĂ«r, kemi parasysh MotrĂ«n Tone. Katerina-Tonina Dushmani  ishte 29 vjeç, vajza e kontit Xhiovani, Spiro Dushmani, i cili mbante lidhje dhe kishte influencĂ« nĂ« shumĂ« familje mbretĂ«rore nĂ« EuropĂ«, duke pĂ«rfshirĂ« oborrin perandorak osman, por edhe atĂ« rus. DushmanĂ«t vazhdonin tĂ« ishin edhe nĂ« Korfuz njĂ« familje e besimit katolik. Mundet qĂ« pikĂ«risht ky tĂ« ketĂ« qenĂ« njĂ« nga personalitetet qĂ« kanĂ« ndikuar pĂ«r dhĂ«nien e pavarĂ«sisĂ« 7 ishujve dhe krijimin e RepublikĂ«s Joniane.

NJĂ‹ TJETĂ‹R VAJZĂ‹ E BUKUR E DUSHMANĂ‹VE DHE LIDHJA ME KONSULLIN MAVILI. NIPI I SAJ POET I MADH I GREQISĂ‹ ME FAMĂ‹ NĂ‹ EUROPĂ‹

Shqiptares Katerina-Tonina Dushmani i lindĂ«n dy fĂ«mjĂ«, vajza Adelaide mĂ« 1812 dhe djali  Paolo mĂ« 1814. Adelaide Mavili  u martua nĂ« moshĂ«n 15-vjeçare nĂ« vitin 1829 me  Giorgio de Chirico-n. Katerina Dushmani  ka vdekur mĂ« 3 janar 1845 nĂ« Danta Mavra, Lefkadha, ndĂ«rsa i shoqi konsulli Lorenzo mĂ« 7 tetor 1853 nĂ« Korfuz. Djali i tyre Paolo u martua me Xhiovanina Kapodistria- dhe kishte dy fĂ«mijĂ«, Ester dhe Lorenzo. Ky i fundit u bĂ« njĂ« emĂ«r i njohur nĂ« letĂ«rsinĂ« evropiane, poet, dramaturg e filozof. KĂ«sisoj na del se njĂ« nga poetĂ«t mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m tĂ« GreqisĂ«, Lorenzo Mavilis, Ă«shtĂ« nga gjyshja me gjak shqiptar, gjĂ« e cila deri mĂ« tani nuk ka qenĂ« e ditur. Antonio Dushmani, djali i vĂ«llait tĂ« Katerina Dushmanit, nĂ« vitin 1833 u emĂ«rua nĂ«n-sekretar i Senatit tĂ« Bashkimit Jonian dhe nĂ« 1834 u bĂ« sekretar i departamentit politik dhe nĂ« vazhdim sekretari i departamentit tĂ« pĂ«rgjithshĂ«m nĂ« 1853. NdĂ«rsa nĂ« vitet 1841-1857 shĂ«rbeu si sekretar i komisionit tĂ« pĂ«rgjithshĂ«m tĂ« mĂ«simit publik nĂ« RepublikĂ«n e Ishujve JonianĂ«. PĂ«r shĂ«rbimet e tij pĂ«r kurorĂ«n britanike ai u emĂ«rua komandant KalorĂ«s i UrdhĂ«rit tĂ« ShĂ«n MĂ«hillit dhe ShĂ«n Gjergjit mĂ« 26 shtator, 1849.  Pas bashkimit tĂ« ishujve tĂ« Jonit me GreqinĂ« nĂ« vitin 1864, Antonio Dushmani ka pĂ«rkthyer nĂ« italisht nga anglishtja shĂ«nimet e William Ewart Gladstone mbi Ishujt JonianĂ« dhe i ka botuar ato nĂ« vitin 1869. Gladstone ka qenĂ« disa herĂ« kryeministĂ«r i BritanisĂ« sĂ« Madhe.
Poeti lirik Lorenzo Mavilis, ka lindur në ishullin e Odisesë, në Itakë. Babai i tij ka qënë konsull i Spanjës në Kretë. Mavilis u rrit në një mjedis familjar me kulturë europiane. Më 1880 shkoi në Gjermani për studime në filologji dhe filozofi. Është ndikuar nga idetë e Emanuel Kant-it, Arthur Shopenhauer-it dhe Nietzsche-s. Veç greqishtes dinte gjuhët sanskrite, indiane, latine, gjermane, italiane, franceze, angleze dhe spanjolle. Më 1896 mori pjesë në kryengritjen e Kretës.
Ai ishte  i biri i Paolo Mavilit dhe i Xhovanina Kapodistrias, nĂ«na e tĂ« cilĂ«ve ishte njĂ« shqiptare e Korfuzit Katerina-Tonina Dushmani. NĂ« 1910 e zgjodhĂ«n deputet nĂ« parlamentin grek si pĂ«rfaqĂ«sues i Korfuzit. Njihet si poeti grek qĂ« ka marrĂ« pjesĂ« nĂ« shumĂ« luftra. E fundit ishte ajo ku grekĂ«t luftonin kundĂ«r trupave osmane nĂ« Drisko tĂ« JaninĂ«s me 28 nĂ«ntor 1912, ku poeti u vra nĂ« krye tĂ« njĂ« formacioni ushtarak me vullnetare garibaldinĂ« nga Italia . Duhet theksuar se edhe poeti Nobelist Odisea Elitis nga nĂ«na Ă«shtĂ« me origjinĂ« arvanite, pra shqiptare.


VIKTOR DUSHMANI, GJENERALI TRIM TĂ‹ CILIN VENEZILLOSI E DĂ‹NOI ME BURGIM TĂ‹ PĂ‹RJETSHĂ‹M, POR AI KURRĂ‹ NUK U PĂ‹RKUL

Ndër emrat e mëdhenj të fisit shqiptar Dushmani të vendosur në Korfuz janë edhe vëllezërit Viktor dhe Sofokli Dushmani, nipa të Antonio Dushmanit.
Viktor Dushmani u lind nĂ« vitin 1861 nĂ« Korfuz. Hyri nĂ« AkademinĂ« e ushtrisĂ« greke  dhe u diplomua nĂ« vitin 1883. Tre vjet mĂ« pas u gradua toger dhe nĂ« vitin 1890 kapiten. Mori pjesĂ« nĂ« LuftĂ«n Greko-Turke tĂ« vitit 1897. NĂ« vitin 1899-1904, ai shĂ«rbeu si kreu i ShĂ«rbimit tĂ« Shtabit tĂ« MinistrisĂ« greke tĂ« PunĂ«ve ushtarake dhe nĂ« vitin 1904, me themelimin e Shtabit tĂ« PĂ«rgjithshĂ«m tĂ« UshtrisĂ«, u transferua nĂ« Korpusin e Shtabit tĂ« PĂ«rgjithshĂ«m. GjatĂ« LuftĂ«s sĂ« parĂ« Ballkanike tĂ« viteve 1912-1913 kundĂ«r PerandorisĂ« Osmane, ai ishte shef i Operacioneve pĂ«r forcĂ«n kryesore greke, Ushtria e ThesalisĂ« nĂ«n Princin e KurorĂ«s, Konstandinit. NĂ« LuftĂ«n e DytĂ« Ballkanike kundĂ«r BullgarisĂ« nĂ« verĂ«n e vitit 1913, ai shĂ«rbeu si shef i shtabit tĂ« ushtrisĂ« nĂ« terren, pĂ«rsĂ«ri nĂ«n Kostandinin, i cili ishte bĂ«rĂ« tashmĂ« mbret i GreqisĂ«. NĂ« tĂ« njĂ«jtin vit u gradua kolonel dhe pastaj nĂ« gjeneral.
NĂ« fillim tĂ« vitit 1914 u emĂ«rua shef i Shtabit tĂ« PĂ«rgjithshĂ«m, por dha dorĂ«heqjen nĂ« nĂ«ntor pas njĂ« konflikti me kryeministrin Eleftherios Venizelos mbi çështjen e hyrjes sĂ« GreqisĂ« nĂ« LuftĂ«n e ParĂ« BotĂ«rore. NĂ« gusht tĂ« 1916-Ă«s sĂ« bashku me ruajalistĂ« tĂ« tjerĂ« tĂ« shquar, u dĂ«buan nĂ« KorsikĂ«. Pas kthimit nĂ« Greqi me pĂ«rfundimin e luftĂ«s, nĂ« vitin 1919, ai u dĂ«nua nga  gjykata ushtarake e Venizellos me burgim tĂ« pĂ«rjetshĂ«m si i dyshuar pĂ«r tradhti tĂ« lartĂ«. MĂ« pas u lirua dhe u kthye nĂ« detyrĂ«, por mbeti gjithnjĂ« kundĂ«rshtar i kryeministrit Venezillos. U lirua nga detyra pĂ«rfundimisht  2 nĂ«ntor 1922 dhe nĂ« vitet e fundit tĂ« jetĂ«s iu kushtua shkrimeve mbi çështjet ushtarake dhe historike. Vdiq nĂ« vitin 1949.

SOFOKLI DUSHMANI, ADMIRALI I FLOTĂ‹S DETARE

Sofokli Dushmani, vĂ«llai i Viktor Dushmanit u lind mĂ« 25 dhjetor 1868 dhe ndoqi po karrierĂ«n ushtarake  duke hyrĂ« nĂ« AkademinĂ« Detare Helenike e duke arritur gradĂ«n admiral deri sa doli nĂ« lirim  20 nĂ«ntor 1935.  Sofokli Dushmani vdiq nĂ« AthinĂ« nĂ« vitin 1952.

NJĂ‹ DUSHMAN FIZIKANT ATOMIST NĂ‹ AMERIKĂ‹

Ende nĂ« Korfuz ka familje qĂ« kanĂ« lidhje me DushmanĂ«t e vjetĂ«r tĂ« ardhur nĂ« kĂ«tĂ« ishull nga ShqipĂ«ria,  por falĂ« aftĂ«sive dhe inteligjencĂ«s sĂ« trashĂ«guar ata do tĂ« zinin njĂ« vend tĂ« veçantĂ« nĂ« shoqĂ«rinĂ« e nĂ« instancat e shtetit grek. U vendosĂ«n nĂ« AthinĂ«, por nĂ« disa kĂ«rkime del se pinjollĂ« tĂ« kĂ«saj familje kanĂ« shkuar dhe janĂ« vendosur edhe nĂ« AmerikĂ«. Tipik Ă«shtĂ« rasti i njĂ« tĂ« riu nga familja Dushmani. U dallua si njĂ« talent nĂ« shkenca dhe pĂ«r tĂ« shkruanin gazetat e kohĂ«s. Gazeta e universitetit Columbia nĂ« New York  “Columbia Spectator” mĂ« 17 mars 1947, botoi njĂ« artikull tĂ« veçantĂ« pĂ«r tĂ« riun 19-vjecar, George Dushmani me njĂ« talent premtues nĂ« studimet shkencore. Gazeta shkruante se ai Ă«shtĂ« njeri prej 103 grekĂ«ve qĂ« studiojnĂ« nĂ« AmerikĂ«. I etur pĂ«r dije, me kĂ«mbĂ«ngulje kishte mĂ«suar frĂ«ngjishten dhe anglishten dhe e flet gjuhĂ«n, shkruante gazeta, si gjithĂ« amerikanĂ«t.
PĂ«r George Dushmanin gjejmĂ« edhe njoftime tĂ« tjera nĂ« shtypin amerikan. EshtĂ« lindur nĂ« vitin 1929. Ka mbaruar studimet universitare nĂ« vitin 1953. U mor me studimin e rrezeve laser. PĂ«rmendet nĂ« librin e Charles H. Townes “ÇfarĂ« ndodhi me rrezet  Laser: Aventurat e njĂ« shkencĂ«tari” botuar nga Oxford University Press 1959.
George Dushmani është i njohur edhe në fushën e botimeve, si autor apo bashkautor i 6 veprave studimore shkencore.
Duhet shtuar se nĂ« AmerikĂ« ka me dhjetra familje me mbiemrin Dushmani e qĂ« janĂ« pasardhĂ«s tĂ« DushmanĂ«ve tĂ« ShkodrĂ«s, ndĂ«r kĂ«ta ka edhe mjekĂ« me emĂ«r  si Dr. Athanasio Dushmani, neurologist nĂ«  Bronxville, NY e plot tĂ« tjerĂ«. Ă‹shtĂ« mĂ«se e qartĂ« se ata e kanĂ« kujtesĂ«n tĂ« shuar sa i pĂ«rket prejardhjes sĂ« tyre dhe megjithatĂ« ata janĂ« vazhdimĂ«si e fisit tĂ« madh tĂ« DushmanĂ«ve tĂ« ShkodrĂ«s tĂ« shekullit XV.