30 June 2014

Marash Mali - enciklopedi e dashurise per atdheun/ nga K. Traboini

MARASH MALI - ENCIKLOPEDI E DASHURISE PER ATDHEUN 

-- nga KOLEC TRABOINI
 
Mbi librin “Ngjarje historike dhe figura te shquara shqiptare” te Marash Malit.
 
Historia le gjurme te ndryshme tek njerezit, aq te ndryshme, sa shpesh here te njejten ngjarje ata e perjetojne diametralisht te kundert. Kjo per shume arsye, por ne rastin e ne shqiptareve per shkakun se historia me se shumti ka rene pre e pasioneve te politikes, interesave te sundimtareve, tarafeve dhe klaneve, miklimit te pushtetareve, ndaj edhe sot e kesaj dite ngjarjet e datat historike te interpretuara sipas interesave te grupimeve, kane sjelle ndarje e percarje, çfare eshte krejt e pakonceptueshme per nje vend  qe kerkon te inkludohet ne jeten e shteteve te bashkesise se kulturuar europiane.
Prandaj sa here merr nje liber  kujtimesh historike, lexuesi e ndjen se do te bjere ne labirinthin e pershkrimeve te rrejshme e te errta ne histori, me citime krejt te kunderta nga realiteti. Koha e gjate nen monizem, i beri njerezit te jene nihiliste, mosbesues, sepse tere jeten u ushqyen me te verteta gjysmake apo genjeshtra te lustruara  e me shkelqim si molla e kuqe Shtriges qe e genjeu Borebardhen per ta vuri ne gjumin e vdekjes. Keshtu ndodhte dikur, por,  per inerci a mllefe revanshesh partiake edhe sot dukuri te tilla jane te pranishme ne librat e kujtimeve te veteraneve, por edhe ne perkujtimet e ngjarjeve historike qe festohen ende skajshem, e ku inkludohen ne menyre mediokrre, per te mos thene te turpshme, madje edhe kreret e shtetit te sotem shqiptar. 

Marash Mali      
Marash Mali dhe libri i tij "Ngjarje historike dhe figura te shquara shqiptare" 

Duke shfletuar librin e autorit Marash Mali (i cili eshte autor edhe i nje drame “Gjaku i falun” shkruar ne vitin 1958, por e pabotuar per shkaqe biografike), ne menyre te vetvetishme keto ide te shoqerojne per nje çast, por shume shpejt do te biesh ne rrjedhen e ngjarjeve te treguara nga nje njeri qe eshte objektiv si ne riprodhimin autentik te ngjarjeve e figurave historike por edhe ne saktesine e vleresimin e saj.
   Ajo çfare autori i librit “Ngjarje historike dhe figura te shquara shqiptare”, botim i Kuvendi 2003, pershkruan ne volumin prej afro katerqind faqesh, nuk jane te gjitha ngjarje te jetuara prej tij, sepse libri fillon me nje inkursion thelle ne historine me te hershme te popullit shqiptar, pra si i tille, ai ka karakterin e nje enciklopedie historike.  Ne kete pikpamje ky liber eshte kryesisht nje pershkrim mbreslenes nga historia e kombit shqiptar i vazhduar me tregimin autentik te ngjarjeve gjate viteve te Luftes se Dyte Boterore, ku autori ka qene pjesmarres e te cilat sollen ne trojet shqiptare zhvillime dramatike.
   Perse autori nuk u perqendrua vetem ne pershkrimet e ngjarjeve ne Malesine e Veriut dhe ne Kosove ku ai ishte pjesmarres e deshmitar okular, perkundrazi ate çfare vete ka perjetuar e inkuadron ne nje rrjedhe ngjarjesh me prerje kohore vertikale qe prej epokes se  Ilireve e deri ne ditet tona.
  Per te spjeguar se çfare ka qene shkaku apo ngacmimi  i brendshem per te shkruar nje liber me zanafille ne historine e hershme e per te ardhur deri ne ditet tona, autori ka shkruar nje parathenie ne te cilen shpreh shqetesimin se femijet shqiptar ne emigracion, kryesisht ne Amerike, nuk arrijne te marrin njohuri historike mbi atdheun e te pareve te tyre. Ne shume familje shqiptare po u shkasin femijet nga duart ne pikpamje te atdhesimit shpirteror, pra te paisjes se tyre me elementin kryesor qe te bashkon me popullin tend, se pari gjuhen,  pastaj me kulturen, historine, traditat. Ky ka qene, si te thuash, motivi nxites
per tu ulur e shkruar shenimet e tij historike, te cilat, qe nga faqja e pare e deri ne te fundit pershkohen nga atdhedashuria, nga deshira qe ato ndjesi te zjarrta  qe ka ne zemren e vet i moshuari Marash Mali, ti perçoje tek brezat e rinj te komunitetit Shqiptar ne Amerike.
   Krahas pershkrimit qe u ben figurave historike e bemave te tyre, si Aleksandri i Madh, perandori Konstandin, Justiani, Gjergj Kastrioti-Skenderbeu, Dasho Shkreli, Ismail Qemali, Hasan Prishtina, Luigj Gurakuqi, Ded Gjo Luli, Ahmet Zogu, Prenk Cali  e tjere, autori perdor dhe referenca bibliografike nga historianet e ndryshem si Plutarku, Polibus, Paganel, Miller, Burny e  Zavalani.
   Por historine nuk e bejne vetem ushtaraket, strateget, mbreterit e perandoret, kryengritesit,  por edhe shkrimtaret te cilet ne librin e Marash Malit zene nje vend  te gjere, e bashke me jeteshkrimin e analizat e vleresimet e vepres se tyre, gjejme krijimet me te bukura te letersise te Rilindjes Kombetare Shqiptare, poezite e Naimit e Fishtes, Pashko Vases,  Mjedes, Nolit, Konices, Filip Shirokes e deri tek Lasgush Poradeci.
  Eshte e natyrshme qe vemendjen e lexuesit te terheqe pershkrimi i hullise se ngjarjeve te luftes se dyte boterore ku autori Marash Mali ishte jo thjeshte sodites por pjesmarres aktiv madje deri me detyren e kapitenit te batalionit  nacionalist “Shkreli”. Ne faqet e librit e shohim ne fotografi perkrah Deli Metes, bajraktarit te Hotit dhe patriotit me emer Prek Cali, si dhe prinjesve te tjere te malesise.  

        Deli Meta, Prenk Cali dhe Marash Mali 

Pershkrime mjaft emocionuese kane faqet qe tregojne cfare ndodhi kur forcat partizane u futen ne Shkoder pas ikjes se gjermaneve pa lufte drejt Tuzit te Malit te Zi me 28 Nentor 1944. Ky detaj historik nga libri i Marash Malit, qe ka qene deshmitar okular, ben qe sterperdorimi qe i eshte bere termit “Çlirimi i Shkodres” nga historiografet  e sistemit monist( por edhe atyre socialist te sotem),  te duket tashme grotesk, sepse Shkodren nuk e cliroi kurrkush, por e liruan vete gjermanet sipas planit strategjik te terheqjes nga tere hapsira ballkanike ne kushtet kur forcat aleate po perparonin drejt territorit gjerman.   Edhe pse hyn pa lufte ne Shkoder, duke e harxhuar municionin luftarak vetem per krisma hareje se moren pushtetin, komunistet nuk do ta pushonin kurre luften, as krismat, as plumbat e reprazaljet  ndaj popullit shqiptar vecanarisht ndaj Veriut “reaksionar e kanunor”siç e cilesonin percudshem ata .Libri te shpalos ngjarjet tragjike te atyre viteve qe do te çonin ne konflikte te pergjakshme e do te merrte shume jete njerezore.  Sipas nje plani  te paramenduar, pushtetaret e rinj komuniste nisen arrestimet e pushkatimet  te atyre qe i mendonin si kundershtar te rregjimit te ri arbitrar. Marash Mali ne ate kohe qe rradhitur me forcat nacionaliste dhe eshte arrestuar e burgosur ne nje kohe e ne te njetin burg me kryengritsit, nje pjese e madhe  prej te cileve bashke me udheheqesin e tyre Prenk Cali u pushkatuar nga komunistet.
  Nje vend te rendesishem autori i kushton gjendjes ekonomike  ne periudha te ndryshme historike si dhe mardhenieve te Shqiperise me vendet e tjera europiane. Eshte e natyrshme qe ne nje liber me veshtrim historik do te kete dhe referenca te kesaj natyre, mirpo ne te mire te librit do te ishte qe keto aspekte te ishim me konçize e pa pasazhe te gjata, ashtu si mund te thuhet edhe per pershkrimin e aspekteve historike. Narracioni lakonik do ta bente librin, qe vende vende zgjatet tej mase, me praktik ne perdorim, dhe do ti shmangej keshtu proleksitetit qe ndjehet ne teresine e tij.
   Pavaresisht  prej dobesive qe nuk i shpetojne dot libra te kesaj natyre me veshtrim te pergjithshem, apo gabimeve teknike te datave historike, gjate rrefimit te ngjarjeve  ndjehet meraku i autorit per te qene sa me i sakte historikisht, ashtu sic e citon ne nje nenkapitull “Ta kerkojme dhe ta shkruajme te verteten historike pa shtremberime”, qe shpreh edhe moton e punes se tij ne shkrimin e librit “Ngjarje historike dhe figura te shquara shqiptare” qe para se te jete nje pershkrim historik, eshte enciklopedi e dashurise se Marash Malit per Atdheun.  

 Boston

27 June 2014

Vrasja e Santos - kështu vret vetëm mafia - nga Kolec Traboini


VRASJA E SANTOS - KËSHTU VRET VETËM MAFIA....

nga KOLEC  P. TRABOINI
Vetëm pak kohë pasi kishte ndodhur, shkova e pash vendin ku u vra në mënyrë mizore një bisnesmen i njohur shqiptar që shkonte në punën e tij. Ashtu siç shkonte përditë. I rregullt deri në përsosje. I aftë, plot talente dhe i përkushtuar. Ai na tregonte se si duhet të shkohej në të ardhmen. Me punë , me përkushtim. Por dikujt nuk i shkonte për mbarë kjo rregullsi e ky sukses. Është pak vështirë të mendohet se kjo vrasje në publik, në mëngjez dhe në qëndër të Tiranës madje në prani të tre policëve, dy roje e një rrugor, do të kryhej për një hakmarrje.  Dikush kërkonte ta zhdukte që ti hapej rruga për gllabërimin i bisneseve të Artan Santos. Dhe ato ishin të shumta dhe të suksesshme: Banka Credins, Universiteti Luarasi, Media grup Fokus, ku përfshihen News 24, Scan TV, Balkan Web, Gazeta Shqiptare Radio Rash. Indikacionet e rivaliteteve për këto bisnese kanë qënë të dukshme. Por gjithçka arrin të mbulohet me mister. Ne krime të tilla ku janë mpleksur fije të mafies kriminale me influenca në pushtet arrijnë të fshihen e  kurrë vrasësit e vërtetë nuk dalin. Atyre as fytyrën nuk ua gjen dot. Janë si mjegull kudo dhe askund. Mund të kapën dy kriminelët, mund të dënohen por ata me siguri nuk do të flasin, nuk do të tregojnë gjithçka sepse e dinë si veprojnë ligjet e mafias. Rrezikon tërë familjen e fisin. Prandaj gjithçka që do të gjejmë, se mbase 100 mije euro venë për kapjen e vrasësve bëjnë punë, do të jenë vrasës profesionistë, që për një dorë para vrasin njeriun më të suksesshëm në këtë vend. Ata as e kuptojnë se duke qëlluar Artan Santon jo vetëm kanë larë hesapet e padronëve, bosave të mëdhej që paguajnë shuma marramendëse për kësisoj vrasjesh, po kanë vrarë edhe besimin e populli, gjithësesi ata janë thjeshtë mekanizma qorre. Makina vrasëse në duar të Mafias. Asaj mafie që nuk është çudi që pasi i dhanë plumba, u gjënden edhe në Sheraton për homazhe, për të hedhur lule mbi arkivolin e Artan Santos. Kështu veprojnë mafiat, madje nuk e kanë për gjë të dalin të thonë para mikrofonave të TV se e kishin mik. Një miqësi mortesh.  Se vërtetë si na doli që e paskeshin pas mik të gjithë, kur  javë a dy javë më parë e kishin sharë, e kishin mohuar, madje një ortak i tij e kishte ndaluar të hynte në institucionin ku ishte bashkëpronar. Sepse kështu kuptohet kapitalizmi në Shqipëri që të jesh ujk i pamëshirshëm  përndryshe nuk bën përpara. 
Në bllok, aty tek pema, pranë shkallëve të Credit Bank ku u vra Artan Santo dikush kish shkruar "Mafia po na vret!". Po, e ka vra Mafia e mafia më së shumti rri në kupolën e shtetit, në trajtën e oligarkëve të respektuar.Po të mos kishte Padrino nuk do të kishte vrasës me pagesë. Po është e vërtetë që Mafia po na vret përditë pak e nga pak, herë këtu e herë atje, por Mafia është një përbindësh me shumë gjymtyrë e që koka e saj si një makinë që organizon vrasjet është brënda segmenteve të shtetit. Dhe kjo është katastrofale. Atje ku losin miliona, atje ku pangopësia është e lemeritëshme e që shteti nuk ka me çfarë i bën se i ka brënda tij të infiltruar, me imunitet, me rreth klanesh ku rrojnë si mbretër.
O shqiptare, Mafia po na vret! Shtet zgjohu! Prokurori, Gjyqësi, Polici zgjohuni, na shpëtoni ne edhe veten, sepse Mafia është e pamshirshme për këdo që nuk është në rrjetin e saj, ajo kurrë nuk e ndalon rrjedhjen e gjakut. Vrasja e Artan Santos, u bë prej kriminelëve në mes të Tiranës aty ku as që nuk mendohet se guxon të lëviz një vrasës, pikërisht atje qëllon sepse Mafia ka siguri dhe kërkon ta terrorizojë e gjunjëzojë këtë popull që kurrë nuk i pushuan travajat.
Po nuk u zgjuam të gjithë, ky vend ka marrë fund!

26 qershor 2014



23 June 2014

Vaterloja politike e Tiranës- nga Kolec Traboini


VATERLOJA POLITIKE E TIRANËS
- Bosat e shtetit -


nga KOLEC TRABOINI
Jemi kësisoj si në kohën e triumviratit të Jul Çezarit me një pushtet  që shfaqet si një kurorë mbajtur në tre gozhda e ku gozhda e Saliut nuk ka gjasa të zhgulet në të gjallë të tij. Veç Zoti mund ta ndryshojë këtë raport. Por Zotit nuk i intereson politika  e shqiptarëve dhe i lë gjërat të rrjedhin siç duan njerëzit. Përfundimisht mund të themi se shteti shqiptar është i përqendruar në tre shtylla Rama, Meta dhe Berisha (presidenti është inekzistent ndoshta jo plotësisht për fajin e tij), ku Meta qëndron në mes dhe është forca ekuilibruese e triumviratit të ri shqiptar prej të cilit kurrnjë të mirë nuk pret ky popull.
Kalkulimi për goditjen e Lazaratit është bërë në marrveshje të plotë me emisarët e BE dhe të Ambasadorit Arvizu. Sado të përpiqen ta mohojnë maja e aisbergut duket dhe pjesa e nënujshme fare lehtë përftyrohet. Dhjetë ditë më pare se të ndodhte ndërhyrja e shumëpërfolur, ministri i brëndshëm kishte një platformë tjetër, të një zgjidhje europiane, gjithëpërfshirëse, si është e mundur pra që po ky ministër bën një zgjidhje të një goditje rrufe që më shumë se stil europian të jep përshtypjen e një inkursioni hollivudian stil Rambo. Pra hezitimit të gjatë të qeverisë shqiptare për të ndërhyrë me trupa speciale, ju gjëndën pranë ndërkombëtarët për dy arsye. Arsyeja e parë ka të bëjë me fasadën, që  të krijohet përshtypja se Qeveria shqiptare e ka gjëndjen nën kontroll dhe ësht ë në rrugë të mbarë. Pra një show për të kënaqur europianët të cilët e dinë mirë se Shqipëria nuk plotëson asnjë kusht të vërtetë për të qënë pjesë e integrimit europian, dhe përgjegjësia është së pari e politikës.  Natyrisht politika duhej ndihmuar, duhej shpëtuar sepse refuzimi i tretë do ti të varroste politikën shqiptare përfundimisht dhe  nuk mbetej veç të shiheshin aleanca lindore në segmentin Turqi Kinë, mirëpo kjo nuk u interesonte të dërguarve europianë. A nuk e shihni çfarë bën Europa për të tërhequr Sërbinë nga prëhëri rus? Tani në Beograd shkon dhe Toni Bler. Anipse Lazarati nuk ishte në asnjë nga 12 pikat e kushteve, papritur shqiptarët e politikës dhe emisarët e huaj e vunë si pikë të parë krejt e paqënë. Sepse ishte i vetmi kusht që mund ta realizonin dhe atë gjithësesi me vështirësi sepse u vunë 1000 policë kundër 15 antarëve të një bande të armatosur nga të cilët u arrestuan vetëm kush u dorëzua, të tjerët ikën në drejtim të paditur. Si ti përpinte dheu. Kjo tani shitet si sukses kur kurrfarë suksesi nuk është sepse kjo mund të bëhej pa patur nevojë të pushtohej ushtarakisht Lazarati dhe të turpërohej policia, megjithëse propoganda po e shet disfaten si lavdi.
Arsyeja e dytë ka të bëjë me Ambasadorin Arvizu i cili tashmë nuk e honeps Berishën, dhe me të drejtë sepse është brënda konceptit amerikan, kur je në pushtet je gjithçka, kur zbret nga pushteti je një qytetar i thjeshtë. Kështu do të thjeshtëzohet edhe Arvizu në Amerikë kur të lëshoj postin për një tjetër. Por Arvizu nuk mund të puqet me mendimin se ndërsa ai do të shkojë e do të thjeshtëzohet në SHBA, Berisha do të vazhdojë të jetë faktor dhe i përnatshëm në qëndër të vëmëndjen në Shqipëri. Por përtej ndjesive personale ndaj atij që e quajti “burrë shteti”, ka edhe pasigurinë se socialistët nuk do të dijnë të mbajnë pushtetin përballë një dinosauri politik si Berisha që manipulon gjithçka në këtë vend, ndaj jo më kot ia zgjatën mandatin që i ka skaduar si ambasador Aleksander Arvizut, për  eleminimin politik përfundimtar  të Berishës  për  ti lënë krah të lirë Lulzim Bashës.  Për realizimin e kësaj  ai mesaduket ka menduar për një sërë masash që duheshin marrë për ti dobësuar pushtetin politik Berishës. Ai e ka dëgjuar Ministrin e Brëndshëm Tahiri në intervistën televizive mbi zgjidhjen e problemit të Lazaratit në plan europian dhe ka mbetur i pakënaqur duke i sugjeruar zgjidhjen e problemit në stil amerikan. Dhe kështu të bindurit tanë e kanë pranuar goditjen me stil Rambo mbi Lazaratin. Por llogaritë nuk dolën siç u menduan me shkakun se ato 1000 policë shqiptarë, ca thonë edhe specialiste italianë ndërhyrjesh, nuk patën sukses me blicin e tyre sepse u frenuan nga 15 njerëz, kaçakë të armatosur, mercenarë fshatarë  këta të bosave të droges, të cilët rezistuan në pesë ditë por nuk vranë njeri, ikën nga sytë këmbët në drejtim të paditur duke ua lëshuar fshatin policisë që hyri si triumfatore e lodhur e raskapitur deri në palcë. Ca thonë edhe e uritur. E për ti dhënë një gjallëri e publicitet aksionit nxorrën në foto dhe një vajzë të bukur, e dënjë për Mis Albania, me uniformën e policit dhe automatik në dorë. Tani në internet të rinjtë po çmënden pas kësaj fotografie që vërtetë është e admirueshme por gjithësesi policja e bukur  nuk e përballon suksesin e betejës së pesë ditëve kuturisje, por propoganda është propogandë ajo do bëjë punën e saj sa të shuhet zhurmënaja e betejës e pjatave e pirunëve në Padam dhe beteja raskapitese në Lazarat.
Gjithësesi qëllimi politik u arrit, klanit të Berishës ju pre mbështetja financiare nga bastionet e Lazaratit dhe si e tillë ai tashmë financiarisht mbetët i dobët. Fakti se kryetari i fshatit Lazarat gjithnjë është gjëndur nëpër grevat e metingjet e PD tregon shumëçka për lidhjet e kësaj partie me republiken e kanabisit. Por megjithë se kjo zgjidhje me goditje të përqendruar policore është në interes të kryeministrit dhe të Ambasadorit që duan shmangjien e Sali Berishës nga skena politike, ose të paktën dobësimin e tij maksimal, kjo nuk i shkon për shtat politikës së LSI-s me Ilir Metën që e ka në shtrungë partinë e vet. Atij i intereson të vazhdojë aleancën me PS dhe Ramën por jo dhe aq sa këta të fundit të forcohen aq shumë sa të mos ja ndjejnë më nevojën LSI dhe Metës, aq më tepër ai nuk do që PS të jetë plotësisht e sigurtë se Metën tashmë e ka prapavijën e vet. Meta nuk është nga ata që rrin nga pas, ambicja e tij është të rrijë në krye.  Meta gjithashtu dëshëron që aleati gjithmonë të jetë me frikën e ikjës së tij nga aleanca, ndaj nuk i intereson eleminimi i plotë e Berishës nga skena  politika. Me Berishën e lidhin shumë gjëra që dihen e nuk kanë nevojë për koment. Berisha e shpëtoi Meten, gjyqi u kthye në një farsë dhe ja ku është edhe më lart në rolin kyç të politikës shqiptare, një nga tre burrat e shtetit me peshë më të madhe se vetë presidenti. Meta me mjeshtri gjeti rastin kur Berisha i nxehur përsëriti ato çfarë i kishin sjellë informatorët e vet nga darka që u hëngër ligsht në “Padam”, por që ishin mbajtur jashtë vëmëndjes së publikut. Pra përfitoi dhe e ndaloi Berishën në foltoren e Kuvendit,  një sinjal ky besnikërie ndaj Ramës duke e siguruar se në kuvendin që drejtonte ai, Meta, nuk guxon njeri të prekë kryeministrin, por nga ana tjetër, Meta i frikësuar( nuk ka trima në politikë, ka vetëm dhelpra) se Berisha do ti priste të gjitha lidhjet me të e do ti përfliste gjyqin Meta-Prifti, deshi s’deshi bëri një deklaratë publike duke thënë se e kishte dobësi Saliun dhe do të kishte kënaqësi ta dëgjonte edhe më tej në kuvend. S’ka më bukur. Me një gur Meta vrau dy zogj, jep siguri tek Rama por jo siguri maksimale dhe kësisoj e zbut Berishën duke i dhënë të kuptojë se mirësinë që i ka bërë nuk ja harron e në ditë të vështira do ti gjëndej në krahë.
Jemi kësisoj si në kohën e triumviratit të Jul Çezarit me një pushtet  që shfaqet si një kurorë mbajtur në tre gozhda e ku gozhda e Saliut nuk ka gjasa të zhgulet në të gjallë të tij. Veç Zoti mund ta ndryshojë këtë raport. Por Zotit nuk i intereson politika  e shqiptarëve dhe i lë gjërat të rrjedhin siç duan njerëzit. Përfundimisht mund të themi se shteti shqiptar është i përqendruar në tre shtylla Rama, Meta dhe Berisha (presidenti është inekzistent ndoshta jo plotësisht për fajin e tij), ku Meta qëndron në mes dhe është forca ekuilibruese e triumviratit të ri shqiptar prej të cilit kurrnjë të mirë nuk pret ky popull. Pa daljen e Sali Berishës, Fatmir Mediut  dhe grupimit ish qeveritar në gjyq dhe zvogëlimin e rolit të Metës në shkallët e pushtetit,  nuk ka shpresë që  Shqipëria të kthehet në normalitet. Por kjo mjerisht nuk ka asnjë gjasë të ndodhë me këto raporet e aleanca që janë krijuar, prandaj shqiptarët të mos jetojnë me iluzione kultesh por të kuptojnë se është koha për të nxjerrë në skenë forca e individ të një fryme të re e me energji pozitive në politikë që i tejkalojnë këto konspiracione që e kangrenzojnë shoqërinë shqiptare, që më shumë të kujtojnë klanet mafioze se sa politikën e shtetit të ligjit dhe të së drejtës. 

21 June 2014

Aristidh Kola - një libër i ri i Kolec Traboinit

Aristidh Kola nga Kolec Traboini 2014
 ARISTIDH  KOLA
- një libër i ri i Kolec Traboinit -
Më rastin 8 korrik 2014, ditën e 70 vjetorit të lindjes së arvanitasit te madh (1944-2000)


….Edhe pas 14 vjetëve të vdekjes së Aristidh Kolës, ende vegjeton një zili për keq, tek ata që kanë veshur papuçet akademike të Obllomovit. Lënia jashtë vëmendjes, thuajse në harrim e kësaj figure, duke mjaftuar me emërtimin “Aristidh Kola” një rrugicë të vogël në periferi të Tiranës, diku fshehur pas pallatit të Brigadave a fshatin Sauk, është vërtetë shprehje e qëndrimit tonë cinik ndaj kulturës arbërore, e mendësisë sonë të vetizolimit, për të mos thënë frikës se mos bash për këtë mbeten prishaqejf diplomatët e fqinjëve. Vështirë është ta pranojmë të vërteten, por pa e pranuar atë nuk ka as dhe një shans të vetëm të gjejmë një udhë të drejtë në këtë mishmash kombëtar, ku flitet veç për politikë, ku prodhohen veç konflikte e kultura konsiderohet si një handikap shoqëror i bezdisshëm.
Aristidh Kola ishte nje mendje e ndritur qe e tejkalonte kohen e tij. Kultura, tradita, gjuha, prejardhja, historia ishin gjithçka në jetën e tij. Ai e shihte Shqipërinë me sytë e shpresës. Ai kishte udhëtuar katër herë në Shqipëri e një herë në Kosovë, por edhe në Kalabri e Siçili, gjithnjë me dëshirën e zjarrtë për ta thyer atë barrierë që na kishin vënë në mes nesh, në mes të njerëzve të një gjuhe dhe një gjaku. Ndaj është krejt e kuptueshme çiltërsia me të cilën e priti dyndjen e emigrantëve shqiptarë në Greqi me mendimin, se kjo do të ishte një rast ideal për të krijuar lidhjet e mungura në mes të krahëve të shqiponjës.
Ai u afroi shqiptareve emigrantë një miqësi pa asnjë rezervë e pa asnjë kusht. Ai nuk përdori për ta asnjë herë fjalën emigrant. I quante me gjuhën e tij të bukur shqipo-arvanite “djemt”. Kush e di ç’bëjnë djemt. Kush e di ku janë djemt. I thërriste ashtu siç thërriste të birin e vet Panajotin. Me të njëjtën dashuri. Ishte një miqësi e dashuri që buronte prej gjakut të përbashkët që na rridhte në damarë e gufonte në zemrat tona arbërore. E më së shumti nuk ishim ne që e kërkonim atë, sepse edhe druheshim, por ishte ai që interesohej se çfarë ndodhte me emigrantët shqiptarë në Greqi. Që kur e takuam për herë të parë, ashtu do ta ruajmë në kujtesë, të gjallë e plot energji , të përzemërt ,me fytyrë plot dritë e të qeshur, gjithmonë i mirë e bujar. Kush tjetër si ai!
E kjo ndodhte se ai kishte nje vizion te madh e nuk i shihte shqiptarët e Shqipërisë së vitit 1913 si njerëz të përtej sinoreve, por vëllezer gjaku, sepse e dinte se kufijt ishin krijuar nga të tjerët e jo nga shqiptarët, se pengesat i sjellin qeveritë e politika, por jo popujt.
Aristidh Kola ishte si një diell që lind, kalon në zenit dhe perëndon, e gjatë gjithë udhës në qiell ndriçon për njerëzit. Kështu ndriçoi gjatë tërë jetës së tij miku ynë i madh e i paharruar që sot e kujtojmë me nostalgji. Veç perëndimi ishte tejet tragjik për diellin metaforik me emrin Aristidh Kola....

Nga libri  "ARISTIDH KOLA", Kolec Traboini, botim i Pantheon Books 2014



Lazarati në tym - shteti në delir- nga Kolec Traboini

Ngjyra Blu lejohet Canabisi, Portokalli nuk lejohet
por nuk konsiderohet krim,Rozë nuk lejohet por rallë dënohet,
me ngjyrë të Kuqe është ilegale, pra nuk ka ligje strikte
që të veprojnë njëlloj në të gjithë botën.
LAZARATI NË TYM - SHTETI NË DELIR

O qeveritarët tanë mendjendritur që i konsideroni lazaratasit kriminelë, mësoni: Hollanda, Uruguaj, Republika Çeke, Portugalia, Bangladeshi, Korea e Veriut dhe Shtetet e Bashkuara, (Washingtoni edhe Kolorado) kanë ligjet me të buta për prodhimin e përdorimin marijuanës. Për ata që nuk e dinë mund të thuhet se këtë  bimë e ka kultivuar edhe Tomas Xhefersoni.Mos vallë të gjitha këta na qënkan kriminelë?! Mos o Zot!

Nga Kolec TRABOINI

Ku janë shoqatat fantazma të fëmijëve. Ku janë shoqatat fantazma që mbrojnë të drejtat e njeriut, që tundojnë tërë opinionin edhe për gjërat më të rëndomta por nuk kujtohen të thonë se djegia e Canabis Sativës brënda në fshatin e Lazaratit është e dëmshme  për shëndetin e fëmijëve, është e dëmshme për pleqtë e plakat por më së shumti është e dëmshme për gratë shtatzana sepse të mos harrojmë se në Lazarat jetojnë njerëz e nuk është një pyll a shkretirë, se Lazarati është një fshat i madh që i përmban të gjitha këto kategori. Si mund të digjen tonelata pafund të bimëve narkotike në mjediset ku ka njerëz, ku flenë e zgjohen, duke shtuar këtu traumat psikologjike të fëmijëve prej  pranisë të trupave special policore që shqelmojnë dyer, nxjerrin thikat e presin rrjeta, që hyjne e dalin vrullshëm në çdo shtëpi sikur të ishte  gjendje lufte e sikur të ishin trupa special në Mosul të Irakut. Ku është e në çfarë vrimë rri fshehur ministri i Shëndetësisë. A ka ministër shëndetësie ky vend e mese merret?  Pse opozita ka frikë e merret me lojra fjalësh e nuk e kërkon në foltore të flasë për efektet e dëmshme që mund të ketë për popullsinë kjo djegie masive e bimëve narkotike në vende të banuara. A janë konsultuar ministrat e shëndetësisë e të mjedisit më parë për këtë ndërhyrje emergjente të trupave speciale të policisë së shtetit? Po shkojmë edhe më tej.  Përse  ky demostrim i palogjikshëm force kur gjërat mund të bëheshin më shtruar e më qetë sepse kjo është polici e popullit e jo polici indivitësh që kanë pushtet dhe duan të tregojnë se janë të fortë. Po nga buron kjo forcë pushteti që demostrohet me kaq brrutalitet. Por me e rëndësishme a është e nevojshme? Banda e armatosur që mbante peng Lazaratin ju iku 800 policëve të armatorur deri në dhëmbë, e pabesueshme kjo,  nuk ishin  në gjendje ti mbërthenin e ti prangosnin dhe merren tani me ata që konsiderohen banorë paqësorë anipse bashkfajtorë kolektiv në kultivimin e bimës.  Po pse kështu kryhet punët e shtetit që, siç thotë populli, e zë lepurin me qerre. Jo, këta duan ta zënë lepurin me autoblinda. Duan spektaket ti shoh Europa e mundësisht gjithë bota sa të harrojnë edhe kampionatin botëror për tu thënë se jemi ne kërthiza e planetit e jo ju. Kjo është një qorrollepsje e suksesëshme, lavdimadhe, përrallëtare  dhe me vjen vërtetë një indinjatë se si mund të sillen me popullin kështu. Se dhe lazaratasit, duan apo nuk duan pushtetarët, popull shqiptarë janë. Madje atdhetarë. Halli e nevoja të bën të merresh me soj soj punësh për të mbijetuar. Edhe popuj të tjerë e kanë kaluar këtë në procesin e zhvillimit të tyre. Dihen ndalesat që ka patur Amerika në vitet 30 të shekullit të kaluar për alkolet. Por erdh një kohë që alkolet u lejuan. Po kjo bimë të mallkuar padrejtësisht, sepse nuk e ka fajin bima, ështe e lejuar në disa shtete sepse është  forma më e lehtë e drogës me efekt narkotizues më të ulët. Shqiptarët e kanë pasur në traditë dhe e kanë kultivuar hashashin të cilin kanë përdorur si çaj, vetë Ali Pash Tepelena,  të cilit i thurim hymne disi të dyshimta sepse ndihmoi të bëjë shtetin grek e jo shtetin shqiptar, ka pas një nargjyle me të cilën thithte tymin e kësaj bime të tharë. Ja afroj dhe Bajronit. U kënaq edhe ai. U harrua ca çaste në tymra të trëndafiltë. Askush nuk e dënoi e mallkoi për këtë në histori. Kjo bimë tashmë po kthehen  në legjendë vrasëse prej propogandes televizive servile, kurrë nuk ka qënë e tillë në histori?! Po i japin atribute që mezi ja mbajnë shpatullat e vogla. Canabisin  shqiptarët e kanë quajtur historikisht kërp, që ka përmbajteje të vogël droge por është përdorur për industrinë,  për prodhimin e litarëve, letrës dhe ka një përdorim të gjërë industrial. Tani na e tregojnë sikur është gjëma e gjëmave të botës. Po dale more se me ç’na  japin lajmet, Hollanda, Uruguaj, Republika Çeke, Portugalia, Bangladeshi, Korea e Veriut dhe Shtetet e Bashkuara, (Washingtoni edhe Kolorado) kanë ligjet me të buta për prodhimin e përdorimin marijuanës. Për ata që nuk e dinë mund të thuhet se këtë  bimë e ka kultivuar edhe Tomas Xhefersoni. Çfarë mund të themi për këtë shqiptarët e televizioneve me kulturë gjysmake,  që aq dinë e aq thonë, se duhet ta heqim edhe Xhefersonin nga historia ti shpallim këto shtete kriminale? A nuk jemi të vegjël për ta bërë këtë punë ne shqipot barkthatë,  që e kemi kthyer shtetin në një kopësht eksperimental ku aplikohen idetë e çdo kujt që na vjen si diplomat shpëtimtar nga Europa, sado të pamundura apo marroke që të jenë.
Pse na krijoni vërtetë  gogola vrasës të gjelbër të cilët po na shfaqen edhe në ëndrra. O media,  po flisni more  edhe për anën tjetër të medaljes e jo vetëm për gogolin e gjelbërt se krijoni vërtetë trauma sa kur shoh sfondin e blertë të Top Chanel më hyjnë të dridhurat. Më kujtohen filma horror ku shfaqen bimë mishgrënëse.  A ka njeri të kthjelltë në këtë shtet shqiptar apo të gjithë janë kapluar nga ethet e tymit të canabisit, sepse ashtu po i shohim edhe deputetët edhe qeveritarët. Se çfarë ti thuash ta zëmë ministrit të brëndshëm që një javë më parë kishte një mendje tjetër për zgjidhjen me mënçuri e qetësi të problemit të Lazaratit dhe pas një jave bëri të kundërtën,  u nis yrysh për ta pushtuar policërisht. Në deklarimin e parë ishte më racional, ishte për një mënyrë më efikase, me një plan më të detajuar e me një përspektivë për ta mbyllur këtë plagë sociale,  sepse është e lehtë ta quash thjeshtë një vepër kriminale por ama duhet ta gjykosh me qetësi e të kuptosh se kemi një plagë sociale në mes. Dhe burimi i plagës janë vetë shteti e pushteti që nuk po arrijnë të funksionojnë së pari për zhvillimin ekonomik të vëndit e krahas kësaj në vendosjen e pushtetit jo policor por pushtetit të ligjit.
Ku janë gjithashtu  shoqatat civile fantazmë për të cilat janë paguar miliona dollarë nga forumet e institucionet ndërkombëtare, pse heshtin apo mendojnë se duhet ta kenë mirë me qeverinë sepse kjo ju krijon lehtësita për të përfituar sërisht mijra e mijra dollarë. Dhe a e dini gjë që nuk është sekret,  të gjithë forumaxhint e kryetarët e shoqatava kanë shtëpi luksoze, madje kanë edhe dy tre shtëpi, kanë të ardhura të mëdha e ku po i plas atyre se ta zëmë fëmijët e Lazaratit do të kenë pasoja nga kjo tymnajë droge në qiellin e fshatit, le më pastaj për traumat psikologjike të jetuarit në kushte shtetrrethimi policor. Se mos del ndonjëri nga shoqatamaniakët  të thotë nuk është shtetrrethim.  Se është si të jetosh në një kamping pushimi. Si të jetosh ta zëmë në Dubai, ku kalojnë pushimet së bashku politikanët e lartë, pushtetarët e lartë edhe padrinot e drogës e të mishit të bardhë. Pse nuk dalin analistët të na thonë se cili është efekti serë i djegieve  të Canabisit në mes të fshatit, a nuk ka mënyra të tjera për ti transportuar e djegur larg vendbanimeve. Jo për këtë as që flet fare ta zëmë Ministria e Mjedisit apo kryeprotestuesi kundër kimikateve të Sirisë Sazan Guri me shoqatën e vet ekologjike. Ku jeni more dilni t’ju shoh populli që ti thoni qeverisë një këshillë të mënçur se tymrat e djegieve dhe marrshi policor kanë efekte psikologjike por edhe shëndetësore mbi kategoritë më të brishta të popullsisë. Ku jeni shoqata humanitare, pse nuk shkoni në Lazarat e ti jepni ndoca pak ushqim  asaj plakës së mjerë që e mbetur panjeri tha se me dy rrënjë kanabis mbaja frymën, tani nuk e di çfarë do të bëje, çfarë do te hajë. Apo le ti dale tymi një herë pastaj kushdo të bëjë si të dojë. Pra e të vdesin njerëzit dhe për bukë. Ku është plani për kthimin e Lazaratit në jetë normale, ku do të punojnë njerëzit, mese do të merren të rinjtë apo mos ka ndërmend mafia e parave të hap atje një dyqan lojrash fati,  se ato nuk qenkan te rrezikshme për qeverinë. Sa fjalë thatë nga opozita se sa të vijmë do të mbyllim të gjitha lojrat e fatit sepse janë kancer për një shoqëri e një shtet ku ka papunësinë më të lartë në Europë. Por sa shpejt i harruat premtimet. Mbushur Tirana me lojra fati të cilat janë po aq a më shumë të dëmshme sa Canabisi i Lazaratit apo këtu mpleksen interest e politikës sepse nga fitimet e tyre ndahet një pjesë edhe për partitë, ngase dihet se të gjithë pronarët e lojrave të fatit janë antar aktivë të partive. Jo për këto nuk flet njeri, se këto i ka lali xhan, se këta dinë si tia mbushin xhepin gjithkujt që ka frenat e pushtetit dhe politikës.
Flini gjumë shoqata të drejtave të njeriut, ju bishtra të politikës,  se kohë tymnaja droge është  edhe ju shoqatat e fëmijëve, edhe ju të ekologjikës, edhe ju të psikologjive, të gjithë ju që dini ti mbushni mirë xhepat tuaja pa patur nevojë të merreni me punë të paligjëshme si lazaratasit e gjorë, që u bënë viktima të dyfishta të bosave të krimit por edhe të kësaj katraure që po e pësojnë, e për çfarë për një copë bukë të cilën, tani e më pas, nuk dinë më si ta sigurojnë. Sepse të gjithë flasin për zbatim ligjesh, rregullash,  taksash, por asnjë nuk të thotë se si mund të jetosh kur nuk ke as punë dhe as shpresë.
Më shumë se lazaratasit, më duket se janë pushtetarët e politikanët e vetë shteti shqiptar që  ecën kuturu si sonambul nën ethet e tymnajave të drogës. Ky shtet kaotik me fytyrë të vrarë lije…