(K)urbanistika, kanabisi dhe populli në delir-nga Traboini


(K)URBANISTIKA, KANABISI DHE POPULLI NĂ‹ DELIR

Nga KOLEC TRABOINI

Seç ka një hipokrizi zulmëmadhe në këtë Albanistanin tonë heroik, luftëtar, durimmadh i pamposhtur. Të gjithë flasin për mafia ndërtimesh, mafie droge, mafie avionësh, mafie pastrimi parash e ku ta di unë, dhe i drejtojnë gishtin njëri-tjetrit nga pozicioni i djathtë apo i majtë. Në të vërtetë të dy krahët janë zhytur deri në fyt me kësisoj histori myteberrësh. Ah po. Se desh harrova pse e nisa dhe bitisa këtë shkrim me titull paradoksal (k)urbanistika. Me një fjalë kaosi ku jetojmë përditë dhe kryeqyteti si kurban i të pangopurve tanë të mëdhenj.
Ja si e kam përshkruar në librin e fundit me poezi makthin tim prej kësaj(k)urbanistike që vjen e përplaset dhunshëm deri tek xhamat e dritareve tona: Para pallatit tonë të vogël me tulla të kuqe/ngritën një ndërtesë të stërmadhe gri/që të kujton dinozaurët /e lartë, hijerëndë e të egër./Tani nuk kam më veç një përçik qiell/e një çarçaf të verdhë/varur në ballkon si diell...
Pushtuar prej kĂ«sisoj mendimesh aspak poetike i hodha njĂ« sy pĂ«r herĂ« tĂ« fundit e jo pa pikĂ«llim elegjiak ndĂ«rtesĂ«s qĂ« dikur kishte qenĂ« ndanĂ« KishĂ«s Katolike nĂ« rrugĂ«n e KavajĂ«s. Ishte pastruar nĂ« mĂ«nyrĂ« shembullore gjithçka, pĂ«r t’ia pasur zili edhe ushtarĂ«t nĂ« kryerjen e detyrave ushtarake si pastrimtarĂ« brigjeve tĂ« detit. ÇfarĂ« tĂ« shihje...Thua nuk kishte patur njĂ« ndĂ«rtesĂ« ndonjĂ« herĂ« nĂ« kĂ«tĂ« vend. Çdo gjĂ« nĂ« prefeksion shkatĂ«rrimtar nĂ«n parullĂ«n “Gati pĂ«r betonime tĂ« reja!”
Po vrisja mendjen a ka qeveria e rrogĂ«tarĂ«t e saj ndonjĂ« plan urbanistik pĂ«r rrugĂ«n e KavajĂ«s qĂ« ka aq shumĂ« ngjarje nĂ« historinĂ« e TiranĂ«s. NdĂ«rsa meditoja pĂ«r kohĂ« tĂ« shkuara kur kĂ«ndej gjithnjĂ« takoje shkrimtarĂ«, sepse kjo rrugĂ« lidhte Lidhjen e ShkrimtarĂ«ve (nuk ka mĂ« lidhje e as zgjidhje shkrimtarĂ«sh me shkakun se qeveritĂ«, majtas-djathtas vend numĂ«ro,  i kanĂ« shpallur luftĂ« shkrimtarĂ«ve), e lidhte pra  me ndĂ«rmarrjen botuese. Shto edhe shtypshkronjat,  ishte si tĂ« thuash rrugĂ« e shkrimtarĂ«ve. Tani nuk gjen mĂ« njĂ« pikĂ« shkrimtari veç Koço KostĂ«s dhe Sayan Golikut qĂ« e kanĂ« shtĂ«pinĂ« pĂ«rballĂ« ish-shtypshkronjĂ«s “Mihal Duri” ku shiten llambadarĂ« aristokratĂ«sh.
Ndalova paksa para  ndĂ«rtesĂ«s ku kam qenĂ« nĂ« shkollĂ« pedagogjike dekada mĂ« parĂ«, kjo ndĂ«rtesĂ« si tempull ka shĂ«rbyer edhe si Lice Artistik, edhe si Muze i Shkencave tĂ« NatyrĂ«s. ÇfarĂ« tĂ« shoh. Mjerim. GĂ«rmadhĂ«. E kanĂ« lĂ«nĂ« tĂ« degradohet atĂ« ndĂ«rtesĂ« tĂ« bukur dhe e dini çfarĂ« Ă«shtĂ« bĂ«rĂ«!?  I ka dalĂ« pronari i tokĂ«s,  thonĂ«. MirĂ« bĂ«ri qĂ« doli pronari i tokĂ«s, mirĂ«po ato ndĂ«rtime kush i ka bĂ«rĂ«. JanĂ« bĂ«rĂ« me djersĂ«n e popullit. Sa ka paguar pronari i tokĂ«s pĂ«r atĂ« ndĂ«rtesĂ« kaq tĂ« bukur qĂ« u la qĂ«llimisht tĂ« degradohej qĂ« pronari  qĂ« na doli si kofini pas tĂ« vjeli, tĂ« mos paguante asnjĂ« dyshkĂ«. KĂ«tu nĂ« lojĂ« ka qenĂ« qeveria e shkuar e cila kĂ«sisoj ka bĂ«rĂ« me tĂ« gjitha ndĂ«rtimet shtetĂ«rore, pronĂ« tĂ« popullit. KanĂ« shkuar pĂ«r dhjamĂ« qeni. JanĂ« lĂ«nĂ« qĂ«llimisht tĂ« shkatĂ«rrohen, qĂ« tĂ« paguhen lirĂ« ose tĂ« mos paguhen fare ose-ose tĂ« futen paratĂ« nĂ« xhepat e pushtetarĂ«ve. Zgjidh e merr. 
- Tashmë aty është një parking makinash, - më tha roja që vinte vërdallë me një zorrë uji në dorë.
Isha i pĂ«rhumbur nĂ« kujtime shkollore. AtĂ«botĂ« kishim drejtor Gani Daiun, njĂ« mĂ«sues vĂ«rtet i lavdishĂ«m, mĂ«suese vizatimi Vangjeli ÇomorĂ«n gruan e shkrimtarit Spiro Çomora, mĂ«sues gjuhe njĂ« gjuhĂ«tar si PjetĂ«r Elezi, apo Kamber Xheria,  nĂ« matematikĂ« Hajro Babameton dhe Ibrahim Turdiun, kujdestar konvikti kishim Ndriçim Lakon, babain e artistit Bujar Lako e tĂ« tjerĂ«.
- Po speciet dhe herbariumi ku shkuan? I privatizuan dhe ato. U doli pronari? Mos fluturuan me avion në Divjakë? - thashë pasi dola nga kujtimet.
Roja i hutuar,  ngriti supet e m’u pĂ«rgjigj disi nĂ« huti:
 - Andej nga “Ali Demi” i kanĂ« pĂ«rplasur. PunĂ«  mushkonjash e bufa kĂ«nete. KĂ«tu do tĂ« bĂ«het njĂ« ndĂ«rtim i madh, - tha ai si tĂ« mĂ« jepte njĂ« sihariq.
-  KatastrofĂ« thuaj, - ia ktheva.
Ai ngriti sytë e më mori si për të çmendur. Dhe kishte të drejtë. Se nga ndërtimet dalin para de... para e madhe. Kush po pyet për shkenca në Shqipëri?!
Nuk e di a kanĂ« ndonjĂ« plan proteste shoqatat qĂ« janĂ« pĂ«r tĂ« mbrojtur vlera arkitekturore e urbane tĂ« cilat  po korrin disfatĂ« pas disfate. Disfata heroike.
Vaterlo urbanistike thuaj. NdĂ«rsa shteti,... ç’tĂ« flasim pĂ«r shtetin, kĂ«tĂ« qerre tĂ« vjetĂ«r. KĂ«tij shteti i ka zĂ«nĂ« rrota bishtin tek mushkonjat e DivjakĂ«s dhe fletĂ«t e blerta tĂ« kanabisit. A thue tĂ« gjitha hallet e tjera tĂ« kĂ«tij populli tĂ« jenĂ« krye.
NĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ« mĂ« mirĂ« do tĂ« qe tĂ« frenohej disi (k)urbanistika dhe tĂ« ligjĂ«rohej kanabisi qĂ« tek tymosnin njerĂ«zia, çdo disfatĂ« t’u dukej fitore, tĂ« besonin pĂ«rrallat e politikanĂ«ve, tĂ« notonim nĂ« delire e kĂ«sisoj tĂ« na dukej vetja populli mĂ« i lumtur nĂ« botĂ«.
Jemi a s’jemi?!

© k.p. traboini
2014
   

Në blogun Traboini esé mund të lexoni:


Kriza e artistit dhe supërkriza e kulturës-Traboini
Presidenti Wilson- ëngjëlli mbrojtës i Shqipërisë -Traboini

 Kinostudio- nĂ« vend tĂ« ullinjĂ«ve mbollĂ«n beton- Traboini
Seks pĂ«r njĂ« vend pune - nga Kolec Traboini  
PunĂ« kulturash - nga Tirana nĂ« PrishtinĂ« - nga Kolec Traboini 
Shkodrania aktore e parĂ« e TurqisĂ«- nga Kolec Trab... 

Dallandyshe pa qiell- nga Kolec Traboini  

"E vërteta"... e pavërtetë e prof. Emil Lafe - nga...

Zhvillimi letërsisë shqipe në Mal të Zi- nga Rrok Gjolaj
Akademia e mykur e TiranĂ«s- nga Kolec Traboini 
Kështu vret vetëm mafia - nga Kolec Traboini
Aristidh Kola - një libër i ri i Kolec Traboinit
Disidenti i heshtur Zef Zorba - nga Kolec Traboini...
 Lazarati nĂ« tym - shteti nĂ« delir- nga Kolec Trabo.
 Zeusit i lajkatohen tĂ« gjithĂ«- nga Traboini
Big Show me Canabis Sativa- nga Kolec Traboini
Njerka shkon në ballo- nga Kolec Traboini
Stina e mjekrrave të hajthshme - nga Kolec Traboin...
Edgar Allan Poe - më së fundi i kthehet vendlindje...
Kur shpresa s’Ă«shtĂ« veçse njĂ« kurvĂ«...- nga Kolec ...
Atë Martin Gjoka kompozitor e mësues i madh - nga ...
Dekorimi politik i Kol Idromenos- nga Kolec Traboi...
Dhjetë vjet thirrje për bustin e Ded Gjo Lulit- ng...
Prejardhja e Hotit dhe Flamuri i Deçiqit - nga Kol...
Requiem i Verdit në vjeshtën politike të Tiranës- ...
Epika blu e Edison Gjergos- nga Kolec Traboini
Ardhacaket e Ballkanit Sofie-Safete Juka
Boston- një shekull përballë greqizimit
Udhë e mbarë, o Sizif

KATĂ‹R INTERVISTA NGA KOLEC TRABOINI

Kolec Traboini: Skënder Daja, martiri i Spaçit që këndonte Çelentanon në burg


Kolec Traboini: 
SkĂ«nder Daja, martiri i Spaçit 
që këndonte Çelentanon në burg

Regjisori i dokumentarit “Djaloshi me kitarĂ«” rrĂ«fen historinĂ« e 22-vjeçarit tĂ« ekzekutuar si frymĂ«zues i RevoltĂ«s sĂ« Spaçit. “TĂ« vetmen Ă«ndĂ«rr qĂ« kishte, ishte tĂ« kĂ«ndonte njĂ« herĂ« tĂ« vetme me Adriano Çelentanon. Kjo Ă«ndĂ«rr e burgosi nĂ« Spaç. Me kĂ«tĂ« Ă«ndĂ«rr, Daja i dha zemĂ«r revoltĂ«s mĂ« tĂ« madhe antikomuniste”.

-Thirrja “E duam ShqipĂ«rinĂ« si Europa” Ă«shtĂ« artikuluar pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« nĂ« vitin 1973 nĂ« burgun e Spaçit. PĂ«r regjisorin e dokumentarit “Djaloshi me kitarĂ«”, Kolec Traboini, ky ishte njĂ« zbulim teka hulumtonte nĂ« arkivin e MinistrisĂ« sĂ« Brendshme. Ai ndodhej aty pĂ«r tĂ« mbledhur material pĂ«r realizimin e dokumentarit “Djaloshi me kitarĂ«”, ku rrĂ«fehet historia e SkĂ«nder DajĂ«s, 22-vjeçarit tĂ« ekzekutuar si frymĂ«zues i RevoltĂ«s sĂ« Spaçit. Dokumentari u shfaq disa ditĂ« mĂ« parĂ« premierĂ« nĂ« Kinema Milenium nĂ« TiranĂ«. I realizuar nga Kolec Traboini, me bashkĂ«skenarist Ilir Çumanin, filmi rrĂ«fen anĂ«n njerĂ«zore tĂ« 22-vjeçarit SkĂ«nder Daja, qĂ« tĂ« vetmen Ă«ndĂ«rr qĂ« kishte, ishte tĂ« kĂ«ndonte njĂ« herĂ« tĂ« vetme me Adriano Çelentanon. Kjo Ă«ndĂ«rr e burgosi nĂ« Spaç. Me kĂ«tĂ« Ă«ndĂ«rr, Daja i dha zemĂ«r revoltĂ«s mĂ« tĂ« madhe antikomuniste. Por ç’ ka ndodhur ato tri ditĂ« (21-23 maj) tĂ« vitit 1973 nĂ« Spaç? Kolec Traboini tregon çfarĂ« zbuloi nĂ« arkivin e MinistrisĂ« sĂ« Brendshme.

Ă‹shtĂ« folur dhe shkruar shumĂ« pĂ«r RevoltĂ«n e Spaçit. Ju, pĂ«rse u ngacmuat tĂ« realizonit dokumentarin “Djaloshi me kitarĂ«”?

-Sa herĂ« qĂ« Ă«shtĂ« folur dhe shkruar pĂ«r revoltĂ«n e Spaçit, nĂ« çdo pĂ«rkujtim, libĂ«r, shkrime, intervista etj., emri i frymĂ«zuesit tĂ« kĂ«saj revolte pĂ«rmendej fare pak. AsnjĂ« nuk e njihte se kush ishte SkĂ«nder Daja, i cili ishte vetĂ«m 22 vjeç kur e pushkatuan si frymĂ«zues i revoltĂ«s. Sa herĂ« qĂ« lexoja pĂ«r revoltĂ«n e Spaçit mĂ« kujtohej SkĂ«nderi. Prandaj vendosĂ«m qĂ« nĂ« bashkĂ«punim me Institutin e FĂ«mijĂ«ve JetimĂ« tĂ« realizonim njĂ« film dokumentar pĂ«r tĂ« treguar se kush ishte ky djalĂ«. Cilat ishin Ă«ndrrat e tij, cila ishte historia e jetĂ«s sĂ« tij…

Kush ishte Skënder Daja?

-Ai ishte njĂ« djalĂ« me shumĂ« talent. Ishte artist, i pĂ«lqente tĂ« kĂ«ndonte dhe i binte kitarĂ«s. I pĂ«lqenin sidomos kĂ«ngĂ«t italiane, tĂ« cilat dhe i dĂ«gjonte. Prandaj ai kishte ushqyer njĂ« Ă«ndĂ«rr tĂ« madhe. Ă‹ndĂ«rronte tĂ« kĂ«ndonte njĂ« herĂ« nĂ« skenĂ« me Adriano Çelentanon. “Ah, tĂ« kĂ«ndoja njĂ« herĂ« me Adriano Çelentanon…”, – thoshte shpesh. Por kĂ«to ishin Ă«ndrrat e njĂ« fĂ«mije.
Kur ishte ushtar, këtë dëshirë dhe ëndërr të fëmijërisë ai ia tregoi një shoku. Ky, një shoku tjetër e kështu me radhë, deri sa shkoi në veshin e gabuar. E raportuan se donte të arratisej për të realizuar ëndrrën e tij që të këndonte me Çelentanon. U arrestua dhe u dënua me 10 vjet burg. E çuan në burgun famëkeq të Spaçit.

Si u bë Skënder Daja frymëzues i Revoltës së Spaçit?

-Revolta e Spaçit nuk ishte e planifikuar. Ndodhi diçka. NjĂ« prej tĂ« burgosurve, Pal Zefi ishte dĂ«nuar me 30 ditĂ« nĂ« izolim. Kur mbaroi 30-ditĂ«shi, ai u kĂ«rkoi gardianĂ«ve qĂ« ta nxirrnin dhe t’u bashkohej shokĂ«ve, sepse e kishte kryer dĂ«nimin e tij. Por gardianĂ«t nuk donin ta nxirrnin. AtĂ«herĂ« ai doli dhe iu bashkua vetĂ« shokĂ«ve. NĂ« kĂ«tĂ« moment gardianĂ«t kanĂ« shkuar pĂ«r ta marrĂ« dhe shokĂ«t e burgut janĂ« pĂ«rplasur me ta. Kjo ndezi revoltĂ«n e tĂ« dĂ«nuarve nĂ« burgun e Spaçit. TĂ« revoltuar nga mĂ«nyra çnjerĂ«zore me tĂ« cilĂ«n trajtoheshin, tĂ« burgosurit e revoltuar shkruan njĂ« promemorie ku parashtronin kĂ«rkesat e tyre. SkĂ«nder Daja, qĂ« njihej mes tyre si njĂ« i ri me zĂ«rin e fortĂ« dhe kumbues, u thirr qĂ« tĂ« lexonte me zĂ« tĂ« lartĂ« promemorien pĂ«r t’ua bĂ«rĂ« tĂ« ditur tĂ« gjithĂ« tĂ« burgosurve. PĂ«r t’iu ngritur moralin tĂ« tjerĂ«ve nĂ« burg kĂ«ndonte kĂ«ngĂ«t e Adriano Çelentanos. NĂ« fund, kur revolta po shtypej dhe morali i tĂ« burgosurve kishte rĂ«nĂ«, SkĂ«nder Daja u ngjit nĂ« tarracĂ«, filloi t’i binte kitarĂ«s dhe tĂ« kĂ«ndonte. PĂ«r mua ky ishte njĂ« akt i madhĂ«rishĂ«m, sepse tregon se sa fuqi morale ka njeriu mbi krimin. E vetmja armĂ« pĂ«r tĂ« mposhtur barbarinĂ« pĂ«r tĂ« ishte kĂ«nga. SkĂ«nder Daja Ă«shtĂ« simboli mĂ« i fuqishĂ«m i RevoltĂ«s sĂ« Spaçit, sepse ai ka qenĂ« i pari nĂ« ShqipĂ«ri qĂ« ka thirrur publikisht “E duam ShqipĂ«rinĂ« si Europa”. E ka thĂ«nĂ« kĂ«tĂ« nĂ« vitin 1973 dhe kjo Ă«shtĂ« e shkruar e zeza mbi tĂ« bardhĂ« nĂ« dokumentet qĂ« ndodhen nĂ« arkivin e MinistrisĂ« sĂ« Brendshme.
Por ajo çka mĂ« ngacmoi mua si regjisor nuk ishte thjesht rrĂ«fimi i njĂ« historie tĂ« fshehur qĂ« unĂ« po e zbuloja. PĂ«rtej kĂ«saj, e rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r mua ishte mesazhi artistik qĂ« do tĂ« pĂ«rcillja me kĂ«tĂ« film. Ne e ndĂ«rtuam kĂ«tĂ« film qĂ« publiku tĂ« ngacmohet tĂ« mos rrijĂ« indiferent ndaj kĂ«saj ngjarjeje, por ta pĂ«rjetojnĂ« atĂ« dhe nĂ« fund tĂ« shfaqjes tĂ« dalĂ« me njĂ« lloj katharsisi. Ky film nuk Ă«shtĂ« realizuar pĂ«r t’ia pĂ«rplasur nĂ« fytyrĂ« njĂ«rit apo tjetrit. NĂ« filmin tonĂ« nuk bĂ«rtitet, nuk tregohet me gisht askush. Nuk kemi bĂ«rĂ« retushim tĂ« asnjĂ« emri qĂ« u implikua nĂ« kĂ«tĂ« ngjarje. TĂ« gjithĂ« emrat e atyre qĂ« kanĂ« marrĂ« pjesĂ« nĂ« kĂ«tĂ« masakĂ«r janĂ« tĂ« shĂ«nuar nĂ« film dhe janĂ« tĂ« lexueshĂ«m. Njeriun duhet ta vrasĂ« ndĂ«rgjegjja vetĂ«. UnĂ« do kisha dĂ«shirĂ« qĂ« nĂ« shfaqjen e kĂ«tij filmi tĂ« ishin tĂ« pranishĂ«m si bijtĂ« e atyre qĂ« kanĂ« qenĂ« pjesĂ« e asaj revolte, ashtu edhe bijtĂ« e atyre qĂ« i kanĂ« dĂ«nuar.

I ftuat?

-Po, i ftuam tĂ« gjithĂ«. AsnjĂ«ri nuk erdhi nga asnjĂ« krah i politikĂ«s, sepse siç ju thashĂ«, ky nuk Ă«shtĂ« njĂ« film qĂ« buçet urrejtje. Ky film nuk i shĂ«rben asnjĂ«rĂ«s palĂ«. NjĂ«ra palĂ« do qĂ« t’ia pĂ«rplasĂ« nĂ« fytyrĂ« tjetrĂ«s, e tjera palĂ« thotĂ«, obobo… janĂ« baballarĂ«t tanĂ«. KĂ«shtu qĂ« tĂ« dyja palĂ«t refuzuan. Ky Ă«shtĂ« turp! QĂ«llimi i kĂ«tij filmi nuk ishte as pĂ«r tĂ« gjykuar njeri e as pĂ«r tĂ« mohuar njeri.

Hasët vështirësi për të gjetur materialet e nevojshme për këtë film?

-Filmi ishte thuajse i pamundur pĂ«r t’u realizuar, se nuk kishte qoftĂ« edhe njĂ« foto tĂ« SkĂ«nder DajĂ«s dhe dokumentet nuk flisnin pĂ«r tĂ« si njeri. MegjithatĂ«, gjĂ«ja e parĂ« ishte hulumtimi nĂ« arkivin e MinistrisĂ« sĂ« BrendshĂ«m. Fatlumturisht, aty gjetĂ«m dy fotografi. NjĂ«ra foto i pĂ«rkiste moshĂ«s kur SkĂ«nder Daja Ă«shtĂ« pushkatuar dhe njĂ« foto fĂ«mijĂ«risĂ« sĂ« tij nĂ« ShtĂ«pinĂ« e FĂ«mijĂ«s. Por qĂ«llimi ynĂ« ishte qĂ« ne tĂ« sillnim shpirtin e SkĂ«nder DajĂ«s dhe fatmirĂ«sisht gjetĂ«m dhe shumĂ« tĂ« njohur tĂ« tij qĂ« na folĂ«n pĂ«r tĂ«.

Intervistoi: Aida Tuci
Gazeta MAPO, e marte 27 maj 2014  


Next: KUR NJERKA SHKON NE BALLO http://traboini1.blogspot.com/2014/05/njerka-shkon-ne-ballo-nga-kolec-traboini.html