PĂ«r kolegen gazetare Zenepe Luka - nga K.Traboini

Zenepe Luka 1978


PĂ‹R KOLEGEN GAZETARE ZENEPE LUKA

 Nga Kolec TRABOINI

Kam patur nĂ« shkollĂ«n pedagogjike "Ndrec Ndue Gjoka" nĂ« TiranĂ« njĂ« shoqe klase nga Librazhdi. Ishte njĂ« nxĂ«nĂ«se e urtĂ« dhe e sjellshme, e zellĂ«shme nĂ« mĂ«sime dhe rrinte gjithmonĂ« nĂ« bangĂ«n e parĂ«.  Mendonim se ajo do tĂ« dilte vĂ«rtetĂ« njĂ« mĂ«suese shumĂ« e mirĂ«.  Kishte dhe njĂ« shoqe tĂ« ngushtĂ« shkodrane, EsmanĂ« qĂ« kĂ«ndonte aq bukur nĂ« mbrĂ«mjet e shkollĂ«s “Bishtalecat palĂ« e palĂ«” sa na bĂ«nte ta kĂ«ndonim tĂ« gjithĂ«. Ishim nĂ« njĂ« moshĂ« qĂ« gjĂ«rat na dukeshin tĂ« trĂ«ndafilta, ani pse diktaturĂ« kishte shumĂ«  hare nĂ« jetĂ«n tonĂ« shkollore tĂ« cilĂ«n i kujtojmĂ« jo pa nostalgji. Por edhe mĂ«suesit tanĂ«  PjetĂ«r Elezi e Hajro Babameto, Vangjeli Çomora e Jolanda Xhomo- Pogu,  Liri Dodbiba e  Arqile Moisiu, Ismail Sharofi e Liri Bellova, mĂ«suesin e vizatimit Qamil Grezda,  e qĂ« tĂ« mos harroj kujdestarin e konviktit Ndriçim Lako babain e artistit te njohur Bujar Lako.
Por koha e solli qĂ« as Zenepja, as Esmaja dhe as unĂ« tĂ« mos  bĂ«heshim mĂ«sues.  Do tĂ« mirrnim njĂ« udhĂ« tjetĂ«r. Vite mĂ« vonĂ« rasti e solli qĂ« tĂ« isha me Zenepen nĂ« tĂ« njĂ«jtin fakultet e nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n degĂ«, atĂ« tĂ« gazetarisĂ« nĂ« Universitetin e TiranĂ«s. Por ishim nĂ« kurse tĂ« ndryshme. MĂ« kujtohet njĂ« rast kur Zenepja mĂ« dha pĂ«r tĂ« lexuar njĂ« libĂ«r me tregime me kopertinĂ« tĂ« grisur. UnĂ« shkruaja tregime e ajo jo pa qĂ«llim ma dha atĂ« libĂ«r pa kopertinĂ« e pa emĂ«r autori.  
- Lexoje, -më tha - por me kujdes. Janë tregimet e Bilal Xhaferrit.
I kam lexuar ato tregime tĂ« vĂ«llimit  "NjerĂ«z tĂ« rinj, tokĂ« e lashtĂ«" me njĂ« frymĂ« dhe sigurisht fshehur nĂ« mes tĂ« librave tĂ« tjerĂ« sepse autori ishte i arratisur e anatemuar. Dhe nuk ishte pa rrezik tĂ« kaloje dorĂ« nĂ« dorĂ« librin me tregime tĂ« njĂ« "armiku" siç e konsideronin aso kohe, aty nga viti 1972. Ndoshta Zenepja e ka harruar kĂ«tĂ« rast,  por unĂ« nuk e harroj kurrĂ«. Ishin dhe mbresat dhe emocionet e fuqishme qĂ« pĂ«rftova nga leximi i librit qĂ« ma bĂ«ri atĂ« moment tĂ« paharruar. Nuk ishin vetĂ«m tregimet historike  si “Purpuranti” por edhe rrĂ«fimet, pjesĂ« tĂ« jetĂ«s sĂ« vetĂ« autorit kur ishte punĂ«tor rruge nĂ« kthesat e Gjegjanit,  tĂ« cilat i sillte me realizĂ«m dhe poetikĂ« nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ«. Si verior qĂ« isha,  vija re se  askush asokohe  nuk i pĂ«rshkruante  aq bukur e me aq dashuri  mjediset e njerĂ«zit malĂ«sorĂ«.  Madje mĂ« shoqĂ«ronin gjithnjĂ« ato thirrjet qĂ« lĂ«shonin fĂ«mijĂ«t nĂ« pĂ«rshkrimet e tij  buzĂ«mbrĂ«mjeve aty nĂ« lartĂ«sitĂ« e luginat ku bashkohen Mirdita me PukĂ«n. I isha shumĂ« mirĂ«njohĂ«s shoqes sime tĂ« fakultetit pĂ«r atĂ« libĂ«r aq mĂ« tepĂ«r se edhe unĂ« sapo kisha dorĂ«zuar librin tim me proza tĂ« shkurtĂ«ra dhe jetoja me ankthin e krijimit.
TashmĂ« qĂ« kanĂ« kaluar aq vite,  Zenepa Luka Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« njĂ« nga gazetaret mĂ« tĂ« mira shqiptare, njĂ« gazetare shquar e guximĂ«shme dhe ne bashkĂ«nxĂ«nĂ«sit dhe bashkĂ«studentĂ«t ndjejmĂ« kĂ«naqĂ«si pĂ«r çdo sukses tĂ« saj.

Kolec Traboini
28 tetor 2013

NEXT: Revansh perandorak nëe Ballkan, në këtë link:

http://traboini1.blogspot.com/2013/10/revansh-perandorak-ne-ballkan-nga-kolec.html

Revanshi turko-osman në Ballkan - nga Kolec Traboini

Kolec Traboini në promovimin e librit
"Flamuri në Deçiq",
 nĂ« Prizren 21 nĂ«ntor 2012



REVANSHI TURKO-OSMAN 
NĂ‹ BALLKAN

Nga KOLEC TRABOINI

Po kĂ«rkohet grupimi i forcave dhe krijimi i aleancave nĂ« Ballkan. Veç njĂ« qorr nuk po sheh se beteja e domeneve tashmĂ« nĂ« kĂ«tĂ« rajon gjeopolitik tĂ« nxehtĂ« Ă«shtĂ« nĂ« ardhje. Çështja siriane u zbeh sepse nĂ« krahun e kundĂ«rshtarĂ«ve tĂ« Assadit u vunĂ« forcat mĂ« regresive tĂ« shoqĂ«risĂ«, u vunĂ« terroristĂ«t islamikĂ« aleatĂ« tĂ« Al KaedĂ«s, tĂ« cilĂ«t nuk njohin asnjĂ« kulturĂ« e qytetĂ«rim veç ligjeve barbare tĂ« mesjetĂ«s.  PĂ«rpara shkatĂ«rrimit e djegies tĂ« qindra kishave e prerjeve tĂ« kokave nĂ« mĂ«nyrĂ« publike, perĂ«ndimi dhe Amerika u stepĂ«n aq sa edhe pse Assadin e urrejnĂ« nuk kanĂ« mĂ« atĂ« entuziazmin e parĂ« kur thĂ«rrisnin pĂ«r luftĂ«. Po i thĂ«rrasin mendjes. Nuk mund t’i ndihmojnĂ« njĂ« kauze qĂ« shkatĂ«rron qytetĂ«rimin sirian dhe e kthen vendin qindra vjet pas. Madje nĂ« mĂ«nyrĂ« indirekte e pranuan edhe grushtin ushtarak tĂ« shtetit kundĂ«r Presidentit  islamik Morsi qĂ« inspironte njĂ« regjim total fetar nĂ« Egjipt dhe mbylljen e dyerve tĂ« qytetĂ«rimit mijĂ«ravjeçar egjiptian. Nuk mund Amerika tĂ« bĂ«jĂ« lojĂ«n e terroristĂ«ve ndaj dhe kemi kĂ«tĂ« tablo fort tĂ« dukshme ani pse bĂ«jmĂ« sikur nuk e shohim.  Askush nuk po jep mĂ« lajme pĂ«r ngjarjet nĂ« Siri ku na paskan shkuar edhe dhjetĂ«ra shqiptarĂ« tĂ« fandaksur pas islamizmit fanatik. Ă‹shtĂ« e kuptueshme se me shmangien e konfliktit tĂ« mundshĂ«m siriano-turk, ku Erdogani, ky regres i gjallĂ« i qytetĂ«rimit turk shpresonte tĂ« ishte faktor lufte pĂ«r shtrirjen e influencave tĂ« tij si kundĂ«rpeshĂ« ndaj Izraelit, tanimĂ« aspiranti pĂ«r sulltan nuk i mbeti tjetĂ«r veç t’i hedhĂ« sytĂ« e ambiciet nĂ« Ballkan.
Platforma turke e ridimensionimit tĂ« Ballkanit nĂ«n tutelĂ«n turke nuk Ă«shtĂ« e panjohur. Ka vite qĂ« punohet me kĂ«tĂ« platformĂ« e cila Ă«shtĂ« edhe si kundra peshĂ« ndaj qarqeve europiane qĂ« nuk po e pranojnĂ« shtetin e madh islamik nĂ« gjirin e Bashkimit dhe gjasat janĂ« mos ta pranojnĂ« kurrĂ«.  Sepse ekspansioni islamik,  i cili Ă«shtĂ« i konsiderueshĂ«m e pĂ«r tĂ« cilin shpenzohen miliarda dollarĂ« prej vendeve arabe tĂ« pasura me naftĂ«, edhe mĂ« tej vazhdon tĂ« konsiderohet njĂ« rrezik pĂ«r kulturĂ«n perĂ«ndimore europiane. Teoria e Samuel  P. Huntingtonit  se luftĂ«rat e ardhshme do tĂ« jenĂ« ato mes kulturave tĂ« ndryshme, nuk Ă«shtĂ« e tejkaluar.  Pra si kundĂ«rpeshĂ« ndaj mospranimit nĂ« Bashkimin Europian, Erdogani Ă«ndĂ«rron Bashkimin Islamik tĂ« Ballkanit nĂ« tĂ« cilin ai llogarit katĂ«rshen Turqi- ShqipĂ«ri- KosovĂ« dhe BosnjĂ« HercegovinĂ«. Prandaj me t’u shuar mundĂ«sia e njĂ« lufte nĂ« jug me SirinĂ«, tĂ« cilĂ«n e frenuan vetĂ« amerikanĂ«t qĂ« nĂ« fillim e nxitĂ«n, tashmĂ« Ergodani ndĂ«rmerr inkursionin e tij nĂ« KosovĂ« dhe bĂ«n deklaratĂ«n bombĂ« “Kosova Ă«shtĂ« Turqi”, qĂ« me siguri i ka çoroditur kuintat e diplomacive europiane. Natyrisht europianĂ«t nuk nguten tĂ« deklarohen, nuk duan t’ia bĂ«jnĂ« atĂ« nder Erdoganit,  bĂ«jnĂ« sikur nuk i kanĂ« dĂ«gjuar, por nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ« fjalĂ«t e tij janĂ« vath nĂ« vesh tĂ« europianĂ«ve. Potencialisht Turqia pĂ«rbĂ«n njĂ« rrezik me inkursionin e orekset ekspansioniste tĂ« qeverisĂ« sĂ« saj islamike. Nuk Ă«shtĂ« krejt pa shkak qĂ« nĂ« kohĂ«n qĂ« shkon Erdogani nĂ« KosovĂ« ka lĂ«vizje tĂ« izraeliteve nĂ« Serbi. Ka dhe deklarata tĂ« ambasadorit izraelit Jozef Levi pĂ«r ngrohtĂ«sinĂ« mĂ« tĂ« cilĂ«n serbĂ«t i presin izraelitĂ«t dhe se ata, Izraeli, nuk e kanĂ« njohur KosovĂ«n, çfarĂ« nĂ«nkupton se ia njohin atĂ« SerbisĂ«, ndryshe ç ‘kuptim ka ky deklarim. Por deklarimet e diplomatĂ«ve kurrĂ« nuk janĂ«  tĂ« paqĂ«llimta. TĂ« mos harrojmĂ« se serbĂ«t kanĂ« ndĂ«rmarrĂ« edhe aktin e lejimit tĂ« shtetasve izraelitĂ« tĂ« hyjnĂ« e dalin lirisht nĂ« Serbi pa pasur nevojĂ«n e vizave.
Po le tĂ« kthehemi nga vetja.  TashmĂ« dihet se nuk kemi mĂ« nĂ« EuropĂ« njĂ« shtet perandorak si Austro-Hungaria qĂ« na mbrojti me aq kĂ«mbĂ«ngulje nĂ« rrugĂ«n tonĂ« tĂ« PavarĂ«sisĂ«. Sepse pĂ«r TurqinĂ« e pĂ«r shtetet e tjera tĂ« mĂ«dha ne nuk do tĂ« ishim nĂ« hartat e EuropĂ«s si shtet i pavarur, ndaj nuk ka kush tĂ« mbrojĂ« interesat e shqiptarĂ«ve siç ndodhi nĂ« fillimin e shekullit tĂ« kaluar, nĂ«se do tĂ« krijohej ndonjĂ« kaos ballkanik apo konflikt rajonal.
KĂ«sisoj kemi kĂ«tĂ« tablo tĂ« kohĂ«s ku ArnautĂ«t e Ballkanit si gjithnjĂ« tĂ« mbetur nĂ« tymnajĂ« nga mungesa e njĂ« udhĂ«heqje vizionare, po rreshtohemi krejt gabueshĂ«m nĂ« krahun e TurqisĂ« si vasale tĂ« bindur. TĂ« mos bĂ«jmĂ« naivin. Erdogani nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ« nuk foli pĂ«r tĂ« dĂ«gjuar ne shqiptarĂ«t, qĂ«llimi ka qenĂ« shumĂ« mĂ« i largĂ«t, u tha sllavĂ«ve e RusĂ«ve se Kosova Ă«shtĂ« Turqi.  NdĂ«rkohĂ« ne me kĂ«to lakadredhje e lamĂ« veten qĂ« Europa tĂ« mendojĂ« pĂ«r ne sikur jemi me kampin islamik turk qĂ« kĂ«rkon ta zotĂ«rojĂ« Ballkanin e tĂ« ringjallĂ« PerandorinĂ« Turko-Osmane tĂ« influencave si kundĂ«rpeshĂ« ndaj EuropĂ«s.
Kemi kĂ«sisoj njĂ« betejĂ« fjalĂ«sh tĂ« shpalosura nĂ« mĂ«nyrĂ« nervoze, ndĂ«rkohĂ« Izraeli qĂ« vepron pa bĂ«rĂ« deklarata tĂ« shumta jep sinjalin me ambasadorin e  vet nĂ« Serbi. Dhe nĂ« Beograd e njĂ«jta skenĂ« si nĂ« Prizren, pra Izraeli dhe Turqia i tregojnĂ« dhĂ«mbĂ«t njĂ«ri-tjetrit jo mĂ« nĂ« kufirin me SirinĂ«, por nĂ« Ballkan.
NĂ« kĂ«tĂ« radhitje delirante e mburravece faqe botĂ«s, padyshim qĂ« ne jemi humbĂ«s. Sepse nĂ« ndodhtĂ« mĂ« e keqja nĂ« Ballkan nuk do tĂ« na i nxjerrĂ« gĂ«shtenjat nga zjarri gjithmonĂ« Amerika, sepse Amerika ka mĂ« shumĂ« interesa e miqĂ«si me Izraelin se sa me ne. Zgjedhja e gabuar mund tĂ« na sjellĂ« fatalitet dhe shkatĂ«rrim tĂ« kauzĂ«s kombĂ«tare. Si mund t’i mbajmĂ« shpresat tek Turqia qĂ« na shpĂ«rfytyroi e mohoi çdo tĂ« drejtĂ« pĂ«r 500 vjet, ajo do tĂ« sillka pĂ«r shqiptarĂ«t Bashkimin KombĂ«tar. Po nĂ« qoftĂ« se ka mbetur puna tĂ« na bashkojĂ« hasmi i historisĂ« sado e largĂ«t qoftĂ« ajo, qĂ« na pĂ«rgjaku pĂ«r 500 vjet,  pra tĂ« na mbledhĂ« nĂ«n flamurin e tij e nĂ«n syzerinitetin e tij, kurrĂ« mos u bĂ«ftĂ« e lipsur qoftĂ« ai bashkim nĂ«n gjysmĂ« hĂ«nĂ«n turke. Mallkim mĂ« tĂ« madh nĂ« histori nuk do tĂ« kishim.

26 tetor 2013

"Lirike shpirti" në Teatrin"Skampa" të Elbasanit.

"LIRIKĂ‹ SHPIRTI" NĂ‹ TEATRIN "SKAMPA" TĂ‹ ELBASANIT

Në qytetin e bukur të Elbasanit me 18 tetor 2013 u organizua shfaqja e filmit dokumentar "Lirikë shpirti" kushtuar bijës së këtij qyteti, poetes shqiptaro-amerikane Iliriana Sulkuqi. Në sallën e shfaqjeve të teatrit "Skampa" pasi u prezantuan autorët e filmit prej poetit elbasanas Fatmir Musai; skenaristen Angjelina Xhara, operatorin Ilia Terpini- Mjeshtër i Madh, regjisorin Kolec Traboini dhe Artisten e Popullit Margarita Xhepa, që ka lexuar poezite e filmit, u fol për krijimtarine poetike të Iliriana Sulkuqit që lidh poetikisht Elbasanin dhe New Yorkun tej e përtej oqeanit Atlantik. Në shfaqje ishin të pranishëm mjaft artdashës, admirues të poezisë si dhe krijues elbasanas në mes të cilëve piktori Xhemal Lufta, violinisti Zeqir Sulkuqi, ndodhej gjithashtu dhe Artistja e Popullit Tinka Kurti, përkthyesi elbasanas Bardhul Toda e tjerë.
Bashkë me filmin "Lirikë Shpirti" u shfaqën dhe etydet poetike kushtuar Migjenit (1911-1938) dhe poetes Zhaneta Ogranaja( 1938-2013) që është ndarë nga jete kohët e fundit.
Pas shfaqjes u organizua një koktej.
Në foto grupi realizues i filmit: operatori Ilia Terpini- Mjeshtër i Madh, skenaristja Angjelina Xhara, poetja Iliriana Sulkuqi, aktorja Margarita Xhepa -Artiste e Popullit dhe regjisori Kolec Traboini.

NĂ‹ GAZETEN SHQIPTARO AMERIKANE "ILLYRIA" NEW YORK:
http://illyriapress.com/lirike-shpirti-nje-dokumentar-per-poeteshen-shqiptare-nga-shba/

LirikĂ« shpirti”, njĂ« dokumentar pĂ«r poeteshĂ«n shqiptare nga SHBA

Nga Prof. Murat Gecaj
1.

Jemi mësuar që, në mjediset e Muzeut Historik Kombëtar, në kryeqytetin Tiranë, të marrim pjesë në veprimtari përuruese për libra ose ekspozita pikture. Po, kësaj here, ishte diçka tjetër, e veçantë. Vërtet të ftuarit do të mblidheshin në një veprimtari për krijimtarinë poetike të koleges e mikes, Ilirjana Sulkuqi, me banim në Amerikë, por organizimi ishte i një natyre jo të zakonshme.
Kur salla kryesore ishte mbushur plot me tĂ« ftuar, poetĂ«, shkrimtarĂ«, publicistĂ« e studiues, punonjĂ«s tĂ« arsimit e kulturĂ«s, nga media e shkruar dhe ajo elektronike, pĂ«rpara dolĂ«n njĂ« grup kolegĂ«sh. Ata ishin organizatorĂ«t dhe realizuesit e njĂ« dokumentari tĂ« bukur, me titullin e zgjedhur “LirikĂ« shpirti”, kushtuar jetĂ«s dhe krijimtarisĂ« sĂ« gjerĂ« e tĂ« bukur poetike tĂ« Ilirjana Sulkuqit.
Nuk zgjati shumĂ« salla ra heshtje. I pari e çeli veprimtarinĂ« regjisori i dokumentarit, Kolec Traboini. Pas atij, sigurisht shkurt, folĂ«n publicisti Albert Zholi, skenaristja Angjelina Xhara dhe kameramani Ilia Terpini-“MjeshtĂ«r i Madh”. NdĂ«rsa vetĂ« Iliirjana i falĂ«nderoi nga zemra realizuesit e kĂ«tij dokumentari dhe pjesĂ«marrĂ«sit nĂ« kĂ«tĂ« veprimtari.
Të pranishmit e ndoqën me kurreshtje dokumtarin, i cili nisi të shfaqej në ekran. Ai përmbante filmime nga jeta e Ilirjana Sulkuqit dhe recitime të disa poezive më të zgjdhura të saj, nga aktorja e njohur Margarita Xhepa.Tematika e tyre ishte e larmishme dhe i kushtoheshin mallit për vendlindjen, nënës, Kosovës, mërgimit etj.
Pasi tĂ« pranishmit e duartrokitĂ«n nxehtĂ«sisht kĂ«tĂ« dokumentar, pĂ«r ata u dhanĂ« nĂ« ekran pjesĂ« filmike, kushtuar jetĂ«s e krijimtarisĂ« sĂ« poetes sĂ« persekutuar dhe tanimĂ« tĂ« ndjerĂ«, Zhaneta Ogranaja, si dhe ato me temĂ«: “Migjeni, si Krisht”, realizuar nga K.Traboini.
Por, nĂ« mbyllje, interesin e veçantĂ« tĂ« tĂ« pranishmĂ«ve e tĂ«rhoqi dokumentari kushtuar historikut tĂ« krijimit dhe veprimtarisĂ« atdhetare tĂ« ShoqĂ«risĂ« “Vatra”, me organin e saj “Dielli”, nĂ« Boston tĂ« AmerikĂ«s dhe sidomos pĂ«r ndihmesĂ«n e dhĂ«nĂ« nga Fan Noli, Faik Konica etj.
2.

Ndoshta, nuk është e nevojshme të ndalemi këtu gjerësisht në jetën dhe krijimtarinë letrare të Ilirjana Sulkuqit. E them këtë gjë, pasi atë e gjejmë të pasqyruar në disa qendra Interneti e në shtyp, për atë flet skedari i Bibliotekës Kombëtare etj. Megjithatë, dëshiroj të rikujtoj se kjo bijë e njohur e Elbasanit, pas mbarimiut të studimeve për gjuhë-letërsi, punoi ca kohë gazetare në Tiranë dhe që nga viti 2004, është vendosur familjarisht në Nju Jork.
KrijimtarinĂ« e ka filluar qĂ« nĂ« bankat e shkollĂ«s. Frtyt I kĂ«saj pune janĂ« mbi 10 libra poetikĂ« tĂ« botuar, duke nisur qĂ« nga viti 1974. NdĂ«r ta, dĂ«shiroj tĂ« pĂ«rmendi kĂ«tu dy vĂ«llime me shumĂ« autorĂ«, tĂ« pĂ«rgatitur nga Ilirjana, kushtuar nĂ«nave, me titullin “Karvan dashurie”. PĂ«r disa nga libra e saj, Ă«shtĂ« nderuar me çmime kombĂ«tare e ndĂ«rkombĂ«tare dhe disa libra tĂ« saj janĂ« pĂ«rkthyer nĂ« gjuhĂ« tĂ« huaja. BĂ«n pjesĂ« nĂ« disa shoqata tĂ« ndryshme tĂ« shkrimtarĂ«ve e publicistĂ«ve dhe drejton revistĂ«n letrare-artistike “Pelgrini”, me shkrime kryesisht tĂ« emigrantĂ«ve shqiptarĂ«.
…Rikthimin pĂ«rmes njĂ« dokumentari tĂ« veçantĂ«, e Ilirjana Sulkuqit, kĂ«saj poetje tĂ« dashurisĂ« e dhimbjes njerĂ«zore, nĂ« mjediset e krijuesve kryeqytetas, ajo e meriton plotĂ«sisht. NjĂ«kohĂ«sisht, ishte dhe diçka emocionuese, si pĂ«r atĂ« vetĂ« dhe pjesĂ«marrĂ«sit e shumtĂ« nĂ« veprimtarinĂ«, qĂ« pĂ«rmendĂ«m mĂ« lart.
Me këtë rast, i urojmë asaj: shëndet të plotë, arritje të reja në krijimtarinë letrare, begati, gëzime dhe lumturi në familje!
Tiranë, 11 tetor 2013

Jam Gegë - Jam Toskë! - parodi meditike - nga Kolec Traboini


JAM GEGĂ‹... JAM TOSKĂ‹...
 - Parodi mediatike -
 

Nga Kolec TRABOINI

MeqĂ«nĂ«se pĂ«rsiatjet nĂ« alternativĂ«n “Jam GegĂ«...jam ToskĂ«” u priten me eufori mediatike,  edhe unĂ« qĂ«  jam GegĂ« me themel  nĂ« Hotin e MalĂ«sisĂ« sĂ« Madhe, nuk po mund t’i qĂ«ndroj tundimit pa u pĂ«rzie nĂ« kĂ«tĂ« idolari krahinare e tĂ« bĂ«j edhe unĂ« apologjinĂ« time,  por edhe tĂ« gĂ«rrmoj si Tarja pĂ«r tĂ« gjetur motivin pse jam ky qĂ« po mĂ« thonĂ« se jam e jo tjetĂ«r,  apo ku qĂ«ndron dallimi mes meje, GegĂ«, dhe miqve tĂ« mi ToskĂ«. Le ta shkoqisim:
SĂ« pari, lum miqtĂ« e mi lexues tĂ« nderuar,  jam ky qĂ« jam se kĂ«shtu desh im AtĂ« qĂ« bĂ«ri ç’bĂ«ri me tim Ă«mĂ« pa mĂ« pyetur mua fare.  E sikur, mos o Zot, tĂ« mos i fryhej...mĂ«ndja tĂ« bĂ«nte atĂ« qĂ« bĂ«ri, unĂ« nuk do tĂ« isha fare GegĂ«, por as dhe nĂ« kĂ«tĂ« jetĂ«,  prandaj nuk kam asfarĂ« merite se jam GegĂ«.
Kur isha i vogël pyesja tim ëmë se ku më ke gjetur. Ajo, nga që koka ime ende e vogël nuk i kuptonte shumë gjëra të kësaj bote, më thoshte: tek mullari. Por unë kam një mik toskë shkrimtar, Sazan Goliku, që nëna i thoshte se e kish gjetur në qilar.
Tani nĂ« bazĂ« tĂ« pĂ«rvojes sime vetanake,  tĂ« dalim tek dallimet e GegĂ«ve e tĂ« ToskĂ«ve, tĂ« cilat po i zhbirilojnĂ« disa autorĂ« nĂ«pĂ«r pĂ«rsiatje edhe ato vetmore - vetanake, e qĂ« ta gjejmĂ« llafin,  do tĂ« desha tĂ« them edhe unĂ« mendimin tim, sado paradoksal qĂ« iu duket mediave gego-toskore qĂ« veprojnĂ« krejt ngjashĂ«m me proverbin “Gjuha mish Ă«shtĂ«, por kockĂ« thyen”.
Kam mendimin se dallimet e Gegëve e të Toskëve janë të mëdha e piksepari në fushë të seksologjisë, kësisoj po ta marrim shqyrtimin nga zanafilla e botës njerëzore na del se Gegët ia hipin grave tek mullari, ndërsa Toskët tek qilari...
Qe pra ndryshimet, qĂ« pĂ«r faqe tĂ« bardhĂ« duhen bĂ«rĂ« objekt studimesh akademike voluminoze  “Nga mullari tek qilari”, meqĂ« gjĂ« tjetĂ«r pĂ«r tĂ« shqyrtuar e studiuar nuk ka Akademia pleqĂ«rore rrjedhimore e TiranĂ«s apo pse jo dhe ajo e PrishtinĂ«s. Duhet tĂ« thellohemi  nĂ« kĂ«to ndryshime qĂ« nuk janĂ« tĂ« vogla, duhen qĂ«mtuar origjinat tona si bij tĂ« Evave pellazgjiko-iliro-arbĂ«rore mĂ«katare qĂ« jemi.
TĂ« tjerat i lexoni nĂ«pĂ«r librat me pĂ«rsiatje tĂ« atyre qĂ« merren me hendeqet e dyfeqet  e TosknisĂ« e GegnisĂ«, se kush mĂ« mirĂ« dredh duhan apo bĂ«n pĂ«rshesh, se unĂ« jam me atĂ« qĂ« shkruan burri i urtĂ« me zâ bylbyli Dom Ndre Mjeda:

Geg e Toskë, Malsi, Jallija
Jan nji komb me u da s’duron
Fund e maj nji asht Shqipnia
E nji gjuh’  gjith na bashkon.

15 tetor 2013