05 February 2013

KUSH ESHTE GAZETARI? - nga Kolec Traboini

KUSH ESHTE GAZETARI?

Nga KOLEC TRABOINI

Po shihet një tendencë e frikshme për të manipuluar median e futjen e saj nën kupola partish, duke i mikluar gazetarët e lirë e të pavarur edhe me mandatin e deputetit në parlament. Nuk është se shohim ndonjë gjë të keqe në ardhjen e mendimit të lirë të shtypit edhe në organin ligjvënës, por diç tjetër përbën shqetësimin tonë profesional si gazetarë të pavarur. Dihet që tendenca e çdo ekzekutivi (të paktën tek ne kjo bëhet e hapur kjo) është pra futja në dorë e atyre pushteteve që konsiderohen të tretë dhe të katërt, rrjedhimisht të drejtësisë dhe atë të medias dhe këto bëhen për të siguruar një dorë të fortë në qeverisje, për të mos pas kundërshtim çfarë në të vërtetë përbën rrezik për lirinë e fjalës e të mendimit dhe mundësi reale për keqpërdorim të pushtetit.
Nga ana tjetër nëse do ta konsiderojmë të pranueshëm kthimin e parlamentit krejt ngjashëm me një panel bisedash televizive me ato çka shohim përnatë plot mediokritete, që nuk kanë të bëjnë në asgjë me gazetarinë profesionale, atëherë do të thosha mjerë ne se nuk na ka mbetur asnjë shpresë.
Kam qënë e mbetem kundër mercenarëve partiakë të pashkolluar në parlament (ku duhet të shkonte mendja e kombit), por dhe gazetarët militantë (shumica të ngjajnë si kapterra ushtrie) që i lëpijnë këpucën shefit të madh të partisë, nuk mund të konceptohen kurrqysh si parlamentar.
Gazetari do të thotë dinjitet, personalitet, integritet, të jesh vetvetja edhe kur je pro apo edhe kur je kundër në një çeshtje, të dish të bësh opozitë ndaj kundërshtarëve por edhe ndaj të tuve. Ky është gazetari. Të kesh kurajo pra edhe kur e di se do të luftojnë e mund të mbetësh i vetëm. Gazetar do të thotë të mos kesh frikë. Ata llapgjatët e partive nuk janë kësisoj gazetarë. Gazetar është ai që mbron një çështje kombëtare apo sociale në publik dhe më tej gazetari është siç e vlerësonte në kohën e tij shkrimtari i madh francez Emil Zolai, si kamina që djeg dru përditë, pra në ideal të mendimit të lirë e për të vërtetën djeg shpirtin e vet.
Tani më thoni a janë kështu llapgjatët e televizioneve që mbllaçisin steriotipe paneleve groteske, o për llogari të njërës ose tjetrës parti, e nuk e çajnë me nderën për popullin e kombin e vet.
Jo për atë Zot nuk mund të jenë gazetarët kështu. Janë thjesht papagaj mercenarë të demagogjisë, të sofizmit, të interesit, të mashtrimit e pse jo dhe të hajdutërisë politike.
I madhi Thomas Jefferson thoshte: “Po tĂ« mĂ« lihej mua tĂ« vendos nĂ«se ne duhet tĂ« kemi njĂ« qeveri pa gazeta apo gazeta pa qeveri, unĂ« nuk do tĂ« hezitoja pĂ«r asnjĂ« çast pĂ«r tĂ« zgjedhur kĂ«tĂ« tĂ« fundit.”.
Në fund të fjalës gazetaria nuk mund të jetë shërbestare servile e politikës, por udhërrefyese e saj, ndaj nuk duhet ta nëpërkëmbë këtë mision që i ka ngarkuar historia. Deri në këtë dinjitet duhet të ndjehet gazetari.

Botuar nĂ« gazetĂ«n "Tirana Observer",  7 shkurt 2013

04 February 2013

Po vjen Alfred Peza...- nga Kolec Traboini

PO VJEN ALFRED PEZA...

Nga KOLEC TRABOINI


Na japin lajme disi tĂ« bujshme se po vjen Alfred Peza.  Po ku ka qĂ«nĂ« ky Alfred Peza qĂ« paska ardhur?! Nuk mund ta kuptojmĂ« kushtrim politik mediatik ngase kĂ«tĂ« Alfred PezĂ«n e shohim pĂ«rnatĂ« me figurĂ« dhe me zĂ« nĂ« ekranin e vogĂ«l qĂ« po zmadhohet dukshĂ«m tashmĂ« duke na pushtuar mendjen e qĂ«nien. Ky kĂ«tu ka qĂ«nĂ«. Ai qĂ« mungon kĂ«tu e qĂ« ne dĂ«shirojmĂ« tĂ« ishin  janĂ« elementĂ« tĂ« rinj nga populli e jo nga rutina e pĂ«rditshme mbrĂ«masore tiranase.
 
Nuk shihet kurrfarĂ« ardhje nĂ«se me kĂ«tĂ«  kuptojmĂ« njĂ« risi nĂ« radhĂ«t e partisĂ« mĂ« tĂ« madhe opozitare nĂ« vend. Fakti qĂ« merret tjetri nga njĂ« studio televizive e reklamohet me tĂ« madhe si prurje (dhe vetĂ« Peza deklaron me pompozitet: “Dua tĂ« kontribuoj sadopak pĂ«r tĂ« rilindur ShqipĂ«rinĂ«” sikur tĂ« ketĂ« patur ndalesa e pengesa  pĂ«r ta bĂ«rĂ« kĂ«tĂ« punĂ« edhe jashtĂ« sqetullave tĂ« partisĂ«), e gjitha kjo tregon se ka njĂ« shkĂ«putje tĂ« madhe PS nga terreni. TĂ« na falin, por kjo tĂ« kujton ata xhambazĂ«t qĂ« ia mprehin dhĂ«mbĂ«t kalit kur duan ta shesin pĂ«r kal tĂ« ri. Sepse kjo histori mund tĂ« vazhdojĂ« deri nĂ« grotesk kolektiv mediatik nĂ« thirroret:
“Po vjen Koço KokĂ«dhima”, “Po vjen Anila Basha”, “Po vjen Blendi Fevziu”,  “Po vjen Çim Peka” “Po vjen Adrian Thano”,  “Po vjen Rudina Xhunga”, “Po vjen Sokol Balla”, “Po vjen Roland Qafoku”. Po vjen e kush s’po vjen... Po populli ku Ă«shtĂ«.
TĂ« vjen nĂ« kujtesĂ« njĂ« film i real-socit ku pyetet “A Ă«shtĂ« prifti popull?” e pĂ«r analogji nĂ« rastin tonĂ« do do tĂ« pĂ«rgjigjeshim, gazetarĂ«t shkrimorĂ« e pamorĂ« popull janĂ«, por hallet e popullit nĂ« shpinĂ« nuk i kanĂ«. Se e dimĂ« mirĂ« jo vetĂ«m çka flasin e shkruajnĂ«, sikur jetojnĂ« nĂ« njĂ« shtet tjetĂ«r, por edhe sa paguhet njĂ«ri e tjetri drejtues panelesh televizive. E kĂ«tu flitet pĂ«r mijra euro e jo kacidhet qĂ« marrin pensionistĂ«t, qĂ« thĂ«nĂ« tĂ« drejtĂ«n, shumica prej varfĂ«risĂ« kanĂ« shpresĂ« tek e majta qĂ« duhet tĂ« ketĂ« njĂ« program social mĂ« tĂ« ndjeshĂ«m ndaj realitetit absurd qĂ« kemi.
Kjo lojĂ« kuintash pa vizion Ă«shtĂ« njĂ« gabim i madh qĂ« mund t’i kushtojĂ« shtrenjtĂ« forcave tĂ« majta. Frika Ă«shtĂ« se veprimet  e fundit duke nxjerrĂ« si show politiko-mediatik ardhjen e disa figurave tĂ« lodhura mediatike (gjoja tĂ« pavarura deri mĂ« tani) e duke i shitur si risi nĂ« PS, kjo tregon se kryesia e partisĂ« e pranon botĂ«risht se tĂ«rĂ« strukturat drejtuese nĂ« qendĂ«r janĂ« lodhur, janĂ« nĂ« kauzĂ« shterĂ«se e ndoshta edhe humbĂ«se.
NjĂ« mĂ«sim i madh i politikĂ«s pĂ«r sukses brenda dhe jashtĂ« partisĂ« Ă«shtĂ« se nuk mund t’i nxjerrĂ«sh drejtuesit  dhe deputetĂ«t nga sqetullat, nga aparatçikĂ«t servilĂ«, qoftĂ« edhe nga studiot e  TV e kthinat e gazetave dy hapa pranĂ« selisĂ« sĂ« partisĂ«, apo tek drekon nĂ« Sheraton e Rogner, ndĂ«rsa votĂ«n t'ia kĂ«rkosh popullit diku larg teje.  A thue populli qĂ« jeton kudo nĂ« kĂ«tĂ« hapĂ«sirĂ« shqiptare me plot halle mbi shpinĂ«,  e jo vetĂ«m nĂ« qendĂ«r tĂ« TiranĂ«s, nuk ka djem e vajza qĂ« dinĂ« tĂ« qeverisin? Mos vallĂ« u dashka t’i zgjedhin njerĂ«zit veç pĂ«r faktin se dinĂ« tĂ« flasin bukur? Se dinĂ« ta lidhin kollaron. Se dinĂ« ta kruajnĂ« zĂ«rin...  PĂ«rtej kĂ«saj mendoj se njĂ« deputet nuk shkon nĂ« Kuvend pĂ«r tĂ« qĂ«nĂ« thjesht njĂ« megafon politik, as fanti spathi nĂ«n mĂ«ngĂ«n e shefit,  por pĂ«r tĂ« sjellĂ« ide pĂ«r ndryshimin e kĂ«saj gjĂ«ndje mjerane ku ndodhemi, ku qeverisja nuk do t’ia dijĂ« se varfĂ«ria  tashmĂ« shfaqet si njĂ« kĂ«rcĂ«nim i madh pĂ«r ekzistencĂ«.
Duke qënë gazetar nga profesioni nuk e mendoj kurrë gazetarinë si një apologje partiak, si një lugë e vogël për të përzier kafenë që do të pijë ai i madhi fare, apo një lëpirje këpuce në korridoret e partisë. Gazetari nuk është tellall i dikujt tjetër, por shprehës i bindjeve të veta në mënyrë të pavarur dhe solide. Prandaj kemi të drejtë të pyesim nga u katapultuan këta gazetarë në parti në prag të zgjedhjeve, kur deri dje betoheshin e përbetoheshin e për më tepër mburreshin për pozicionin e vet të pavarur në gjykimin apo demaskimin çështjeve apo aferave korruptive. Tani papritur i shohin nën sqetull të partisë që mendohet të vijë në pushtet. Kaq e vështirë është të kuptohet se pse?
Këta gazetarë nëse kanë personalitet të lartë, që nuk ua vëmë në dyshim, duhet jo të kapeshin pas kindave të palltos së shefave të partive, por të kishin kurajon e dinjitetin të dilnin kandidatë për deputetë të pavarur nga asnjë krah politik. Dikush mund të thotë se kjo nuk mund të ndodhë sepse është ndarë elektorati si plaçkë tregu tek Gabi. Gjithsesi ai që është një gazetar i vërtetë e jo marionetë politike lufton që kjo të ndodhë, që forca të pavarura të mund të vijnë e të sjellin zërin e tyre ndryshe nga politikat steriotipe e të manipuluara ligsht siç ndodh në Shqipëri. Ne për kësisoj gazetarie kemi nevojë. Me llafeollogë partish jemi ngopur.
MĂ« vjen vĂ«rtet keq kur shoh se Opozita shfaqet e lodhur e pa vitalitet apo qĂ« mbahet  pas figurave tĂ« konsumuara (si ai partiaku i lartĂ« ish-kuadro i diktaturĂ«s,  qĂ« shkruan nĂ« njĂ« dramĂ« marroke se ShĂ«n Maria Ă«shtĂ« njĂ« kuçkĂ« - çfarĂ« e lemerisi elektoratin nĂ« Korçë dhe nuk e di se me çfarĂ« do tĂ« pĂ«rfaqĂ«sohet kjo parti nĂ« atĂ« qytet ku popullsia Ă«shtĂ« prekur nĂ« sedĂ«r), apo kur opozita pĂ«rpiqet tĂ« kapet pas fijeve tĂ« kashtĂ«s gazetareske dhe nuk shkon nĂ« terren, apo tĂ« kĂ«rkojĂ« e tĂ« gjejĂ« plot djem e vajza tĂ« reja brenda e jashtĂ« ShqipĂ«risĂ«, tĂ« shkolluar nĂ« perĂ«ndim deri dhe nĂ«  AmerikĂ«  po qe nevoja, tĂ« cilĂ«t do tĂ« mund tĂ« sillnin njĂ« frymĂ« tĂ« re, njĂ« imazh tĂ« ri nĂ« politikĂ« dhe nĂ« qeverisjen e kĂ«tij vendi ku zotĂ«ron kaosi, jo vetĂ«m politik por edhe ekonomik, siç po jep sinjale tronditĂ«se falimentimi i qendrĂ«s tregtare gjigande City Park, inaguruar me pompĂ« qeveritare jo mĂ« shumĂ« se tre vjet mĂ« parĂ«.
Por mĂ« shumĂ« se pĂ«r opozitĂ«n mĂ« vjen keq se ka shumĂ« njerĂ«z qĂ« shpresojnĂ« tĂ« ndryshojĂ« gjendja, por kur shohim se ju afrojnĂ« ca fytyra tĂ« konsumuara deri nĂ« rraskapitje stresuese nĂ« shtyp apo televizion, edhe ajo pak shpresĂ« ju fashitet. KĂ«tu kemi dhe njĂ« problem tjetĂ«r madhor;  e gjithĂ« Media shqiptare Ă«shtĂ« zaptuar nga politika, pozita dhe opozita dhe nuk ka mĂ« asnjĂ« organ vĂ«rtet tĂ« pavarur, asnjĂ« hapĂ«sirĂ« lirie. Prandaj ikin gazetarĂ«t si pelivanĂ«t nĂ«pĂ«r sqetulla partish. Ne kĂ«shtu po shkojmĂ« drejt njĂ« politizimi tĂ« shoqĂ«risĂ« deri nĂ« atĂ« shkallĂ« sa tĂ« humbasĂ« mendimi i lirĂ« dhe i pavarur, dhe si nĂ« njĂ« lojĂ« shahu gjithçka ta pĂ«rcaktojnĂ« shefat e partive. Demokracia kĂ«shtu degradohet, lind njĂ« strukturĂ« sunduese e ngurtĂ«  e gjithpĂ«rfshirese  pĂ«r t’i lĂ«nĂ« vendin despotizmit partiak qĂ« derivon edhe nĂ« atĂ« shtetĂ«ror.
E fundit qĂ« desha tĂ« them Ă«shtĂ« thjesht njĂ« pyetje retorike:  A ka ndonjĂ« mĂ«nyrĂ« tjetĂ«r mĂ« dĂ«shpĂ«ruese pĂ«r ta vrarĂ« shpresĂ«n e pĂ«r tĂ« shkuar drejt humbjes?!


Botuar në gazeta SOT, 5 shkurt 2013:

http://www.sot.com.al/opinione/po-vjen-alfred-peza
"Po vjen Alfred Peza" botuar në gazeta "SOT", 5 shkurt 2013

Copy and WIN : http://ow.ly/KNICZ
"Po vjen Alfred Peza" botuar në gazeta "SOT", 5 shkurt 2013

Copy and WIN : http://ow.ly/KNICZ

02 February 2013

DONALD TRABOINI,SHQIPTARI QĂ‹ LA PAS GREKĂ‹T NĂ‹ ATHINĂ‹ DHE U NDERUA NĂ‹ BOSTON

Jeta e një të riu emigrant përmes studimeve dhe suksesit në faqet e gazetës Illyria, New York

DONALD TRABOINI, SHQIPTARI QĂ‹ LA PAS GREKĂ‹T NĂ‹ ATHINĂ‹
DHE U NDERUA NĂ‹ BOSTON

Shkruar nga DALIP GRECA
"Illyria"- Albanian - American Newspaper, New York
Nr. 1316 & 1317, 13-15 & 17-19 February 2004


Donald K. Traboini


Kisha dĂ«gjuar se Donald Traboini kishte qenĂ« njĂ« nxĂ«nĂ«s i shkĂ«lqyer nĂ« AthinĂ«, njĂ« student po i tillĂ« nĂ« Boston, ndĂ«rsa tani njĂ« inxhinier me plot tĂ« ardhme i elektronikĂ«s. Diçka kisha lexuar nĂ« internet, por DallĂ«ndyshe Dougherty, e cila jeton nĂ« Texas, qĂ« pĂ«rpara dy vjetĂ«sh mĂ« kishte tĂ«rhequr vĂ«mendjen pĂ«r studentin e shkĂ«lqyer: ‘PĂ«rse nuk bĂ«n njĂ« shkrim pĂ«r atĂ« djalĂ«? Kam dĂ«gjuar se fĂ«mijĂ«t e shqiptarĂ«ve nĂ« Boston, kur i pyesin se çfarĂ« duan tĂ« arrijnĂ« nĂ« jetĂ«, pĂ«rgjigjen: TĂ« bĂ«hemi tĂ« shkĂ«lqyer, si Donaldi!’
Shtysa tjetër që më çoi tek Donaldi ishte një shënim shumë dashamirës për bijtë e shqiptarëve emigrantë, shënim që mbërriti në postën time nga Kroacia, Merita Bajraktari McCormack. Ajo vinte në dukje pikërisht cilësitë e rralla të Donaldit, i cili kishte sfiduar ksenofobinë greke dhe kishte triumfuar pikërisht atje ku shqiptarët emigrantë i ndëshkonin me operacione tip "Fshesë", ndërkohë që në Boston kishte shkëlqyer sërish dhe vetë kryetari i bashkisë ia kishte dorëzuar trofeun e fituar... A nuk e meriton ai për të qenë në qendër të gazetës?! Jo vetëm kaq, por edhe pse më shumë se gjysmën e jetës e ka kaluar në mërgim, ai është deri në asht shqiptar i mirë siç është dhe një qytetar amerikan shembullor.
Donald Traboini  Ă«shtĂ« njĂ« ri  shqiptar qĂ« jeton nĂ« Boston qĂ« nga viti 1995. Si shumĂ« familje shqiptare, edhe ajo e Donaldit, nĂ« fillim tĂ« viteve '90 mori rrugĂ«t e mĂ«rgimit. NjĂ« pesĂ«vjeçar e kaluan nĂ« kryeqyetin Helen, AthinĂ«. Ky ingjinier i ri, mĂ« shumĂ« se gjysmĂ«n e jetĂ«s e ka kaluar nĂ« emigracion. Ă‹shtĂ« shkĂ«putur nga Atdheu qĂ« nĂ« vitin 1991. E megjithatĂ« ai Ă«shtĂ« krejt shqiptar, deri nĂ« qelizĂ«.
- Kurrë nuk e dëgjojmë që të flasë anglisht në shtëpi, me përjashtim të rasteve kur në celular e marrin miqtë e tij të shumtë amerikanë. E në raste të tilla, ai del diku në një kënd a në verandën e prapme të shtëpisë dhe flet anglisht, - më shkruan i ati, Koleci.
Mesazhi Ă«shtĂ« i qartĂ«: NĂ« kĂ«tĂ« shtĂ«pi flitet vetĂ«m shqip, vetĂ«m kĂ«shtu gjuha nuk vdes. KĂ«tu çdo gjĂ« Ă«shtĂ« shqiptare. E kĂ«tu kurrsesi nuk ka fanatizĂ«m, as mungesĂ« kulture sepse ai buron nga familja Traboini, qĂ« ka tre breza intelektualĂ«sh, gjyshi Palok Traboini mĂ«sues, poet e luftĂ«tar i kryengritjeve pĂ«r pavarĂ«si, bashkĂ«luftĂ«tar i Ded Gjo Lulit, babai gazetar, kineast e shkrimtar dhe vetĂ« Donaldi inxhinjeri i ri i shkencave kompjuterike. Me jetĂ«n nĂ« emigracion qĂ« ka kaluar Donald Traboini, me pĂ«rparimet e jashtzakonshme nĂ« shkollĂ«, ku Ă«shtĂ« vlerĂ«suar si nĂ« Greqi dhe nĂ« AmerikĂ«, ekzistonte shtrati pĂ«r njĂ« greqizim apo amerikanizim, siç ndodh jo rrallĂ« me shumĂ« fĂ«mijĂ« shqiptarĂ« nĂ« emigracion. Por tek Donaldi kjo nuk ka ndikuar. Ndoshta edhe si rrethanĂ« se ai Ă«shtĂ« pinjoll i njĂ« familjeje me tradita atdhetare. Mund tĂ« ketĂ« shumĂ« faktorĂ«. Por qĂ« tĂ« jetosh nĂ« njĂ« mjedis tĂ« huaj qĂ« bĂ«het atdheu yt i dytĂ«, tĂ« shkollohesh aty, tĂ« pĂ«rshtatesh nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pĂ«rsosur dhe brenda thelbit tĂ«nd tĂ« mbetesh zanafilla, kjo Ă«shtĂ« vĂ«rtet njĂ« ndjenjĂ« e bukur. Por nĂ« rastin e Donaldit mbase duhet shkuar deri larg nĂ« fĂ«mijĂ«rinĂ« e tij, tek mbresat qĂ« i kanĂ« mbetur tĂ« pashlyeshme e qĂ« flenĂ« brenda vetes si Ă«ndĂ«rrime tĂ« bukura a tĂ« trishta e qĂ« kurrkush nuk mund t'ia prekĂ«, veç vetvetja. 


Fëmijëria në Atdhe


Në moshë të vogël në Tiranë,
qyteti i lindjes
Babai i Donaldit, Kolec Traboini, pati një jetë plot përplasje e kontraste; ai i provoi të gjitha, që nga mbetja jetim e rritja në shtëpinë e fëmijës në Shkodër e nëpër konvikte, e deri tek mbarimi i Universitetit e punësimi në Kinostudio, çfarë do të ndikonte tek ai që të përpiqej që fëmijët e tij, kurrsesi të mos kishin fatin e të atit, të një fëmijërie disi traumatike e pa ngrohtësinë e familjes. Koleci, ende e kujton incidentin e hershëm që i ndodhi me ata të partisë, incident që ka lidhje me të birin.
Në shkurt 1980, kur i lindi djalë, redaktori i Kinostudios nuk hezitoi t'ia vinte emrin Donald, ashtu si dhe vajzës ia kishte vënë emrin Denisë. E thirri sekretari i Partisë së institucionit dhe pasi e uroi për djalin i tha: Pse i ke vënë djalit emër amerikan? Redaktori u mundua të lozte nëpërmjet emrave Donald e Donart për të dalë nga situata provokuese.
E natyrisht, babai i Donaldit kurrsesi nuk mund t'i thoshte atij se çfarë e kishte tërhequr drejt këtij emri, nuk mund t'i thoshte se çfarë imagjinonte në ëndërrimet e tij për të ardhmen e fëmijëve të vet, se zot na ruaj, ata të partisë kërkonin të deshifronin jo vetëm emrat por dhe ëndërrat.
Donaldi  ka nĂ« mendje e shpirt kujtime tĂ« bukura e tĂ« paharruara. FĂ«mijĂ«ria e tyre nuk Ă«shtĂ« njĂ« rrugicĂ« e ngushtĂ« qĂ« tĂ« çonte vetĂ«m tek dyert e kopĂ«shtit apo shkollĂ«s fillore, ajo ka hapsira tejdimensionale nĂ«pĂ«r Atdhe. Donaldi ruan nĂ« kujtesĂ« me fanatizĂ«m e krenari tĂ« gjithĂ« pjesĂ«n shqiptare tĂ« jetĂ«s sĂ« tij 24 vjeçare. Ai nuk mund tĂ« harrojĂ« ditĂ«n e parĂ« tĂ« shkollĂ«s. Si tani kujton kur shkoi tek shkolla e dashur "Avni Rustemi", nĂ« klasĂ«n e parĂ« me mĂ«suesen e kujdesshme, si njĂ« nĂ«nĂ« e mirĂ«, Antigoni Pandovski. QĂ« nĂ« fillim mĂ«suesja do tĂ« dallonte tek nxĂ«nĂ«si seriozitetin e pazakontĂ« pĂ«r moshĂ«n e tij. Donaldi mĂ«soi tĂ« ishte i rregullt e kĂ«mbĂ«ngulĂ«s. Madje qĂ« atĂ«herĂ«, mĂ«suesit i jepnin nĂ« patronazh ndonjĂ« bashkĂ«nxĂ«nĂ«s qĂ« ishte i prapambetur pĂ«r ta ndihmuar. KĂ«sisoj, Donaldi qĂ« herĂ«t fitoi dy tipare aq tĂ« domosdoshme tĂ« praktikĂ«s tĂ« quajtur amerikane: tĂ« udhĂ«hiqte dhe njĂ«kohĂ«sisht tĂ« punonte nĂ« ekip. NĂ« njĂ« farĂ« mĂ«nyre, Donaldi u bĂ« qĂ« nĂ« fĂ«mijĂ«ri njĂ« mĂ«sues i vogĂ«l, ndaj e rrethonte dashuria e respekti i mĂ«suesve. Edhe tani e kujton fytyrĂ«n e dashur e tĂ« qeshur tĂ« mĂ«sueses simpatike Jolanda Pogu-Xhomo, qĂ« nĂ« çdo rast i afrohej dhe i fliste me fjalĂ« tĂ« ngrohta.

Donald Traboini nĂ« TiranĂ«. foto artistike nga i ati  Kolec Traboini
Ishte shkodrane dhe për koicidencë kishte qënë edhe mësuese e babait të tij, madje edhe Denisës, që ishte dy klasë më lart se Donaldi. I kujton gjithashtu me nostalgji shokët e shoqet e klasës si Sonila Kasapin, që tani studion në Itali, Andi Bicin, djalin e poetes Valdete Andoni, Marion Pingulin, që tani jeton në Filadelfia, moshatarët e shkallës së pallatit, me të cilët lozte në fëmijëri, Dorina Carapuli, Eni Xholin, Manjola Tatilin e të tjerë.
Babai e regjistri edhe në Pallatin e Pionerit dhe dy herë në javë përshkonte rrugën "Myslim Shyri" me kitarrën që arrinte deri në tokë, sepse ai dhe kitarra kishin gati të njëjtin shtat. Donaldit ende i sillet në kujtesë fëmijëria me bashkëmoshatarët e tij. Ish koha që edhe shumë fëmijë të tjerë si Bojken Lako, që ishte komshiu i Donaldit dhe jetonin në të njëtin pallat, kishin pasione për instrumentet muzikore. Fqinja tjetër, Orjeta Peçi Dado që atëherë ishte një talent i vërtetë në violinë.
Por ardhja e viteve plot tension e shkĂ«puten Donaldin, ashtu si shumĂ« fĂ«mijĂ« tĂ« ShqipĂ«risĂ«, nga shokĂ«t e shoqet, nga Ă«ndĂ«rrimet e fĂ«mijĂ«risĂ« dhe jeta e tyre do tĂ« kalonte nĂ«pĂ«r trazirat e kohĂ«s. 

Donald K.Traboini - sekuence nga një film dokumentar, Albania 1989
 Kthim nĂ« origjinĂ«, nĂ« Traboinin e Ded Gjo Lulit
 

Edhe pse 11 vjeçar, ikja nga Atdheu qe e trishtë; ai provonte një ndjenjë dhimbjeje e trishtimi bashkë. Sidoqoftë bashkë me to flinte dhe ëndërra për të parë botën e ndaluar... Shkuan fillimisht në Mal të Zi, në trojet e vjetra ku preheshin eshtrat e gjysh stërgjyshërve të vet, në Traboinin historik të Hotit të Ded Gjo Lulit.
Ishte tepër i vogël për të kuptuar rëndësinë e momentit kur këmbët e vogla të pinjollit të traboinëve ktheheshin sërish në trojet e lashta.
Atëherë ishte e pamundur ta kuptonte simbolikën, që tashmë ai e ndjen dhe i është mirënjohës babait që e çoi së pari në Traboin, para se të merrte udhët nëpër botë.
Ky është një moment i paharruar. Si e përjetuan ata këtë moment? Le të shfletojmë për një çast librin e babait të Donaldit, me titullin "Gjurmë në histori":

 Donald K.Traboini Ă«shtĂ« nipi i Palok Traboinit
mesues atdhetar, gazetar e poet,
sekretari i  heroit  Ded Gjo Luli.

"Megjithëse në atë shkurt të drithërueshëm të vitit 1991 e kishim ndarë mendjen për t'u larguar nga Tirana e për t'u vendosur në Athinë, kurrsesi nuk mund të rrinim pa shkuar së pari në Traboin të Hotit, në Jugosllavi, në fshatin e të parëve tanë. Ai fshat e ai mal, të cilin ne e mbanim si mbiemër e do të shkonim me të kudo nëpër botë, ishte ëndrra e ndezur dhe fantazia jonë e përbashkët. Atje duhej të shkonim së pari. Qëndruam në shtëpinë e djalit të xhaxhait të Palok Traboinit, Pretash Gojçit, plak i fortë e i mbajtur, që më zgjonte mallin e Martin Ujkës. Qysh në kufi na priti i biri, Gjon Pretash Gojçi, që ruante traditat më të mira të fisit të Gojçajve, që tash është i shpërndarë nëpër botë, nga Amerika deri në Australi. Shkuam bashkë me tim bir nëpër rrugët e fshatit. Nuk desha që ai të harrojë. Ishte fshati i gjyshit, që dikur në fillim të shekullit, ecte nëpër këto shtigje, tamam si ai sot.Im bir, bashkë me djalin e Gjon Pretashit shkonin të mbushnin ujë në Kroin e Traboinit. Unë që i ndiqja me vështrim më dukej sikur ishin imazhet e Palok Traboinit me Martin Ujkën. Edhe ata kështu ishin dikur... Dhe kishin çuditërisht të njëjtën moshë... Dhe thërrisnin në kupë të qiellit; edhe ata në fillim - edhe këta në fund të njëjtit shekull. Si ndryshon jeta. E Kroi i Traboinit me ujin e ftohtë po ai. Po ai qiell i kaltër. Po ajo luginë e blertë me shkurre e drurë. Po ajo kasolle e çekajve, si një plakë e kërrusur që i falet qiellit prej një shekulli. Pata fatin të pi në atë burim të ftohtë ku ka pirë dhe gjyshi im Luc Çekaj i Gojçajve. Im atë Palok Traboini. Ku pi tani edhe im bir Donald Traboini, që loz e spërkatet me moshatarin e vet Robertin e Gjon Pretashit. O ujë i kulluar i Kroit të Traboinit. O mrekulli jetë. Sa më shumë iki larg teje, aq më shumë kam etje, një etje që më shtyn të kthehem, gjithnjë të kthehem."
Donald Traboini nxënës në Athinë 1992


KĂ«shtu si tĂ« thuash, para nisjes sĂ« shtegtimit si emigrantĂ« nĂ«pĂ«r botĂ«, Donaldi i vogĂ«l sikur mori bekimin e trojeve prej tĂ« cilit rridhte mbiemri dhe gjaku i vet. Ishte njĂ« mbresĂ« qĂ« nuk mund tĂ« shlyhej lehtĂ« dhe koha do t'i jepte kuptime tĂ« reja gjatĂ« viteve tĂ« rritjes e shkollimit. Ai gjithsesi ishte i njohur me rrĂ«njĂ«t qĂ« i jepnin siguri pĂ«r tĂ« hedhur degĂ« nĂ« çdo hapĂ«sirĂ« tĂ« dheut. Sot, Donaldi e ndjen veten krenar pĂ«r origjinĂ«n e vet. Ai nuk ia harron tĂ« atit qĂ« i mundĂ«soi vizitĂ«n e paharruar nĂ« rrĂ«njĂ«t e fisit. 


Donaldi, shqiptari që la pas grekërit në Athinë
 

Athina ishte një qytet i madh e marramendës. Shumë më i ngjeshur se Tirana. E lashta dhe e reja jetonin pranë e pranë me fare pak hapësirë. Ritmi i jetës ishte i jashtëzakonshëm e lëvizjet e panumurta të hutonin. Me një fillim tepër të vështirë. Babai i Donaldit mezi gjeti një jerevi të vjetër (shtëpi qerpiçi) me qera në Kesariani të Athinës, një lagje kryesisht punëtore ku ishin vendosur grekët e Smirnit pas luftës greko-turke. Një vit jetë në atë shtëpizë që mbante erë balte e myku, dhe megjithë kujdesin që bënin, nuk mund të kthehej në një banesë për të qenë. Kur kujtonin apartamentin në Tiranë, në katin e katërt e në qendër të qytetit, ju vinte të merrnin nga sytë këmbët. Po ku të ktheheshin? Nga Atdheu vinin gjithnjë lajme plot tension që nuk të jepnin kurrfarë shprese.
Medalje dhe diploma shkollore të fituara nga Donald Traboini
në Athinë dhe Boston
Donaldi megjithë motrën, Denisën u regjistruan në shkollën e Kesarianisë, ku bëri përshtypje ardhja e të parëve shqiptarë në atë shkollë. Por ndryshe nga se kishin dëgjuar e kishin parë në televizion mësuesit e nxënësit e shkollës së Kesarianisë, panë motër e vëlla, të pastër, të rregullt, dy shqiptarë të vegjël, të bukur që edhe pse nuk dinin as dhe një fjalë greqisht, me intuitë arrinin të përvetësonin lëndët mësimore. Me një vullnet të jashtëzakonshëm pas tre muajve ata mësuan gjuhën e pas gjashtë muajve u shfaqën ndër nxënësit më të mirë të klasës.
K.Traboini me dy fëmijët Denisa e Donald,
emgrantĂ«  AthinĂ« 1991
Ishte e egër pronarja e restorantit ku punonin të dy prindërit e Donaldit, që nuk i linte të afroheshin që të rrinin mbrëmjeve tek Platia para restorantit (se ku të shkonin vëlla e motër kur prindërit e linin punën në një apo 2 të natës), mirëpo kishte edhe njerëz të mirë në Kesariani, që Donaldit i kanë mbetur në mendje. Greku i moshuar Miço Surtis dhe gruaja e tij Vangjelo ishin shpirt njeriu, siç thonë për njerëzit e mirë me mirënjohje, të dashur e të afrueshëm dhe shumë e shumë herë Xha Miçua shkonte e interesohej në shkollë, duke u thënë mësuesve se fëmijët e emigrantëve shqiptarë duhen ndihmuar. Xha Miçua sillte ndër mend jetën e tij si emigrant në Gjermani, ku kishte punuar tipograf dhe kishte mbetur invalid i sëmurë në mushkëri dhe thoshte se kishte shumë helm në jetën e mërgimtarëve.
Pas një viti në Kesariani, Traboinët do të shpërngulej në lagjen Pagrati që ishte zemra e vjetër e Athinës. Edhe Donaldi me motrën ndërruan shkollën. Ardhja në shkollën e re sikur u dha krahë. Shumë shpejt ra në sy përparimi i Donaldit që do të konsiderohej si nxënësi më i mirë i asaj shkolle. Mësuesit kishin një admirim tepër të veçantë për nxënësin shqiptar, që binte në sy për inteligjencën por edhe për bukurinë e tij. Ishte një kontrast i jashtzakonshëm me atë çfarë përshkruhej për emigrantët shqiptar çdo natë në kanalet televizive, ku shfaqeshin fytyra të shpërfytëruara, jo pa qëllim.
Duke parë këtë përparim, një jurist i njohur pensionist, Panajot Marketu, të cilin Traboinët e njihnin familjarisht nëpërmjet së shoqes, gruas së mirë Ana, ndërhyri në drejtorinë e shkollës dhe në Ministrinë e Arsimit, që Donaldi të kalonte dy klasë njëherësh. Në ministri fillimisht i premtuan që ta merrnin në një provim kalimi dhe Donaldi gjithë verën studioi mësimet e një klase më lart. I përvetësoi mrekullisht, mirëpo kur u paraqit për të dhënë provimet në shtator 1993, ministria greke e arsimit refuzoi. Atëherë Avokat Marketu mori Donaldin e të dy u paraqitën në ministri tek zyrtari i lartë i drejtorisë së shkollave. Avokati Marketu i tha zyrtarit të lartë për Donaldin, se ky është një fëmijë, që i ka kapërcyer në dije prej shumë kohësh bashkëmoshatarët e vet, prandaj ja ku e ke, pyete për çdo lëndë dhe ai është në gjendje të përgjigjet. Zyrtari, edhe pse me paragjykime për emigrantët, fillimisht u zbut dhe pranoi ta pyeste nxënësin shqiptar, i cili pyetjeve iu përgjigjej pa lënë hapësira hezitimi. U bind se fjalët e avokatit të moshuar ishin të sakta e megjithatë në fund tha: Kirje( Zoti) Panajoti, janë krejt të vërteta ato që thua për këtë djalë të talentuar (titullari e dinte fort mirë se Donaldi ishte shqiptar) por ligji nuk e lejon. Nuk ka asnjë klauzolë për kalimin e dy viteve në shkollat greke.
Mërzia e avokatit të mirë Panajot Marketu ishte e madhe, por ai nuk donte ta lëshonte veten e i tha Donaldit:
"Më fal se nuk munda të të ndihmoj por ti me vullnetin që ke do të ndihmosh vetveten e do të kesh një të ardhme të shkëlqyer! Mos i harro fjalët e mia dhe mos u praps në qëllimin tënd edhe pse mund të hasësh kudo kësisoj burokratësh."
Atë vit mësimor Donaldit do t'i dorëzoheshin dy diploma, si nxënës me përparim të jashtëzakonshëm, më i miri i klasës e më i miri i shkollës, lëshuar nga vetë ministri i Arsimit Jorgos Papandreu, që sot është ministër i jashtëm i Greqisë dhe kandidati kryesor për kryeministër në zgjedhjet e reja. Edhe një vit më pas Donaldi do të shkëlqente si shqiptari që la pas grekërit. Me ceremoni në shkollë, i dorëzohen dy diploma të tjera po me firmën e ministrit Papandreu.

Ndërkohë Donaldi bashkë me motrën e vet Denisa, që kishin ëndërrime që e tejkalonin jetën e emigrantit në Greqi, do të vazhdonin edhe shkollën private për mësimin e anglishtes.

Jetë emigrantësh - shpresa dhe tundime
 

Aristidh Kola dhe Donald Traboini në shtëpinë e arvanitasit të madh 1995.
Jeta në lagjen e bukur Pagrat të Athinës nuk kishte shkuar pa shqetësime. Edhe pse në moshë fëmijënore, Donaldit do t'i linte mbresa të thella ardhja e befasishme e policisë së fshehtë greke në shtëpi, në kërkim të babait të tij. Ishte koha kur babai i Donaldit, në bashkpunim me Festim Litin në Larisa, Genc Çobanin, Dhimitër Gjokën, Gazmend Kapllanin e Kosta Cancon botonte gazetën e parë shqiptare në Greqi "Egnatia", ashtu në mënyrë ilegale siç ishin edhe vetë emigrantët shqiptare. Informuar me hollësi nga një grup himariotësh, që kishin formuar Shoqatën e Vorioepirotëve të Himarës, policia kërkonte botuesin shqiptar. Policia kurrsesi nuk e mendonte se ai ishte thjesht një emigrant si gjithë të tjerët dhe kish arritur ta botonte gazetën pa rënë në sy të policisë që merrej me të huajt, e cila kontrollonte çdo lëvizje të emigrantëve. Babai i Donaldit nuk ishte në shtëpi në çastin që miqtë e paftuar ia befën aty. Koleci, i ati, me të ardhur, pasi gjenë fëmijët të shqetësuar, merr nxitimthi në telefon policinë dhe komunikoi me shefin e zyrës që kishte bërë "vizitën": Nuk shoh kurrëfarë shkaku serioz që të vijnë në shtëpinë time policë të fshehtë për të tmerruar fëmijët. Unë nuk fshihem dhe nëse keni probleme që ju i konsideroni serioze për punën tuaj, keni zyra ku mund t'i prisni njerëzit dhe sqaroni paqartësitë dhe keqkuptimet. Por në shtëpi kurrsesi jo. Nuk keni të drejtë zotëri!
Ishte një situatë serioze. Edhe pse në moshë të vogël, Donaldi e kuptonte këtë sepse kishin filluar edhe dëbimet masive me operacionin fshesa, ekranet e stacioneve televizive buçisnin orë e çast nga lajme të tilla. Por gjithësesi nga ballafaqimi, policia greke nuk gjente as dhe një klauzolë për shkelje ligji për botimin e gazetës, sepse në Greqi, pas viteve të diktaturës ushtarake, ligji i shtypit ishte i bardhë. Pra nuk kishte kurrfarë ndalese ligjore. Babai i Donaldit ishte konsultuar më parë miq, si shkrimtarin Spiro Xhai e një avokat arvanitas, që e kishin sqaruar për të gjitha detajet e ligjit të shtypit në Greqi.
Po le të ndjekim rrjedhën e jetës të Donaldit, i cili në vitin 1995, në vazhdën e sukseseve të tij shkollore, laurohet me medalje si nxënës që, me përparime shquhej si nderi i kryeqytetit, dhënë nga kryetari i bashkisë së Athinës Dhimitri Avramopulos.
Ai do të largohej nga vendi i helenëve si sfidues; kishte nganjëdhyer mbi fëmijët e tyre! Ndarja nga Athina padyshim që kishte emocionet e veta sepse ishin vitet e fëmijërisë së tij dhe të pragut të adoloshencës. Ishte kohë e mbresave, emocioneve të kundërta, bartja në shpirt e tensionit se ishin shqiptarë e në dorë të fatit e të frikës së operacionit "Skupa - fshesa", ankthi i përhershëm i emigrantëve shqiptare, pa përmendur lajmet ogurzeza të vrasjeve e vdekjeve të emigantëve shqiptarë, që gjithesesi hynin edhe në botën e tronditur të fëmjëve shqiptarë në mërgim.

Ndarja ka edhe kuptimin e emocionit, të largimit prej njerëzëve të mirë që do të ruhen gjithmonë në kujtesë, e në krye të të gjithave ndarja emocionale me mikun e babait të vet, ish presidentin e Arvanitasve të Greqisë, shkrimtarin Aristidh Kola, i cili shtroi një darkë në shtëpinë e tij me rastin e largimit të familjes Traboini për në Amerikë. Atë natë të nxehtë korriku, me të zotin e shtëpisë, arvanitasin e madh Aristidh Kola, që kishte mbledhur shqiptarë e arvanitas në tryezën e vet për nder të tyre, duke përfshirë dhe familjen e piktorit Robert Aliaj - Dragot, Donaldi do ti ruajë në kujtesë për tërë jetën.
Me gĂ«zim e trishtim pĂ«rzier u largua Donaldi, tashmĂ« 15 vjeçar, nga Greqia drejt kontinentit tĂ« ri tĂ« shpresave mbarĂ«njerĂ«zore. 


Kur Donaldi festonte nĂ« Boston 17 vjetorin e lindjes, 

Amerika - toka e bekuar, ku ëndrrat nuk kanë frikë të jetësohen
 
Ardhja në Amerikë ishte një zhvendosje e re, e cila përmban brenda vetes peripecitë e familjes; të strehimit, punësimit dhe shkollimit. Fillimi gjithandej është i vështirë dhe urimi, që shqiptarët i japin njëri- tjetrit sapo shkelin në kontinentin e largët: Ju marrtë Amerika me të mirë!, nuk është i pavend. Traboinët u vendosën në fillim në Filadelfia.
Pasi qëndruan tre muaj në atë qytet, prindërit, duke mos pasë kurrëfarë mundësie punësimi, u zhvendosën në veri, në Boston, ku komuniteti shqiptar ishte më i zgjeruar dhe mundësitë e punësimit e shkollimit ishin më të mëdha. Asgjë nuk është shlyer nga kujtesa. Nëntor-dhjetori i vitit 1995 i priti me dëborë. Ishte dëbora e parë e dendur, e ftohtë, që Donaldi nuk e kishte parë kurrë në jetën e vet. E jeta edhe këtu për emigrantët fillon e vështirë. I mbetur i papunë, babai i Donaldit, kujton se në një ditë më dëborë të dendur merr dy lopata plastike e i thotë të birit të shkojnë e të kërkojnë se mos ka amerikanë të moshuar, që do të kishin nevojë për t'iu pastruar dëborën rreth e qark shtëpive. Gjetën dy-tre raste dhe në duart e tyre u mblodhën 22 dollarë. E çfarë ishin 22 dollarë?! Babai i thotë Donaldit të merrnin rrugën për ndonjë lagje të pasurish, e ndërsa ecnin, para një shtëpije shohin një fëmijë që pastronte dëborën.
- Donald, i thotë i ati, ti e di mirë anglishten, pyete këtë fëmijë se mos duan prindërit t'ua pastrojmë dëborën. Donaldi ngurron, kur papritur fëmija, që dëgjon bisedën e tyre, u afrohet e u thotë shqip:
- Po kam nevojë. Eja e më ndihmoni!

Babai i Donaldit e kuptoi dhe qeshi. KĂ«tu nuk ishte fjala pĂ«r tĂ« punuar e pĂ«r tĂ« fituar ndonjĂ« dollarĂ«, por pĂ«r solidaritet shqiptar. Ju pĂ«rveshĂ«n oborrit e rrugĂ«s para shtĂ«pisĂ« dhe e pastruan. FĂ«mija ishte Marloni, djali i doktor Dritan Hysit, i cili mĂ« pas, si u tha faliminderit iu lut qĂ« tĂ« shkonte adhe ai bashkĂ« me ta pĂ«r tĂ« fituar diçka pĂ«r familjen. Donaldi sa herĂ« e kujton kĂ«tĂ« episod buzĂ«qesh. Jeta e fĂ«mijĂ«ve shqiptarĂ« nĂ« emigracion Ă«shtĂ« e bashkĂ«shoqĂ«ruar nga peripeci tĂ« tilla. Por me kohĂ« gjĂ«rat ndryshojnĂ« sepse Amerika Ă«shtĂ« vendi i mundĂ«sive dhe i çudirave. E kjo çudi shprehet kĂ«shtu. Donaldi qĂ« ndihmonte babain me lopatĂ« plastike nĂ« dĂ«borĂ«n e madhe tĂ« fundit tĂ« vitit 1995 Ă«shtĂ« tani njĂ« inxhinjer i zoti e specialist i çmuar me tĂ« ardhme. NdĂ«rsa Marloni i vogĂ«l sot Ă«shtĂ« biznesmen, ka hapur jo larg vendit ku u takuan atĂ« ditĂ« dimri njĂ« lokal tĂ« bukur, bufe-restorant dhe e ka pagĂ«zuar me njĂ« emĂ«r shqiptar: "Apolonia". Aty shkojnĂ« dhe pijnĂ« kafe shqiptarĂ« e amerikane se bashku. Ja kjo Ă«shtĂ« Amerika - thotĂ« babai i Donaldit. - TĂ« merr pĂ«rdore si njĂ« fĂ«mijĂ«, t'i tregon tĂ« gjitha shtigjet e mundĂ«sive, pastaj tĂ« le, e mbase tĂ« braktis pĂ«r tĂ« krijuar mundĂ«sinĂ« tjetĂ«r, qĂ« gjithĂ«secili tĂ« provojĂ« forcat e veta. 
Tomas  Menino, kryetari i BashkisĂ« sĂ« Bostonit, i dorĂ«zon trofenĂ« studentit  Donald Traboini 
Donaldi u regjistrua në vitin e dytë të Hight School në West Roxbury.
Fillimisht për të përballuar shpenzimet familiare u detyrua që të nisë një punë në supermarketin Rosh Brothers me orë të reduktuara. Mirëpo babai i tij, me merakun se djali nuk do të kishte mundësintë të shkëlqente ashtu si edhe në shkollat e Athinës, i tha që ta lërë punën. Puna e tij do të ishte vetëm mësimi e shkolla. Duke qenë në gjendje ekonomike të varfër e të pamundur për të paguar shkollimin e lartë, Donaldi duhej të luftonte për të marrë sa më shumë schoolar-shipe, siç i thonë në anglisht ndihmave që u japin studentëve me përparim të mirë.
Donaldi e vlerësoi me seriozitetin e një të rrituri propozimin e prindit. E pranoi kushtin, madje kurrë, në asnjë rast nuk kërkoi, qoftë dhe një dollar, ndihmë nga familja. Tre vitet e High School-it për të ishin përkushtim. I vuri vetes detyrë të mësonte përditë. Asnjë mësim nuk duhej nënvleftësuar.
Ai kishte disavantazhin se kishte një vit në shkollën greke dhe ky vit i parë nuk kishte kurrfare pikë që mund të mblidhej në rezultatin përfundimtar të katër vjetëve. Pra ai duhej që këtë disavantazh ta mbulonte nëpërmjet marrjes së vlerësimeve maksimale. Në vitin e dytë ishte një nxënës normal, por në të tretin nis përparimi dhe përsëritja e sukseseve të Athinës. Merr diploma vlerësimi për thuaj të gjitha lëndët. I japin dhe dy medalje, një prej të cilave ka në reliev fytyrën e Franklinit. Madje e caktojnë, ashtu si dikur në Shqipëri dhe në Athinë, që të përkujdesej për nxënësit më të dobët nëpërmjet marrjes në patronazh. Kështu Donaldi mori dy nxënës, të cilëve u spjegonte mësimet si të ishte mësuesi i tyre. Në shkollë ai fitoi respektin e të gjithë mësuesëve dhe të nxënësve. Dhe ishte e natyrshme se ai të dilte nxënësi më i mirë i shkollës së tij dhe ndër nxënësit më të mirë të shkollave të Bostonit.
Fotografia e Donaldit u botua në faqen e gazetës "Boston Globe" në vitin 1998 bashkë me nxënësit më të mirë të qytetit, si krenaria e qytetit për atë vit mësimor. Bashkia e Bostonit çdo vit organizon ndarjen e trofeve mësimore në Citi Hall. Në këtë ceremoni Donaldi e mori kupën vlerësuese nga dora e Kryetarit të Bashkisë së Bostonit Tomas Menini, moment që u fiksua në fotografi nga i ati. Por trofeja më e madhe për Donaldin do të ishte fitimi i katër viteve studime falas në Boston University. E kjo është një gjë e madhe për një familje emigrantësh shqiptarë, që kishin jo më shumë se tre vjet në Amerikë.
Karakteristikë e Donaldit gjithnjë ka qenë të qenit modest. Nuk e vlerëson veten të jashzakonshëm, përkundrazi nga më të zakonshmit madje suksesin e konsideron vetëm vullnet, sakrificë e përkushtim. Pa këto cilësi nuk mund të arrihet kurrgjë. Njeriu i ditur, specialisti, shkencëtari nuk kanë lindur e nuk krijohen me një ditë. Janë shumë ditë e netë, muaj e vite të mbledhura së bashku, si copëzat e një mozaiku, që e bëjnë njeriun personalitet në fushën e tij.
ThjeshtĂ«sia Ă«shtĂ« premisa qĂ« tĂ« shtyn tĂ« gĂ«rmosh nĂ« fushat e dijeve, nĂ« kĂ«rkim pĂ«r tĂ« mĂ«suar gjĂ«ra qĂ« ende e pafundĂ«sisisht nuk i di njeriu me natyrĂ« studioze. Njeriu kurrĂ« nuk Ă«shtĂ« i ditur sepse tĂ« fshehtat e shkencĂ«s janĂ« tĂ« pafundme. 




Kolec Traboini, Prof. Kajmak Gazidede, Dr.Ilir Tolaj e Donald Traboini
para Kishes se F. Nolit Boston 1998

Si i zuri studenti dy miq nga Kosova

Në vitin 1998 babai i Donaldit që kishte lidhjet e veta me veprimtarë nga Kosova, merr në shtëpinë e tij delegacionin kosovar që vinte në Kongresin 8-të Botëror të Infektologëve, që zhvillohej në Boston. Ata thjesht ishin interesuar për një hotel, por babai i Donaldit kurrsesi nuk kishte pranuar një zgjidhje të tillë. Për delegacionin e Kosovës do të ishte rezidencë shtëpia e tij, paçka se me qera dhe e vogël, por gjithësesi ishte shtëpi shqiptare. Për Donaldin dhe Denisën njohja me dy intelektualët shqiptarë të Kosovës ishte një rast i veçantë dhe pse jo i lumtur.
Kishin dëgjuar për Kosovën, madje kish edhe njerëz në shtypin shqiptar, që teorizonin për ndryshimet kolosale në mes të shqiptarëve të Shqipërisë e atyre të Kosovës. Donaldi konstatoi nga njohja me Profesor Kajmak Gazidedën dhe doktor Ilir Tolaj, se jo vetëm që nuk kishte kurrfarë dallimi, por përkundrazi një afri të jashzakonshme si të ishin të një familje.

Duke e pyetur babain e Donaldit, shkrimtarin Kolec Traboini se si i erdhi rasti për të bërë strehë shtëpinë e tij për delegacionin e mjekëve nga Kosova, kur në Boston kishte shqiptaro-amerikanë në gjendje shumë më të mirë ekonomike se një emigrant 3 vjeçar në Amerikë, ai thotë se e-maili që i kishte dërguar Selim Qazim Tolaj nga Sllovenia, ishte si një dhuratë prej zotit. Kjo edhe për faktin se Koleci e ka patur babain e vet mësues të gjuhës shqipe në Prizren në vitin 1911.
Denisa Traboini, duke dhene nje interviste per stacionin televiziv te Bostonit,
per ngjarjet ne Kosove e ne perkrahje te nderhyrjes Amerikane dhe NATO-s.
Boston prill 1999.
I ishte përgjigjur menjëherë Selimit se i priste mjekët nga Kosova në shtëpinë e tij. Edhe pse ishte ngushtë, të ishin të sigurtë se do ta ndjenin veten në Boston si në Prishtinë. E kështu ndodhi. Madje kur erdhën në atë apartament të vogël (tani familja Traboini ka shtëpinë e vet tre katëshe të marrë me kredi), Profesor Kajmaku dhe Doktor Iliri ishin gjendur vërtetë në një mjedis të ngrohtë dhe në ballë të shtëpisë kishin parë fotografinë me ngjyra të Adem Jasharit, që kishte veç një muaj që ishte vetmohuar në emër të lirisë së Kosovës. I ndjeri Profesor Kajmaku është ndalur para fotografisë, e ka soditur gjatë dhe pastaj, si kishte thënë se e shihte për herë të parë atë foto, kishte shtuar fjalët: "po e ndjej veten si në Kosovë".
Për shtatë ditë që qëndruan në Boston në shtëpinë e tij, Donaldi i shoqëroi me makinë për të parë qytetin, i çoi në Kishën e Shën Gjergjit të Fan Nolit, në takimin me At Arthur Liolinin dhe zuri me të dy intelektualët kosovarë një miqësi të paharruar. Motra e Donaldit, Denisa do t'i shoqëronte të dy intelektualët e Kosovës tek patrioti Athony Athanas, që do t'u shtronte një drekë me respekt të jashtëzakonshëm për shqiptarët e Kosovës. Babai i Donaldit u bëri fotografi të shumta madje edhe një film rreth 20 minuta pa harruar të shtypte një buletin të posaçëm për këtë delegacion, duke e shpërndarë në tri kishat shqiptare në South Boston.
Koleci nuk mund të mbajë brenda vetes një ngjarje të dhimbëshme që ndodhi ato ditë: Në Kishën e Shën Trinisë, Kolec Traboinit i ishte afruar shqiptaro-amerikani Xhon Josef, me origjinë nga Korça e i kishte thënë se donte t'i takonte kosovarët dhe do t'u jepte si dhuratë 200 dollarë. E kështu u la që do të bashkoheshin ndonjë ditë për të pirë bashkë një kafe ku do t'ua bënte edhe dhuratën.
Po kjo kafe nuk u pi kurrë. Dy ditë pasi që mjekët nga Kosova kishin ardhur në Boston, i miri Xhon Jozef kishte ndërruar jetë, çfarë krijoj pikëllim për tërë komunitetin shqiptar të Bostonit.

Një lajm të tillë të hidhur do të merrej vite më pas edhe për Profesorin Kajmak Gazideda që ndërroi jetë në Prishtinë, e që familjes Traboini në Boston u solli dhembje e pikëllim. Pak muaj më parë nga Konektikati, në familjen Traboini telefonoi e shoqja Flora dhe vajzat Albana e Dardana. Ishin biseda ngushëlluese për dhembjen që ende qëndron në zemrat e familjarëve, të afërmeve e miqëve për profesorin e paharruar.
NĂ« atĂ« kohĂ« tĂ« tensionuar pĂ«r çështjen e KosovĂ«s, Donaldi duke parĂ« propogandĂ«n antishqiptare qĂ« bĂ«hej nĂ« Internet me shpifje historike, shkruan njĂ« shkrim tĂ« gjatĂ« nĂ« anglisht mbi prejardhjen ilire dhe autoktoninĂ« e shqiptarĂ«ve nĂ« Ballkan, shkrim qĂ« u shpĂ«rnda nĂ«pĂ«r tĂ« gjitha faqet e internetit. 

Donald Traboini student në Boston University
Studenti i shkëlqyer në Boston University
 
Katër vite në Universitetin e Bostonit, në fakultetin e inxhinjerisë elektronike, padyshim që ishin vite me lodhje e përkushtim.
Volumi i jashtëzakonshëm i lëndëve kërkonte studim të përhershëm. Humbja e një ore mësimi t'i sjell pasojat e moskuptimeve varg, prandaj Donaldi u përqëndrua akoma më shumë në mënyrën e tij të veçantë të mësimit, sistematikisht pa nënvleftësuar edhe mësimin më të thjeshtë. Sepse nuk ka mësim të thjeshtë e të vështirë. Ka moskuptim nga shkëputja e vemendjes e krijimi i boshëllëqeve që të çorientojnë. Por kjo nuk do të thotë që të humbësh tërë kohën pas librave se edhe jeta duhet jetuar. Kanë edhe studentët botën e tyre. Diku një mbrëmje-parti me Lida e Valdi Margaritin, Ledina Lopcin, Elton Kurunin, Andi Dhimitrin që ka mbaruar Konservatorin Berkli për muzikë e plot të tjerë. Një turne në Kanada, apo një javë pushimi në Florida - edhe këto janë pjesë e jetës së tyre rinore.
Në një dasëm shqiptarësh në Roslindale, rajon i Bostonit, ku Donaldi ishte ftuar familiarisht, disa të njohur që ishin në një tavolinë afër, merreshin me djalin e vet 10 vjeçar dhe në një rast e pyesin, siç pyesin gjithë prindërit, se çfarë do të bëhesh kur të rritesh. Fëmija hodhi sytë përqark dhe si e ndaloi vështrimin tek Donaldi tha me një zë të prerë: "Si ky!".
Aty në tavolinë qeshën me përzemërsi duke thënë" U bëfsh!". Donaldi kish nisur të kuptonte se përparimi e sukseset e tij nuk ishin në anonimitet. Në komunitetin shqiptar, në rajonion e Roslindales por edhe në përgjithësi në Boston kishte tashmë jehonë përparimi i tij, dhe e shihnin këtë përparim si një shembull për fëmijët e tyre.
Gjatë viteve të studimit, Donald Traboini kishte formuar një rreth shumë të mirë shokësh me të cilët formuan shoqatën e studentëve shqiptarë, ku merrnin pjesë aktive studentët Eriola Kruja, Kreshnik Bejko, Artin Spahiu, Adnan Derti, Suela Lika që tani është përkthyese me ushtrinë amerikane në Kosovë e të tjerë.
Në kuadrin e njohjes të studentëve me arritje në fusha të ndryshme të shkencave shoqërore historike, Universiteti i Bostonit kishte një fond që mbulonte shpenzimet për seminare, apo sesione shkencore. Për veprimtarinë e vitit 1999, Donaldi propozon që të ftohej në Universitet shkrimtari arvanitas Aristidh Kola, për t'u mbajtur studentëve shqiptare në ketë universitet disa biseda mbi rrënjët pellazgjike e ilire të shqiptarëve në Ballkan.
Shkrimtari Aristidh Kola e kishte pranuar ofertĂ«n pĂ«r njĂ« udhĂ«tim nĂ« SHBA nĂ« kohĂ«n kur universiteti ta shihte tĂ« mundĂ«shme. MirĂ«po askush nuk e di çfarĂ« realisht ndodh pas kuintave. Lobi grek qĂ« ka ndikimn e vet nĂ« kĂ«tĂ« universitet, mesa duket e nuhati kĂ«tĂ« perpjekje te studenteve shqiptare dhe kĂ«shtu nga zyrat e universitetit u tha se pĂ«r atĂ« vit do tĂ« bĂ«hej vetĂ«m njĂ« aktivitet, pra ftesa pĂ«r arvanitasin e madh do tĂ« shtyhej pĂ«r njĂ« kohĂ« tjetĂ«r. Donaldin kjo e dĂ«shpĂ«roi, por dĂ«shpĂ«rimin mĂ« tĂ« madh e pĂ«soi kur mori lajmin e hidhur se Aristidh Kola vdiq nĂ« rrethana misterioze nĂ« vjeshtĂ« tĂ« vitit 2000. PĂ«r kĂ«tĂ« vdekje babai i Donaldit shkroi njĂ« shkrim shumĂ« tronditĂ«s "Vrasja e dytĂ« e Aristidh Koles" qĂ« u botua nĂ« gazetĂ«n "Dielli" dhe "IIlyria". 


Ing. Donald Traboini kur mori gradën shkencore
Master of Science
Inxhinjeri i ri i "Raytheon" - kompanisĂ« elektronike ndĂ«r mĂ« tĂ« mĂ«dhatĂ« nĂ« botĂ« 

Duke ruajtur vazhdimësinë, me studime sistematike, Donald Traboini merr dipllomën universitare duke u cilësuar si një nga studentët më rezultativë e me të ardhme, çfarë ishte një premisë e mirë rekomanduese për sistemimin në ndonjë kompani elektronike.
Megjithatë duhet thënë se koha në të cilën Donaldi e mbaroi universitetin, nuk ishte më e përshtatshmja. Ngjarjet e 11 shtatorit 2001 do të sillnin një gjendje kolapsi për shumë kompani duke përfshirë ato elektronike. Herë pas here njoftoheshin mbyllje apo kufizim të veprimtarisë së tyre, çfarë për Donaldin ishte sfidë shumë më e madhe se sa tërë vitet e studimeve. E megjithatë pas disa aplikimeve në institucione e ndërmarrje të ndryshme, kompania "Raytheon" e thërret dhe pasi e teston, duke parë edhe rezultatet e studimeve, vendos ta marrë në punë.
Kështu Donaldi filloi punën si inxhinjer elektronik në moshën 22 vjeçare. Kompania bëri edhe disa shkurtime në efektivin e saj, por megjithatë duke parë perspektivën e tij, Donaldin e mbajti. Madje e futi në një kurs special që ai e përfundoi me sukses. Donaldi ka sadifaksionin të jetë shqiptari i dytë i punësuar në këtë kompani të vjetër. Deri tani vonë aty ka punuar një inxhinier shqiptaro-amerikan, që konsiderohej veterani i "Raytheonit", një nga kompanitë elektronikë të sofistikuara ndër më të mëdhatë në Amerikë dhe në botë, e me degë të shtrira në Europë e gjetkë.

Kongresmeni James P.McGovern me një grup ingjinjerash
të kompanisë Raytheon në mes tyre Donald Traboini


Fusha e prodhimit të "Raytheonit" është e gjërë dhe e pafund, e mbase nuk është vendi këtu të flasim për këtë temë, për të mos hyrë në sekretet e teknologjisë së sofistikuar.
Një herë në këtë kompani kishte ardhë një ekip shqiptar i Ministrisë së Mbrojtjes. Donaldi që e mori vesh këtë njoftim, (ishte mesa duket ndonjë tentativë për kontratë biznesi), shpresoi pra që marrëvëshja të arrihej, çfarë do t'i krijonte mundësi që bashkë me ekipet e "Raytheonit" të shkonte dhe ai në Shqipëri për zbatimin e kontratave. Ishte një rast i mirë që ai të shkonte në Atdhe si specialist. E kishte dëshirë këtë kontribut. E gjithashtu do të kishte rastin të kthehej sërisht në ato rrugë, në ato sheshe e në atë shtëpi të fëmijërisë së tij, që nuk e ka parë që nga viti 1993. Mirëpo kjo nuk ndodhi dhe gjasat janë që kontrata u firmos me ndonjë kompani tjetër rivale andej nga Detroiti a Michigani.
Donaldi, që këto ditë ka shkuar në Florida, ku do të punojë disa muaj në filialin e atjeshëm, shprehet se ai gjithesesi shpreson se zyrtarët shqiptarë do të bëjnë në të ardhmen ndonjë kontratë me kompaninë me emër në botë "Raytheon", e kontributi i tij për Shqipërinë nuk do të mungojë.
Ndërsa motra e tij Denisa, që ka mbaruar studimet e Clark University në Worcester, (ku jep kontribut me schoolar-shipe për shqiptarët shqiptaro-amerikani i mirënjohur Peter Cole, me të cilin Denisa ka një fotografi të botuar në gazetën Illyria), ishte në Shqipëri verën e vitit të kaluar dhe qëndroi një javë në Shkodër e Tiranë. Shëtiti nëpër të gjitha vendet e fëmijërisë. Dhe këtë e bëjnë motër e vëlla vit pas viti.
Madje ngasja e çoi Denisen edhe në Greqi të shihte njerëzit dhe shtëpizën e vjetër prej qerpiçi të ëndrrave të dikurshme si fëmijë emigrantësh. Shkoi tek Platia e Kesarianise, u takua me pronaren e restorantit, ku prindët e saj punonin e rropateshin dymbëdhjetë orë në ditë e çuditërisht pronarja Zoi e njohu edhe pse kishin kaluar aq vite nga koha kur i zbonte nga lokali, e si pasojë me vëllain Donaldin i ngrysnin netët plot drithërime në vetmi.
Denisa kishte nevojë t'i kthehej atyre kujtimeve për të ndjerë vërtetë mrekullinë e atij vendi që quhet Amerikë dhe që e transformoi jetën e saj. Pas mbarimit të Universitetit ka punuar ne në një zyrë avokature e me pas ne universitetin Boston College.
Të rinjtë shqiptarë në botë gjithmonë janë shfaqur me virtutin e guximit, prandaj dhe shkëlqejnë si në universitetet e Amerikës, Europës e kudo në botë.
Shqipëria kurrë nuk duhet të harrojë se nëpër botë ka një potencial të jashtëzakonshëm intelektual. Ka këta bijë emigrantësh që shkëlqejnë...
DashtĂ« Zoti, qĂ« si baticat qĂ« i risjellin ujrat brigjeve, t'i kthehet prapĂ« Atdheut ky brez rinor me dije tĂ« pafundme e energji tĂ« pashtershme. 

GAZETA "EGNATIA"- HARRUAR NE ATDHE POR E KUJTOJNE ARMIQTE


GAZETA "EGNATIA"
HARRUAR NE ATDHE POR E KUJTOJNE ARMIQTE

Edhe pas dy dekadave tĂ« krijimit tĂ« gazetĂ«s shqiptare  "Egnatia" me 10 prill 1993 nĂ« AthinĂ«, qarqet shoveniste greke dhe kĂ«lyshet e tyre vorioepiriot vazhdojnĂ« ta konsiderojnĂ« botuesin e gazetĂ«s Kolec Traboini armik i GreqisĂ« siç rezulton nĂ« njĂ« material tĂ« vitit 2010 qĂ« gjendet ne internet nĂ« sitet e shovenisteve qĂ« nuk heqin dorĂ« nga Ă«ndrra e çmendur pĂ«r tĂ« pushtuar tokat shqiptare. AtbotĂ« gazeta "Stohos" e ultrashovenistit grek Kapsalis, e shinjestronte emrin e K.Traboinit ndĂ«r ata qĂ« duheshin zhdukur, nje kercenim ky i hapur pĂ«r eleminim fizik. Kaq shumĂ« u ka djegur krijimi i gazetĂ«s "Egnatia" kĂ«saj kategorie luftĂ«nxitĂ«sish qĂ« tani kanĂ« dalĂ« edhe me platfrma naziste e janĂ« nĂ« parlamentin grek, sa ende e kujtojnĂ« me armiqĂ«si dhe me urrejtje deri nĂ« tĂ«rbim, ndĂ«rkohĂ« qe tashmĂ« nga ana jonĂ«, nĂ« Atdhe kurrkush nuk e kujton dhe vlerĂ«son njĂ« akt tĂ« tillĂ«, tĂ« madh siç e vleresonte Martiri dhe Nderi i ShqiptarisĂ« Aristidh Kola, pra krijimin e tĂ« parĂ«s gazetĂ« dhe botimin e tĂ« parit libĂ«r nĂ« gjuhĂ«n shqipe nĂ« Greqi "Egnatia" dhe librin me krijime tĂ« emigrantĂ«ve shqiptarĂ« "Balada e largĂ«sive". As nuk tĂ« fton njeri tĂ« flasĂ«sh pĂ«r tĂ«, a ta kujtojnĂ« ndĂ«rkohĂ« qĂ« mbushet shtypi me fytyra kriminelĂ«sh tĂ« diktaturĂ«s dhe bĂ«mat e tyre gjĂ«mĂ«zeza qĂ« ende tĂ« llahtarisin prej tmerrit.
Kjo kohë e marrë e këta nënpunës pa vizion e me mendje tek paratë, kjo media trushlkalë, na venë në paradokse të tilla:
Të kemi lumturinë e hidhur të na kujtojnë armiqtë.

KOLEC TRABOINI
Botues i gazetĂ«s “Egnatia