25 April 2012

MJESHTRI I MADH I TURPIT - shkruar nga Kolec Traboini

 

  MJESHTRI I MADH I TURPIT

Shkruar nga Kolec Traboini



“MĂ« dhemb kur hesht- mĂ« dhemb edhe kur flas/as vetĂ« s'e di kur mĂ« dhemb mĂ« shumĂ«”-  Kam njĂ« jetĂ« qĂ« endem nĂ« mes tĂ« kĂ«saj alternative tĂ« mundimshme eskiliane nĂ« gojĂ«n e Prometeut. Mesa duket dilemat qĂ« nga lashtĂ«sia greke e sot e kĂ«saj dite nĂ« shoqĂ«rinĂ« njerĂ«zore kanĂ« mbetur po ato. Kjo dilema ime jo se nuk kam folur, por se edhe tĂ« folurit tashmĂ« Ă«shtĂ« njĂ« punĂ« e kotĂ«. Askush nuk do tĂ« dijĂ« pĂ«r tĂ« vĂ«rtetĂ«n. Askush nuk do tĂ« dijĂ«  Ă§farĂ« ka ndodhur. Askush nuk do tĂ« dijĂ« se ka patur tĂ« djeshme. Askush nuk do tĂ« dijĂ« se disa njerĂ«z qĂ« ishin komunistĂ«t mĂ« tĂ« devotshĂ«m e mĂ« konservativĂ«, qĂ« e zhvillonin luftĂ«n e klasave edhe kur nuk u kĂ«rkohej, sot sikur tĂ« ishin kameleonĂ« na janĂ« kthyer nĂ« demokratĂ«. Dhe tĂ« vjen çudi se sa shpejt e realizuan katarsisin kĂ«ta ish komunistĂ« fanatikĂ«.
Pas dy dekadash mendoja se shoqĂ«ria ka shpĂ«tuar nga sporia e keqe e komunizmit, ka shpĂ«tuar nga fanatikĂ«t qĂ« pĂ«r idealet e partisĂ« i bĂ«nin varrin shokut e tĂ« nxirrnin sytĂ« po t’i bĂ«jĂ« njĂ« vĂ«rejtje shoqĂ«risĂ« ku lufta e klasave i varroste njerĂ«zit tĂ« gjallĂ«.
Po si ndodh që të tillë prototipa, sot mbas dy dekadash të na vlerësohen nga shoqëria demokratike shqiptare bash në atë kohë kur ende nuk janë vlerësuar figura të mëdha të kombit, kur ende nuk janë vlerësuar antikomunistët që u dergjën burgjeve, apo nuk kanë as dhe një dekoratë të vetme të pushkatuarit.
Pikërisht këto ditë na del njoftimi se kanë marrë tituj të lartë nga Presidenti i Republikës katër kineastë. Meqë kam punuar gjashtëmbëdhjetë vjet në Kinostudio, isha i interesuar se kush e për çfarë vlerësohen me tituj të lartë këta katër persona. Disa prej atyre titujve i gjeta me vend, anipse ka edhe emra kineastësh si regjisori i mirënjohur Gëzim Erebara, regjisori i suksesshëm Esat Musliu, veterani i filmit vizatimor Vlash Droboniku, studiuesi i filmit Abaz Hoxha, apo regjisorja e parë e montazhit të filmit shqiptar si Vitori Çeli që vdiq në New York e harruar e pa asnjë njoftim në shtypin shqiptar e ndonjë tjetër që meritonin të ishin në radhët e atyre që vlerësohen, sepse kanë dhënë një kontribut të madh në filmin shqiptar. Natyrisht unë nuk prisja që në këtë listë kaq të ngushtë të gjeja emra sekretarë partish, aq më tepër emrin e nëndrejtorit të Kinostudios i cili ka qenë shquar si një komunist fanatik që e zhvillonte bukur mirë luftën e klasave.
ShumĂ« gjĂ«ra kisha menduar, se t’i jepet ky titull ish sekretarit tĂ« partisĂ« sĂ« punĂ«s pĂ«r Kinostudion, zĂ«vĂ«ndĂ«sdrejtorit nĂ« fjalĂ«, kĂ«tĂ« as qĂ« e kisha menduar dhe as qĂ« mund ta konceptoj. QĂ« ta kuptoni se çfarĂ« nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ« do tĂ« thotĂ« pĂ«r mua emri i personit qĂ« sapo ka marrĂ« titullin  “Mjeshtri i madh” do tĂ« kujtoj se kam qenĂ«  ndĂ«r mĂ« aktivĂ«t nĂ« proçeset demokratike dhe kur formova me disa kolegĂ« tĂ« mi organizatĂ«n e partisĂ« demokratike pĂ«r Kinostudion me autorizimin personal tĂ« Azem Hajdarit, mbaj mend t’i kem thĂ«nĂ« vetes se mĂ« sĂ« fundi erdhi dita tĂ« shembim monopolin e komunistĂ«ve  nĂ« kĂ«tĂ« institucion. MirĂ«po pas dy dekadash kur pushtetin e kanĂ« demokratĂ«t dhe president Ă«shtĂ« njĂ« demokrat, kĂ«tij Bozos, qĂ« edhe familjarisht Ă«shtĂ« i lidhur me kastat mĂ« tĂ« larta tĂ« nomeklaturĂ«s komuniste, i jepet ky titull i lartĂ« me kĂ«tĂ« motivacion: “PĂ«r kontribut tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m si njĂ« nga drejtuesit, organizatorĂ«t dhe producentĂ«t e filmit artistik dhe atij dokumentar nĂ« kinematografinĂ« shqiptare”.
Të vjen keq edhe për më tepër se me këtë motivacion, duke shtuar edhe se i ka shërbyer me devotshmëri partisë së punës, ka marrë kush e di sa dekorata ky shok i gardës së komunistëve.
Por unĂ« kam edhe pĂ«rvojĂ«n personale se si ky sekretar e nĂ«ndrejtor e zhvillonte me sukses e fanatizĂ«m luftĂ«n e klasave dhe vijĂ«n e PartisĂ«. NjĂ« herĂ«, aty nga fundi i viteve ’70,  sekretari mĂ« thĂ«rret nĂ« zyrĂ«n e tij, mĂ« kĂ«rkon llogari dhe mĂ« heq vĂ«rejtje se mĂ« kish parĂ« nĂ« rrugĂ«n e KavajĂ«s me njĂ« vajzĂ« tĂ« deklasuar. Kur u pĂ«rpoqa tĂ« shpjegoja se nuk kisha ndonjĂ« shoqe tĂ« deklasuar ma ktheu me seriozitet e disi me paralajmĂ«rim: “Pse nuk e dimĂ« ne se kush Ă«shtĂ« mbesa e Rexho Plakut?” E pyeta kush ishte Rexho Plaku e mĂ« tha Ă«shtĂ« armik i partisĂ«, çam, komandant i çetĂ«s "ÇamĂ«ria” qĂ« ka vdekur nĂ« burg si armik i partisĂ«.”
KĂ«shtu mĂ« sqaroi dhe paralajmĂ«roi sekretari i partisĂ« dhe nĂ«ndrejtori Todi Bozo, ani pse unĂ« nuk i zbatova kurrĂ« ato porosi dhe miqĂ«sinĂ« familjare me mbesĂ«n e “armikut” Rexho Plakut e ruajta gjithmonĂ«. Por dhe kurrĂ« nuk i thashĂ« asaj se njeriu me tĂ« cilin jetonte fqinj e konsideronte atĂ« dhe familjen e saj si armiq.
Po se mos ishte rasti i vetëm ku ky komunist i kulluar, me rrënjë e farefis të Bozollarëve deri në Komitetin Qendror, për të cilët mund të lexohet në librin e Agim Mustës "Gjëmat e komunizmit në Shqipëri", mprihte vigjilencën revolucionare i ngujuem në bunkerin e luftës së klasave!?
Pa kaluar shumĂ« kohĂ« mĂ« thĂ«rret sĂ«rish sekretari i PartisĂ« T. Bozo. ShumĂ« serioz e shumĂ« i vrejtur mĂ« thotĂ« tĂ« ulem. Mesa duket e kishte me nge.  Si mĂ« la ca minuta, kinse po merrej me shkresa, u kthye e mĂ« tha:
“Pse na e sjell nĂ« Kinostudio Zyhdi MoravĂ«n?”
Nuk po arrija ta merrja veten. Zyhdiun e kisha njohur vite tĂ« shkuara kur isha nxĂ«nĂ«s nĂ« shkollĂ«n Pedagogjike dy vjeçare “Ndrec Ndue Gjoka” dhe e kishim ruajtur miqĂ«sinĂ« sepse Zyhdiu shkruante dhe kishte pasion letĂ«rsinĂ«. Ai nuk priti shumĂ« e me ftohtĂ«si e shikim zhbirues me tha  se e dinte shumĂ« mirĂ« kush ishte Zyhdi Morava,  njĂ« ish i burgosur qĂ« Ă«shtĂ« nĂ«n vĂ«zhgim. Ti nĂ«se do tĂ« punosh nĂ« Kinostudio – mĂ« tha,- nuk mund tĂ« shoqĂ«rohesh me Zyhdi MoravĂ«n, ndryshe do tĂ« kesh probleme.
E mbylli bisedĂ«n. U detyrova t’i thoja Zyhdiut tĂ« mos vinte mĂ« nĂ« Kinostudio, por tĂ« takoheshim diku tjetĂ«r. Por kjo nuk qe e nevojshme se nuk shkoi shumĂ« dhe Zyhdi MoravĂ«n e arrestuan sĂ«rish, e dĂ«nuan dhe e dĂ«rguan nĂ« Spaç.
Por kryebĂ«ma e “Mjeshtrit tĂ« madh”  Bozo ishte kur i kĂ«rkova unĂ« takim e i shkova nĂ« zyrĂ« sepse duke qĂ«nĂ« ai zĂ«vendĂ«sdrejtor kishte nĂ« dorĂ« gjithĂ« teknikĂ«n. I paraqita kĂ«rkesĂ«n pĂ«r njĂ« makinĂ« shĂ«rbimi nĂ« ShkodĂ«r sepse kisha nĂ« plan pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« njĂ« film dokumentar pĂ«r Ded Gjo Lulin. GjatĂ« kĂ«rkimeve kisha arritur tek njĂ« dĂ«shmitar qĂ« kishte qenĂ« i pranishĂ«m nĂ« varrimin e eshtrave tĂ« Ded Gjo Lulit qĂ« u sollĂ«n Oroshi nĂ« ShkodĂ«r. Luigji qĂ« e kishte shtĂ«pinĂ« nĂ« rrugicĂ«n ku dikur ka qenĂ« shkolla pedagogjike e vajzave, mĂ« kish thĂ«nĂ« se ai kishte qenĂ« xhaku (fĂ«mijĂ« qĂ« ndihmojnĂ« nĂ« procesionet katolike), nĂ« rivarrimin e Heroit Ded Gjo Luli dhe e mbante mend  vendin ku qe vendosur, por qĂ« nĂ«pĂ«r vite i kishin humbur gjurmĂ«t. Luigji nĂ« moshĂ« tĂ« thyer, ishte i gatshĂ«m tĂ« shkonte me mua nĂ« ShkodĂ«r pĂ«r gjetjen e varrit me kusht qĂ« tĂ« gjeja njĂ« makinĂ« sepse nuk udhĂ«tonte dot me tren apo autobuz.
Për këtë u paraqita tek nëndrejtori Todi Bozo që duke patur edhe detyrën e sekretarit të partisë ishte i plotfuqishëm në Kinostudio. Por Sekretari i partisë më tha se nuk kish makina, nuk kish benzinë, se kishte plot probleme të tjera para Ded Gjo Lulit, me një fjalë nuk kishte ndërmend të më jepte një makinë, kur për qëllime personale ai i përdorte makinat si e ku të donte.
Tani qĂ« mikja ime çame, inxhiniere,  jeton emigrante nĂ« Greqi;  miku im i rinisĂ« shkrimtari  Zyhdi Morava nuk jeton mĂ«, varri me eshtrat e heroit tĂ« panjollĂ« Ded Gjo Luli Ă«shtĂ« i humbur njĂ«herĂ« e pĂ«rgjithmonĂ«, sepse edhe dĂ«shmitari i fundit ka ndĂ«rruar jetĂ«, na del njĂ« dekret presidencial dhe sekretari i partisĂ« sĂ« Kinostudios, qĂ« farkĂ«tonte luftĂ«n e klasave nĂ« njĂ« betejĂ« megallomane pa kompromis, qĂ« nuk ka krijuar asnjĂ« vepĂ«r artistike si krijues, veç si bashkĂ«regjisor i njĂ« filmi supermediokĂ«r e skematik si “Lugina e pushkatarĂ«ve”, njeriu pra qĂ« zbatonte planet ekonomike tĂ« partisĂ« me njĂ« besnikĂ«ri fanatike, pasi ka marrĂ« nga diktatura njĂ« vandak dekoratash, na shpallet pas 20 vjet demokraci, as mĂ« pak e as mĂ« shumĂ« por “MjeshtĂ«r i Madh” i kĂ«tij vendi.
Para se ta mbyll kĂ«tĂ« shkrim pĂ«r kĂ«sisoj vlerĂ«simesh tunduese e irrituese do tĂ« desha tĂ« pyes: A ka kĂ«shilltarĂ« pĂ«r kulturĂ«n ky president? Dhe pĂ«r ti dhĂ«nĂ« fund kĂ«saj historie, pas gjithĂ« kĂ«tyre qĂ« thamĂ«, a  kam sadopak tĂ« drejtĂ« ta deklaroj kĂ«tĂ« lloj dekorimi - çmimi i madh turpit?!

Gazeta" Standart" Tiranë 3 prill 2012
http://www.standard.al/index.php/s-speciale/3099-mjeshtri-i-madh-i-turpit



Ne jehone te shkrimit "Mjeshtri i madh i Turpit "Agjensia INA" Shkup boton kete shkrim te Petro Luarasit ne te cilen tregon makinacionet e atij qe presidenti ka dekoruar si Mjeshter i madh pra T. B. kunder prones dhe familjes se atdhetarit te madh Kristo Dako te keni mundesi qe ta lexoni gjeresisht ne kete link por ne po japim nje fragment fort interesant:

PERSEKUTIMI I QIRIAZEVE DHE MJESHTRI I MADH I TURPIT (T.B.)

( Nje leter e Skender Luarasit per T.B. me 26 gusht 1979)

NĂ« kujtimet e tij SkĂ«nder Luarasi ka shkruar: ”Dergjesha nĂ« shtrat nga dhimbjet e veshkave dhe poliartriti kur ime shoqe mĂ« lajmoi se kishte ardhur tĂ« mĂ« takonte Ing.AleksandĂ«r Dako, djali i madh i SevastisĂ«.(18)
(17) Aleksandër Dako, i biri i Kristos dhe i Sevastisë, i lindur në Manastir më 30 maj 1911, ishte pronar i banesës në rrugën Halim Xhelo, Nr.28, Tiranë, Ajo dikur qe në pronësi të Parashqevisë. Në një banesë tjetër në krah jetonte dhe vajza e tij e vogël , Diana Qiriazi-Hoxha, studente në degën e anglishtes.
"Kisha vite pa e parĂ«. Dukej shumĂ« i vrarĂ«. MĂ« tha se kur ishte ndarĂ« nga gruaja e dytĂ«, e kishin internuar me pa tĂ« drejtĂ« dhe shtĂ«pinĂ« ia kishte zĂ«nĂ« njĂ« zyrtar me rĂ«ndĂ«si.”(17)
(17)Pas vdekjes së gruas së parë, Aleksandër Dako qe martua me N.L. me të cilën nuk shkonin mirë, kinse ajo kërkonte që ai të mos kishte të bënte me fëmijët e gruas së parë dhe arësye të tjera. Por më vonë rezultoi se shkak i prishjes së çiftit Dako qe shantazhi mbi N.L. dhe nënshtrimi i saj nën presionin e T.B., motrës së tij dhe shoqes së saj V. L., Sekretare e komitetit Ekzekutiv të Këshillit Popullor, lagjes 9. e cila më pas u shkarkua për abuzime me detyrën shtetërore.
MĂ« 15 tetor 1975, me akuzat e sajuara tĂ« ish- gruas sĂ« tij tĂ« dytĂ« N.L. AleksandĂ«r Dakon e internuan nĂ« Tale tĂ« LezhĂ«s. NĂ« janar 1976 nĂ« shtĂ«pinĂ« e tij u fut familja e T.B. e cila pa dijeni tĂ« Aleksandrit kishte bĂ«rĂ« shtesa banese. MenjĂ«herĂ« pas internimit ai kĂ«rkoi verifikimin e çështjes dhe Komisioni Qeveritar ia hoqi masĂ«n e dĂ«nimit. Kur u kthye nĂ« TiranĂ« mĂ« 14.7..1977, mĂ«soi qĂ« shtĂ«pinĂ« ia kishte zĂ«nĂ« i plotfuqishmi T.D. i cili me marrĂ«veshje private i kishte dhĂ«nĂ« ish-bashkĂ«shortes sĂ« Aleksandrit njĂ« hyrje tjetĂ«r 1+1. NĂ« kĂ«to kushte Aleksandri jetoi pĂ«rkohĂ«sisht tek djali i tij Robert Dako, Rr.Tefta Tashko,P.22/1,A.1,TiranĂ« nĂ« pritje pĂ«r t’iu liruar banesa, (nĂ« zbatim edhe tĂ« Vendimit gjyqĂ«sor tĂ« formĂ«s pĂ«rfundimtare (Vendimi 249, 15.2.1978 i gjykatĂ«s popullore tĂ« rrethit, TiranĂ«)
NĂ« vendim shkruhej: ‘’ Rezultoi e provuar se paditĂ«si efektivisht Ă«shtĂ« pa banesĂ«… NĂ« tĂ« tilla rrethana vetkuptohet se paditĂ«si AleksandĂ«r Dako ka tĂ« drejtĂ« tĂ« shkojĂ« nĂ« pronĂ«n e tij dhe Vendosi: ‘’Detyrimine tĂ« paditurit T.D. tĂ« lirojĂ« banesĂ«n qĂ« ka nĂ« pĂ«rdorim pasi t’i sigurohet njĂ« sipĂ«rfaqe tjetĂ«r banimi. Edhe kur iu dĂ«rgua vendimi i gjykatĂ«s, nĂ«npunĂ«sit tĂ« strehimit tĂ« Komitetit Ekzekutiv, TiranĂ« me njĂ« letĂ«r rekomandimi, ai nuk po e zbatonte.

NĂ« kundĂ«rshtim flagrant me KushtetutĂ«n dhe me ligjet e shtetit mbi pronĂ«sinĂ«, poseduesi nuk e lironte banesĂ«n me pretekst qĂ« ‘’kishte shpenzuar’’, duke bĂ«rĂ« modifikime, njĂ« banjĂ« dhe shtesa tĂ« tjera nĂ« oborr. pa dijeninĂ« e pronarit.
Skënder Luarasi kujton se për seriozitetin e çështjes iu drejtua Hysni Kapos ish-nxënësi i tij në Institutin Tregëtar të Vlorës më 1932. Në letër shkruhet:
”Duke pĂ«rgatitur biografinĂ« e motrave Parashqevi dhe Sevasti Qiriasi, kujtova pĂ«rkrahjen qĂ« i dha e nderuara shoqe Vito Kapo ParashqevisĂ« tĂ« ngrihej nga gjendja e mjerĂ« nĂ« tĂ« cilĂ«n njerĂ«z tĂ« pandĂ«rgjegjshĂ«m e kishin rrĂ«zuar kĂ«tĂ« heroinĂ« tĂ« arsimit kombĂ«tar.
Me kĂ«tĂ« rast u njoha me birin e Sevasti Qirias-Dakos, AleksandĂ«r Dakon, birin e patriotit Kristo Dako, dhe mora vesh se nĂ« ç’gjendje tĂ« mjerĂ« e kanĂ« rrĂ«zuar edhe kĂ«tĂ« bir patrioti. Duke dashur tĂ« shpreh tĂ« mirĂ«filltĂ«n nĂ« kĂ«tĂ« biografi, u interesova pĂ«r shkakun e fatkeqĂ«sisĂ« sĂ« tij. Si qytetar shqiptar u trondita kur pashĂ« se nĂ« RepublikĂ«n Socialiste tonĂ«n paska akoma njerĂ«s qĂ« pĂ«r tĂ« kĂ«naqur lakmitĂ« e tyre, nuk e quajnĂ« pĂ«r gjĂ« tĂ« keqe t’i çkatĂ«rrojnĂ« jetĂ«n njĂ« familje.
AleksandĂ«r Dako mĂ« dorĂ«zoi pĂ«rshkrimin si i ndodhi fatkeqĂ«sia dhe unĂ« marr guximin qĂ« pĂ«rshkrimin t’jua dĂ«rgoj juve tok me kĂ«tĂ« letĂ«r.
PĂ«rveç zemĂ«rimit qĂ« ndjej si qytetar pĂ«r njĂ« padrejtĂ«si tĂ« tillĂ«, unĂ« kam arĂ«sye tĂ« veçantĂ« tĂ« interesohem pĂ«r hallin e familjes Qirias- Dako: nĂ« kĂ«tĂ« shtĂ«pi mblodha materialin pĂ«r biografinĂ« nĂ« fjalĂ«, dhe kĂ«tu dĂ«gjova prej gojĂ«s sĂ« ParashqevisĂ« fjalĂ«t mirĂ«njohĂ«se pĂ«r ndihmĂ«n qĂ« i dha shoqja Vito Kapo sĂ« ndjerĂ«s Parashqevi tĂ« ngrejĂ« jetĂ«n e lumtur nĂ« atĂ« shtĂ«pi...Ju jam drejtova juve me kĂ«tĂ« letĂ«r, se jam i bindur qĂ« nuk do tĂ« lejoni kĂ«nd tĂ« pĂ«rçmojĂ« KushtetutĂ«n e RepublikĂ«s Socialiste tĂ« ShqipĂ«risĂ«.” (18 )
(18 ) S.Luarasi, Letër Hyshi Kapos, Tiranë, 15 qershor 1979
SkĂ«nder Luarasi shkruan nĂ« kujtimet e tij: ”NdĂ«rkohĂ« qĂ« prisja ndonjĂ« pĂ«rgjigje apo rezultat mĂ« zemĂ«roi shumĂ« njĂ« ngjarje tjetĂ«r.
Natasha Lako, bashkĂ«punĂ«tore nĂ« Kinostudio, mĂ« kishte kĂ«rkuar dhe unĂ« i dhashĂ« ndihmĂ«n time pĂ«r gatitjen e filmit ‘’MĂ«sonjĂ«torja’’ me skenar rreth shkollĂ«s sĂ« parĂ« shqipe pĂ«r vajzat nĂ« Korçë, e themeluar mĂ« 1891 nga Sevasti e Parashqevi Qiriazi dhe gjithashtu ndihmova qĂ« tĂ« nderohen motrat Qiriazi me rastin e 35- vjetorit tĂ« çlirimit. Kur u interesova pĂ«r mbarĂ«vajtjen e xhirimeve tĂ« Kinostudios mĂ« thanĂ« se dikush kishte ndikuar qĂ« emrat e dy motrave tĂ« zĂ«vendĂ«soheshin me pseudonime. KĂ«saj i thonĂ« tĂ« falsifikosh historinĂ«. Dhe kĂ«tĂ« presion e paskish bĂ«rĂ« vetĂ« T.B...
NjĂ« ditĂ« mĂ«sova se Hysni Kapo, i sĂ«murĂ«, kishte lĂ«nĂ« porosi tĂ« shikohej kjo çështje por T.B pĂ«r shkak tĂ« postit tĂ« lartĂ« dhe miqve nuk donte ta lironte shtĂ«pinĂ«. Madje mĂ« kishte çuar fjalĂ« qĂ« ta lija kĂ«tĂ« çështje mĂ«njanĂ« pĂ«r hir tĂ« dhĂ«ndrit tim Vedatit qĂ« ai e kishte farefis. Kur shkova ta takoj, ai ishte ‘’i zĂ«nĂ«‘’. Ndaj i shkrova njĂ« letĂ«r.

Tiranë, 26 gusht 1979


I nderuari zoti T. B.,

Mbasi nuk më pranuat në një bisedë shoqërore sy në sy, Ju dërgoj këtë letër që të rrëfenj përse kam dashur të piqem me zotërinë tuaj. Kam njohur personalisht Tafil Buletinin për të cilin jam duke përgatitur një broshurë. I përdëllyeri ndër të tjera më pati folur për miqësinë e tij me të ndjerin Llazo B. dhe desha që miqt e tij të jenë edhe të mitë.
Qysh prej fĂ«minisĂ« sime pata njohur motrat Qiriazi, mĂ«sueset e motrĂ«s sime ThomaidhĂ«, dhe qenĂ« kĂ«to qĂ« nĂ«pĂ«rmjet sime motre mĂ« mĂ«suan tĂ« lexoj e tĂ« shkruaj gjuhĂ«n amtare shqipe. PĂ«r kĂ«tĂ« arĂ«sye kam qenĂ« mirĂ«njohĂ«s ndaj atyre dhe do tĂ« jem kĂ«shtu gjer nĂ« çastin kur t’i them lamtumirĂ«n e fundit atdheut tim tĂ« dashur. Nga simpathia qĂ« ruaj pĂ«r Sevasti Qiriazi-Dakon dhe tĂ« motrĂ«n ParashqevinĂ«, por edhe qĂ« tĂ« mos mĂ« pĂ«rgĂ«njeshtrohen fjalĂ«t e mira tĂ« Tafil Buletinit pĂ«r babanĂ« tuaj, po ju drejtoj kĂ«tĂ« letĂ«r. Dhe shpresoj tĂ« merremi vesh urtĂ« rreth dy çështjeve pĂ«r tĂ« cilat bĂ«het fjalĂ«:
SĂ« pari : Natasha Lako, bashkĂ«punĂ«tore nĂ« Kinostudio kĂ«rkoi dhe unĂ« i dhashĂ« ndihmĂ«n time pĂ«r gatitjen e filmit rreth shkollĂ«s sĂ« parĂ« shqipe pĂ«r vajzat nĂ« Korçë mĂ« 1891. Materialin e pĂ«rmbledhur po jua dĂ«rgoj bashkĂ«ngjitur. Ndihmova qĂ« tĂ« nderohen motrat Qiriazi me rastin e 35-vjetorit tĂ« çlirimit. TĂ« Kinostudios mĂ« thanĂ« se keni ndikuar qĂ« emrat e dy motrave tĂ« zĂ«vendĂ«sohen me pseudonime. KĂ«saj i thonĂ« tĂ« falsifikosh historinĂ«. Lexoni nĂ« ‘’ZĂ«ri i popullit’’ artikullin e soçëm ‘’VĂ«rtetĂ«sia tĂ« pĂ«rshkojĂ« si fill i kuq çdo paraqitje tĂ« fakteve historike’’, nga Shefqet Peçi.
Së dyti: Me manipulacione të pahishme keni bërë që biri i Sevasti Qiriazi-Dakos të nxirej nga shtëpia dhe fare pa të keq u shtrove vetë në atë vatër. Gjyqi që e kuptoi sjelljen e pahijshme tuajën i dha të drejtën familjes Dako të kthehet në banesën e vet. Porse ju nuk i bindeni vendimit, nuk doni të shkoni në apartamentin shtetëror që kishit më parë.
NĂ« vilĂ«n Qiriazi-Dako vija shpesh tĂ« pĂ«rshĂ«ndetja mĂ«suesen e lavdishme Parashqevi Qiriazi pĂ«r t’ iu falĂ« nderjes pĂ«r arsimin qĂ« bashkĂ« me SevastinĂ« u dha motrave tona nĂ« kohĂ«n e tiranisĂ« otomane, kur jo nĂ« shkollĂ« por edhe nĂ« letĂ«rkĂ«mbim ishte rreptĂ«sisht e ndaluar tĂ« pĂ«rdoreshin shkronjat shqipe.
Mora guximin t’ju shkruaj kĂ«tĂ« letĂ«r sepse duhet ta mbrojmĂ« tĂ« drejtĂ«n e tĂ« vĂ«rtetĂ«n edhe sikur tĂ« ndeshemi me personalitete tĂ« plotfuqishĂ«m; por juve jua shkruaj edhe pĂ«r njĂ« shkak tjetĂ«r. Pozita qĂ« mbani dhe prejardhja patriotike - qĂ« na ndalon tĂ« nxjerrim nĂ« Pazar emrat e prindĂ«rve tanĂ« tĂ« ndritur edhe pĂ«r gjithĂ« atĂ« llom tĂ« dheut qĂ« aq fort e lakmon borgjezia - na detyrojnĂ« jo ta shkelni por ta mbroni ligjshmĂ«rinĂ« nĂ« RepublikĂ«n Popullore Socialiste tĂ« ShqipĂ«risĂ«.
PĂ«r kĂ«to arsye jam i bindur qĂ« do ta pranoni, dhe do mĂ« pĂ«rkrahni propozimin qĂ« kam dashur t’ju bĂ«ja po tĂ« mĂ« kishit pritur nĂ« bisedĂ« shoqĂ«rore: sĂ« pari, filmit ti vihen emrat e plotĂ«, tĂ« vĂ«rtetĂ«, tĂ« heroinave Sevasti e Parashqevi Qiriazi;
sĂ« dyti: t’ia ktheni tĂ« zotit shtĂ«pinĂ« dhe unĂ« mendoj se ajo ndĂ«rtesĂ« tĂ« caktohet shkollĂ« ose muze pĂ«r nder tĂ« mĂ«sueseve tĂ« para tĂ« shkollĂ«s sĂ« vajzave
Me përfillje të merituara

Skënder Luarasi.
Rruga Konferenca e Pezës, Pallati V, Shkalla1/3, Tiranë

 
Kur dëgjoi se Hysni Kapo ishte i sëmurë rëndë dhe përsëri T. B.rrefuzoi të largohej nga shtëpia, S.Luarasi iu drejtua Vito Kapos, si Presidente e Bashkimit të Grave Shqiptare:
“Personalisht, Ju dhe Nefo Myftiu, e shpĂ«tuat Parashqevi Qiriazin nga mjerimi ku e patĂ«n shpĂ«nĂ« njerĂ«s zemĂ«rzes. Kur e vizitoja ParashqevinĂ«, mĂ« shumĂ« se njĂ« herĂ« mĂ« shprehu mirĂ«njohjen pĂ«r gruan e re shqiptare, pĂ«r tĂ« cilĂ«n Ju po pĂ«rpiqeni ta ngrini lart e mĂ« lart nĂ« shoqĂ«rinĂ« tonĂ« socialiste.
Jua shkruaj këtë letër Juve, e nderuara shoqja Vito Kapo, nga respekti që kam për punën tuaj në qytetërimin e familjes shqiptare e në mbrojtjen e të drejtave të saj.
Bashkëngjitur postoj një artikull ku shpreh atë që di unë për Sevasti Qiriasi- Dakon dhe një letër tjetër ku rrëfej çështjen që desha të zgjidh në mënyrë shoqërore me Todi B..
Duke qenĂ« se Todi B. s’begenisi tĂ« mĂ« dĂ«gjonte, Ju a dĂ«rgoj Juve, si kryetare e Bashkimit tĂ« Grave tĂ« ShqipĂ«risĂ«, qĂ« t’ia qani hallin familjes sĂ« SevastisĂ« dhe tĂ« propozoj qĂ« (pasi Todi B. tĂ« zbrazĂ« shtĂ«pinĂ« e pĂ«rvetĂ«suar) ajo ndĂ«rtesĂ«, ku ka vdekur Parashqevi Qiriazi, tĂ« çelet me rastin e 35-vjetorit tĂ« çlirimit muze ose shkollĂ« pĂ«r nder tĂ« mĂ«sueseve tĂ« para tĂ« shkollĂ«s sĂ« vajzave.” (19 )

( 19) S.Luarasi, Letër Vito Kapos, Tiranë, 1 shtator 1979

Historia e shantazhit të T.B. ndaj gruas së Aleksandër Dakos dhe përvetësimi i shtëpisë së familjes Qiriazi u përhap dhe bëri bujë. Sekretarja e komitetit Ekzekutiv të Këshillit Popullor, lagjes 9. me iniciale V. L., e cila kishte manipuliar me dokumentat u shkarkua nga puna për abuzim me detyrën shtetërore dhe T. B. u detyrua ta lirojë banesen. Drejtesia u vu ne vend dhe Aleksandër Dako me familjen e mbylli jetën në vatrën e të parëve duke kujtuar me respekt mirësinë e mikut të vërtetë Skënder Petro Luarasi.(20)

Ky shkrim bazohet tek libri i pabotuar i Skender P.Luarasit, “C'kam pare e ç’kam dĂ«gjuar- kujtime” dhe nuk duhet te riprodhohet nĂ« asnjĂ« formĂ« pa permendur burimin.

http://ina-online.net/opinione/16039.html