15 January 2008

PAS NJĂ‹ VRASJE NĂ‹ NEVADA

PAS NJĂ‹ VRASJE NĂ‹ NEVADA…

Deshira Selimaj nuk do ta festojë kurrë më 8 Marsin


nga KOLEC TRABOINI


Ca zonja veprimtare të posaqisuna në dëshira gëzimesh kolektive, kanë afishuar në internet ca lajme për festimin e 8 Marsit me gratë shqiptaro-amerikane. Mirë kanë bërë si për organizimin edhe për njoftimin. Ta marrim vesh edhe ne burrat, ta marrin vesh madje mbarë shqiptarët e botës (edhe në Kinë nëse ka ndonjë shqiptar vetanak) se aksh e yksh organizatore në Nju Jork, ftojnë aq e kaq gra, të cilat duhet të paguajnë nga 40 dollarë për tu tubuar në një a dy restorante të metropolit më të madh të botës.
Deri kĂ«tu çdo gjĂ« Ă«shtĂ« e zakonĂ«shme. Madje, qĂ« tani Ă«shtĂ« gati diçitura “Ju lumtĂ« grave emigrante qĂ« shpalosin virtute tĂ« mĂ«dha!” , nga ndonjĂ« gazetĂ« marroqe nĂ« ShqipĂ«ri, qĂ« boton çdo lloj llustra-shkrimi qĂ« u servirin qĂ« kĂ«ndej Atllantikut. E pazakonĂ«shme Ă«shtĂ« ajo pĂ«r tĂ« cilĂ«n do tĂ« flas mĂ« poshtĂ«, duke ju drejtuar drejtpĂ«rdrejtĂ« e publikisht kĂ«tyre zonjave, kushdo e kudo qofshin, por kryesisht nisiatoreve 8 marsiane tĂ« festimit nĂ« Nju Jork:
O ju gra të nderuara shqiptare veprimtare, shpresoj të çliruara nga makthet e festimeve të një kohe të perënduar; gëzuar! Është në nderin tim që në krye të këtij shkrimi t'ju uroj! Që të gëzoni është në të drejten tuaj, në 8 a 18-tën ditë të marsit qoftë festimi, nuk ka rëndësi. Ngarkesat ideologjike të datave janë jashtë interesit tim, sepse shpesh shprehin simbole që fare pak ngarkesa emocionale u kanë mbetur. Rëndësi ka që ju,
që i kujtoni me nderim gratë e rrobaqepsisë së Nju Jorkut, të cilat u dogjën nga një zjarr aksidental (dritë u pastë shpirti) para një shekulli, a mund të nderoni sadopak edhe një shqiptare emigrante? Nënë si ju, me dëshira jete si ju, që edhe emrin e kish simbolikisht të bukur, Deshirë.
Dëshira Selimaj është lindur me 19 qershor 1965, në Durrës.
Ajo ishte më e madhja e 10 fëmijeve dhe i ra barra të punonte që në moshë të re për të ndihmuar familjen. Ajo u martua me Zyber Selimaj në vitin 1992. Të dy e kishin ëndërr të zjarrtë ta ndertonin jetën në Amerike. Kur kjo mundësi ju dha u vendosen në Dallas ku jetuan 2 vjet. Me pas shkuan në Henderson af
Ă«rsi tĂ« Las Vegasit ku jetuan qĂ« 8 vjet. TĂ« dy u bĂ«nĂ« qytetar amerikanĂ« dhe linden tre djem. Pra Deshira Selimajn, 42 vjeçare, qĂ« njĂ« polic nĂ« Nevada e vrau dy ditĂ« para ShĂ«n Valentinit nĂ« mes tĂ« rrugĂ«s, nĂ« prani tĂ« fĂ«mijeve e tĂ« burrit tĂ« vet. Vrasje kjo me njĂ« pretekst banal “vetmbrojtje”, pĂ«r tĂ« cilĂ«n edhe qytetarĂ«t amerikanĂ« reagojnĂ« e shkruajnĂ« me indinjatĂ« nĂ« gazetĂ«n e Las Vegasit. ShkruajnĂ« e kanĂ« dhimbje amerikanĂ«t, por heshtni ju, kurrqysh pa ju vajtur mendja se ekziston edhe fjala ngushĂ«llim pĂ«r ata qĂ« mbetĂ«n gjallĂ«, e çfarĂ« pĂ«rbĂ«n traditĂ«n e mrekullueshme shqiptare, qĂ« nuk e lĂ«nĂ« njeriun ta pĂ«rballojĂ« vuajtjen nĂ« vetmi: “nĂ« dhimbje tjetrit t’i shkosh e sa pĂ«r gĂ«zime, si ta kesh punĂ«n”.
Ta gĂ«zoni festen pra, por, krye kreje, shprehni dhimbjen pĂ«r humbjen e njĂ« nĂ«nĂ«, qĂ« la tre fĂ«mije nĂ«pĂ«r kĂ«mbĂ«, ende tĂ« parritur, njĂ« baba-burrĂ«, Zyber Selimaj, qĂ« ka bĂ«rĂ« 22 vjet burg politik nĂ«n diktaturĂ« pĂ«r njĂ« fjalĂ« goje, e tash nĂ« moshĂ«n 65 vjeçare ka njĂ« tragjedi nĂ« shpirt, sa nuk u pĂ«rmbajt e u tha gazetarĂ«ve tĂ« "Las Vegas Sun"( Dielli i Las Vegasit) se, " edhe nĂ« ShqipĂ«rine komuniste, polici nuk e vriste nĂ«nĂ«n nĂ« sy tĂ« fĂ«mijĂ«ve tĂ« vet ". E kĂ«to i thotĂ« me dĂ«shprim njĂ« njeri qĂ« ka qĂ«nĂ« nĂ« burg, qĂ« nuk priste qĂ« njĂ« polic 23 vjeçar me emrin Luke Morrison, nĂ« kĂ«tĂ« vend tĂ« lirisĂ« sĂ« admirueshme, pĂ«r çfardo shkaku e me çfardo arsyetimi, t’a bente kĂ«tĂ« gjĂ«mĂ« mbi njĂ« nĂ«nĂ«, duke lene jetim tre femije Arberin 5, Azbi 7 dhe Albanin 11.
Ndaj... tĂ« gĂ«zojmĂ« se jetojmĂ«, sepse kemi plot shkaqe tĂ« gĂ«zojmĂ« nĂ« kĂ«tĂ« vend lirie, por tĂ« kemi e tĂ« shprehim dhimbje pĂ«r njĂ«ri-tjetrin. Ishte emocionues e dinjitoz ngushĂ«llimi masiv i emigrantĂ«ve shqiptarĂ« nĂ«pĂ«r botĂ«, pĂ«r vdekjen e parakohĂ«shme tĂ« gazetarit emigrant LavdĂ«rim Terziu nĂ« LondĂ«r. TĂ« jemi mĂ« njerĂ«zor Ă«shtĂ« ajo çfarĂ« na kushton mĂ« pak e megjithatĂ« Ă«shtĂ« mĂ« e rĂ«ndĂ«sishmja, nĂ«se e marrim si etalon pĂ«r tĂ« pĂ«rcaktuar shkallĂ«n e zhvillimit e tĂ« kulturĂ«s tĂ« njĂ« shoqĂ«rie njerĂ«zore. QĂ« tĂ« mos ndodhin tragjedira si ajo e Deshira Selimajt, Ă«shtĂ« e nevojshme t’ua ushqejmĂ« fĂ«mijĂ«ve, nipĂ«rve e mbesave respektin e dashurine pĂ«r jeten, jo vetĂ«m tĂ« vetes por edhe tĂ« tjerĂ«ve. Apo e kam gabim, zonja organizatore festash, qĂ« shfaqeni edhe si gazetare tĂ« komunitetit shqiptar, jeni edhe nĂ«na? Mos vallĂ« heshtja juaj ndaj kĂ«saj tragjedie, e pangjarĂ« nĂ« llojin e vet, Ă«shtĂ« njĂ« llogari e ftohtĂ«, me shkakun, ose nĂ«n mentalitetin se, tĂ« dĂ«nosh njĂ« akt vrasje tĂ« njĂ« emigrantje prej njĂ« polici amerikan, mund tĂ« keqinterpretohet si antiamerikanizĂ«m.Kush e di… Nuk dua ta besoj, por heshtja juaj, qoftĂ« si organizata grash emigrante e qoftĂ« si individ, mjerisht pĂ«r kĂ«tĂ« flet. Droja se… ! Por kjo nuk Ă«shtĂ« shkak serioz. Nuk e bĂ«ri krimin Amerika, por njĂ« individ i veshur me njĂ« uniformĂ« tĂ« nderuar e respektuar, por qĂ« pĂ«r mendimin tim nuk e meritonte.
Çfardo të ketë qënë motivi i vrasjes, personalisht si qytetar i këtij vendi, Amerikës pra,
por edhe si shqiptar, publikisht e dënoj vrasjen e një nënë emigrante në sytë e fëmijëve të vet. Eshte akt mizor, traumatik e me pasoja psiqike katastrofale për tre jetë femijësh. Është njësoj si të kesh vrarë edhe ata tre djem bashkë me nënën e tyre. Kurrkush nuk mund të vritet kështu. Asnjë nënë amerikane. Sepse Deshira Selimaj, pavarësisht se ishte shqiptare, po rriste fëmijë amerikanë, që i përkasin që në lindje këtij vendi e këtij populli, që lumturisht (e për këtë është i bekuar atdheu i Abraham Linkolnit), nuk di të bëjë dallime, të ardhurit i pret me dashuri, u jep strehe, punë, u jep mundësi të paimagjinueshme për përparim e shkollim e kurrë nuk i vështron me urrejtje.
Ndaj nuk gjej kurrnji motiv nĂ« heshtje tuaj, ju gra shqiptaro-amerikane qĂ« i keni dalĂ« pĂ«r zot punĂ«ve tĂ« komunitetit nĂ« tubime, veç drojen e frikĂ«n, qĂ« mbijeton tinĂ«zisht si atavizĂ«m i njĂ« kohe qĂ« historia ja dha varrit e ne, nuk kemi shkak ende tĂ« vuajmĂ« nĂ« ndĂ«rgjegje prej saj, sepse… falĂ« kĂ«saj Amerike, qĂ« e mposhti komunizmin, u gremis njĂ« herĂ« e pĂ«rgjithmonĂ« ngrehina shtypse e frikĂ«s nĂ« shpirtin e njeriut…
A nuk u përsqullëm deri në jargavitje shtypi e deklarimesh e përbetimesh publike besnikerie,
madje edhe nga zyrtarë medioker shqiptarë, pse katër të çmëndur, fanatikë shqipo-maqedonas, deshën të hidhnin në erë gazermat e Fort Diksonit në Nju Xhersi. Mesa duket ndergjegja jonë ende vuan komplekset e imponuara të monizmit për fajin kolektiv.

E megjithatë gëzuar! Lexojeni këtë urim në festen tuaj. Edhe foton e Deshira Selimajt, që nuk do ta festojë kurrë më 8 Marsin, po jua dergoj bashkëngjitur me këtë urim. Vini diku në një kënd një karrike simbolike bosh, një tufë lule mund të gjendet, vini në një tryezë një qiri para fotografisë së saj. Dhe mos u kurseni të gëzoni, është e drejta legjitime e lumturisë së ekzistencës, por me pak dhimbje gjithësesi, se jeta vertetë vazhdon, por veç fisnikërisht duhet vazhduar...

shkurt 2008




Kush dëshëron të ndihmojë familjes Selimaj mund të dërgojë mjete financiare në këtë adresë:
Donations the Selimaj Family Fund

(at any Nevada State Bank),
Account #0008136624,

ose me postë:

P.O. Box 90533,
Henderson, NV 89009-0533.

Kosova: një shekull luftë- një shekull gjak- shkrime të vitit 1998-99 nga Kolec Traboini



Nga KOLEC TRABOINI
 
  DJEMTĂ‹ E UÇK-sĂ«
 
- Djemtë e UÇK-së janë Danko-t e popullit shqiptar -
(Publikuar në internet me 31 mars 1998)
Çeshtjet e Atdheut janĂ« kardinale. PĂ«rpara interesave tĂ« larta nuk peshon as njĂ« rrĂ«ke e as njĂ« lumĂ« gjaku - po tĂ« mendonin ndryshe tĂ« parĂ«t tanĂ«, nuk do tĂ« kishim as histori, as ShqipĂ«ri, do tĂ« ishim mbuluar nga pluhuri i harresĂ«s, do tĂ« ishim tjetĂ«rsuar. Ă‹shtĂ« e natyrshme se mjaft shqiptarĂ«ve qĂ« rrojnĂ« vetĂ«m pĂ«r dyshekun e ngrohtĂ« dhe rehatinĂ« e stomakut - si nĂ« tĂ« kaluarĂ«n por edhe tani, u vjen pĂ«r osh ky tjetĂ«rsim. MirĂ«po asnjĂ« komb e asnjĂ« popull nuk mbĂ«shtetet tek renegatĂ«t e tij por tek bijtĂ« mĂ« tĂ« devotshĂ«m. Me ketĂ« vlerĂ«sim nuk dua tĂ« aludoj pĂ«r asnjeri - kur analizojmĂ« fenomene nuk flasim pĂ«r njerĂ«z konkret. Duhet kuptuar se kanĂ« ardhur kohĂ«ra dramatike, tĂ« ndĂ«rlikuara dhe pĂ«r fat tĂ« keq, kohĂ«s nuk i pĂ«rgjigjen dot brezat e sotĂ«m, nuk dalin dot forca udhĂ«heqĂ«se dhe organizuese, nuk dalin dot figura me potenciale tĂ« mĂ«dha organizimi pĂ«r realizimin e qĂ«llimit kombĂ«tar- pĂ«rkundrazi vĂ«mĂ« re se kush e kush po e largon sherrin nga vehtja. VetĂ«m njĂ« Abaz Ermenji, figura e vetme e brezit tĂ« luftĂ«s qĂ« merr pjese aktive nĂ« jetĂ«n e vendit - Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« i gjallĂ« dhe ka shprehur angazhimin e tij. TĂ« tjerĂ«t fjalĂ« nĂ« erĂ«. Pra nĂ« kĂ«to kushte tĂ« njĂ« fryme gjoja pacifiste, por qĂ« nĂ« thelb Ă«shtĂ« disfatiste - a duhet ne tĂ« tregohemi nihilistĂ« me ata tĂ« cilĂ«t kanĂ« marrĂ« pĂ«rsipĂ«r njĂ« rrugĂ« me qellime tĂ« larta e pĂ«r tĂ« cilĂ«n kanĂ« vĂ«nĂ« kokĂ«n nĂ« torbĂ«. E kam fjalen pikĂ«risht pĂ«r antarĂ«t e UÇK-sĂ«, organizatĂ« emri i tĂ« cilĂ«s po lakohet mbarĂ« e mbrapsht. Dikush kapet pas asaj qĂ« ka thĂ«nĂ« Rugova si "segment serb"- mirĂ«po njĂ« mendje e kthjelltĂ« e kupton mirĂ«filli se kjo Ă«shtĂ« njĂ« diplomaci e RugovĂ«s e jo njĂ« vlerĂ«sim real i kĂ«saj organizate. NdĂ«rsa nĂ« luftĂ« ndiqet parimi kush t’ja ngeci tjetrit plumbin, nĂ« politikĂ« kush t’ja ngeci njeri-tjetrit mbrapshtitĂ«, prandaj RugovĂ«s i interesonte si mĂ« parĂ« dhe tani qĂ« t’ja vesh Sllobodanit e jo politikĂ«s se vet (gandiane- paqĂ«sore), radikalizimin e gjendjes. Fakti Ă«shtĂ« se deri nĂ« masakrĂ«n e DrenicĂ«s, Rugova si dhe Sllobodani kanĂ« ndjekur politikĂ«n e mos-ndryshimin tĂ« gjendjes, statukuos - pra tĂ« dy figurat toleronin me njĂ«ri-tjetrin. Rugova nuk bĂ«ri madje as dhe njĂ« demonstratĂ« tĂ« vetme, nuk mblodhi parlamentin, e tĂ«rĂ« lufta e tij u bĂ« foltorja javore nĂ« ca konferenca shtypi prej tĂ« cilave ferrĂ« nĂ« kĂ«mbĂ« nuk i hyri Sllobodanit. Nga ana e tij Sllobo e toleroi RogovĂ«n duke e lejuar tĂ« bĂ«nte paradat e shtypit si dhe tĂ« varavingove nĂ«pĂ«r kancelaritĂ« e pothuaj tĂ«rĂ« botĂ«s - rezultati i tĂ« cilave ishte njĂ« hiç mos kĂ«put- kurrkush dhe kurrkund nuk e pĂ«rkrahu as QeverinĂ« e KosovĂ«s e as e njohu si RepublikĂ« e as si shtet. NĂ« kĂ«to kushte dolĂ«n forca nga gjiri i popullit shqiptar tĂ« KosovĂ«s qĂ« kĂ«rkonin me insistim prishjen e gjendjes sĂ« statukuosĂ« dhe kĂ«ta janĂ« UÇK-ja - pra Ushtria Çlirimtare e KosovĂ«s. MirĂ« keq, fakti Ă«shtĂ« se statukonĂ« e prishi kjo e vetĂ«m kjo. Me parullĂ«n "koha punon pĂ«r ne", Rugova e politikanĂ« tĂ« tjerĂ« do tĂ« vazhdonin deri nĂ« pafundĂ«si njĂ« gjendje shtypje e pa rrugĂ«zgjidhje. Kjo qĂ« themi nuk Ă«shtĂ« gjĂ« e re, e thonĂ« dhe e pranojnĂ« tĂ« gjithĂ« analistet e huaj. NĂ« kĂ«tĂ« situatĂ« ne kemi dy rrugĂ«, ose do tĂ« shprehim simpatinĂ« pĂ«r DjemtĂ« e UÇK-sĂ«, ose do tĂ« jemi indiferent ndaj tyre duke u distancuar pĂ«r tĂ« mos thĂ«nĂ« mĂ« shumĂ«. Gjithsesi, çdo shqiptar me kombĂ«si dhe me shpirt, i rrugĂ«s pacifiste apo luftarake, apo dhe ata me tĂ« mefshtit, duhet ta kenĂ« tĂ« qartĂ« se nĂ« qoftĂ« se ne nuk jemi tĂ« zot tĂ« bĂ«jmĂ« atĂ« qĂ« bĂ«jnĂ« tĂ« tjerĂ«t - pra tĂ« jemi nĂ« krye tĂ« atyre qĂ« venĂ« zemrĂ«n e vet nĂ« altarin e kombit,- tĂ« paktĂ«n tĂ« mos i pengojmĂ« ata qĂ« kanĂ« njĂ« tjetĂ«r vizion - qĂ« kanĂ« aspiratĂ«n e lartĂ« pĂ«r tu bĂ«rĂ« Danko pĂ«r popullin e vet.
Të gjithë e dinë se sipas legjendës, Danko nxori zemrën e tij nga gjoksi e me të në dorë çau errësirën e pyjeve dhe udhëhoqi popullin e vet drejt dritës - mirëpo jo të gjithë mund ta bëjnë këtë sakrificë vetëmohimi. Në Kosovë këtë po e bëjnë djemtë trima të UÇK , të cilët sot janë Dankot e popullit shqiptar në tërë trevat tona të Ballkanit.
Ata po shkruajnĂ« histori - ndĂ«rsa ne pĂ«r fat tĂ« keq po zhargitemi! Deri kur?! 

 31 Mars 1998 

"Albanian Gazette of Boston"

EPILOGU I NJĂ‹ KRIMI BIBLIK
 
PĂ«rderisa Shalli i RugovĂ«s nuk Ă«shtĂ« magjik, pĂ«rderisa mendjet e Qoses dhe tĂ« Demaçit nuk pjellin mrekulli, pĂ«rderisa pushkĂ«t e Hashim Thaçit dhe Ramush Hajradinajt nuk janĂ« plotĂ«sisht tĂ« mjaftueshme, pĂ«rderisa trimĂ«ria pa mençuri - e mençuria pa trimĂ«ri nuk bĂ«jnĂ« dot, nuk mbetet alternativĂ« tjetĂ«r veç tĂ« ulim kokat, t’i japim dorĂ«n njĂ«ri-tjetrit dhe tĂ« organizojmĂ« nĂ« fillim qĂ«ndresĂ«n (se po ikim si bagĂ«tia nĂ« livadhe), e pastaj gradualisht do tĂ« vijĂ« edhe çlirimi edhe liria.

Nuk mund të themi që ajo që ndodhi është e re dhe e papritur, sepse kjo që po ngjet ka ndodhur së pari këtu e 85 vjet e nuk ka prà kurrë.
E keqja jonë ka qënë (e mesa shohim do të jetë edhe më tutje) se ne nuk duam të mësojmë nga historia. I kam ndjekë lajmet për Kosovën gjithmonë - por tash tre vjet përditë. Dhe nuk më hiqet nga mendja ajo kohë, ose ato ditë, kur në Drenicë dilte tymi e flaka, digjeshin njerëz të gjallë, ndërsa në Prishtinë rinia kosovare e kalonte kohën kafeneve e duke shëtit bulevardit, sikur ajo çka po ngjiste nuk kishte të bënte me ta. Prej militantëve të UÇK-së, djem të rinj dhe ata, por të devotshëm, rinisë së Prishtinës u janë afrua armë, u është bë thirrje me dalë në formacione të organizuara luftarake, por pak kush asht përgjigj.
E, ata pak qĂ« janĂ« pĂ«rgjigj prej rinisĂ« universitare, shkuan nĂ« luftĂ«, u vranĂ«, ranĂ« dĂ«shmorĂ« pĂ«r Atdheun qĂ« nuk do t’i harrojĂ« kurrĂ«.
Ata të tjerët, të cilët nuk iu përgjigjën thirrjes për luftë, një pjesë u vranë pa rezistencë, e një pjesë tjetër mbase shpëtoi duke ikur jashtë Kosove. Se, kur vjen hataja e zezë e nuk ke kurrgjë në duar që të mbrohesh, nuk ka çka bën tjetër veç të ikësh nga sytë këmbët përpara një force mizore të armatosur deri në dhëmbë, siç ishin falangat pushtuese serbe....
Tash vjen pyetja: Politikanët e Kosovës, a e kanë dashtë lirinë e pavarësinë apo kanë bërë me këto fjalë lodra demagogjike.
Si e kanë menduar se do vijë liria? Si e kanë menduar se do vijë pavarësia?
Po si mundet me ardh kjo liri duke bërë një politikë si ajo që është bërë deri më tash? E kam shkrue një llaf dikur në gazetë se "Liria nuk mund të vijë duke e nda tortën në pjatë paqësisht me Serbinë". Këtu e tre vjet kjo, pra dua të them se nuk janë gjëra të reja këto që ngjasin, por është koka jonë e vjetër, e ngjeshur, që nuk do të kuptojë një realitet.
Edhe tash, kur Kosova u këput e ra përdhe e mbytur me gjak, prapë kokëngjeshurit e politikës kosovare po ia shtojnë vuajtjet popullit të vet që po bredh muhaxhirë nëpër botë.
Kaq e vështirë është të ulet Rugova me Thaçin e Qosen (të vijë në dashtë edhe Bukoshi për të dorëzuar llogaritë bankare kaq të përfolura) e të organizojnë bashkë luftën për çlirim?!
Nuk ka fitore pa unitet. Këtu nuk është fjala për përralla marksiste por për një kusht të domosdoshëm nëse duam të arrijmë qëllimin.
Dëgjoni si flet përditë Klintoni për unitetin e 19-shes.
E ne qĂ« jemi kaq tĂ« pakĂ«t nĂ« numĂ«r dhe kaq tragjikisht nĂ« situatĂ«, pse ta konsiderojmĂ« unitetin si njĂ« pĂ«rrallĂ« marksiste dhe kĂ«rkojmĂ« t'ia pĂ«rplasim djemve tĂ« UÇK-sĂ« qĂ« po luftojnĂ« e po japin jetĂ«n?. Si guxojnĂ« nĂ« ShqipĂ«ri t’i quajnĂ« marksistĂ«?!
PĂ«rderisa Shalli i RugovĂ«s nuk Ă«shtĂ« magjik, pĂ«rderisa mendja e Qoses dhe Demaçit nuk pjellin mrekullira, pĂ«rderisa pushkĂ«t e Hashim Thaçit e Ramush Hajradinajt nuk janĂ« plotĂ«sisht tĂ« mjaftueshme, pĂ«rderisa trimĂ«ria pa mençuri - e mençuria pa trimĂ«ri nuk bĂ«jnĂ« dot pa njĂ«ra-tjetrĂ«n, nuk mbetet tjetĂ«r veç tĂ« ulim kokat, t’i japim dorĂ«n njĂ«ri-tjetrit dhe tĂ« organizojmĂ« nĂ« fillim qĂ«ndresĂ«n (se po ikim si bagĂ«tia nĂ« livadhe) e pastaj, gradualisht do tĂ« vijĂ« edhe çlirimi edhe liria.
Kurrë nuk mund të bindesh se shqiptarët nuk mund ta dëbojnë serbin nga vatrat e veta. Nuk janë serbët me trima se shqiptarët.
Ndryshimi qĂ«ndron nĂ« radhĂ« tĂ« parĂ« nĂ« unitetin e qĂ«llimit. TĂ« gjithĂ« serbĂ«t janĂ« nĂ« njĂ« mendje sa i pĂ«rket qĂ«llimit dhe metodĂ«s pĂ«r zhdukjen e shqiptarĂ«ve nga Kosova, ndĂ«rsa ne nuk jemi tĂ« gjithĂ« nĂ« njĂ« mendje pĂ«r ta pĂ«rballuar agresionin, pĂ«r ta ndaluar gjenocidin, pĂ«r t’u kthyer pĂ«rsĂ«ri nĂ« vatrat tona, pĂ«r ta fituar pĂ«rsĂ«ri lirinĂ«.
NĂ«qoftĂ«se do tĂ« vazhdojmĂ« edhe mĂ« tej tĂ« ushqejmĂ« nĂ« popull idenĂ« e mbrapshtĂ« "realiste" se, po tĂ« dojĂ« Serbia pĂ«r tre ditĂ« na shkul, tĂ« jeni tĂ« bindur se ato tre ditĂ« tĂ« qametit i kemi ndjellur vetĂ« sepse kemi tmerruar popullin, i kemi prerĂ« krahĂ«t, e si rrjedhim, ai nuk sheh a gjen shpresĂ« dhe as qĂ«ndresĂ« nĂ« vetvete, si njeriut qĂ« i ka vdekur ora para se t’i dalĂ« fryma. E gjithkush e di çdo tĂ« thotĂ« fjala orĂ«vdekur.
Në qoftë se politikanët kosovarë nuk e ndjejnë përgjegjësinë e asaj çfarë ndodhi, në qoftë se nuk reflektojnë me qëllim për të shmangur amullinë në udhëheqje, në qoftë se nuk e ulin kokën e nuk nxjerrin mësime nga disfata e tragjedia, ata do ta çojnë të mjerin popull në greminat e disfatave të reja.
Kështu, me dashje ose pa dashje, edhe ata kanë dhënë kontributin e tyre në pellgun e këtij krimi biblik, i cili për botën që ka qenë indiferente ndaj fatit të shqiptarëve mund të jetë e re dhe e papritur, por për ne shqiptarët nuk ka kurrgjë të re e të papritur...
Shkoni e pyeteni Prof. Zekëria Canën për këtë. Ai, më mirë se kushdo, i ka bërë anatominë këtij gjenocidi barbar që zë fill në krye të këtij shekulli dhe shpresojmë se në fund të këtij shekulli, aq mizor në fatin tonë kombëtar, të shpëtojmë një herë e mirë prej pushtimit dhe robërisë skllavëruese.
Ajo që po ndodh nuk është kurrqysh e re dhe e papritur. Për ne shqiptarët ajo që po ndodh është epilogu i një krimi biblik.

Botuar në "Albanian Gazette of Boston", 28 maj 1999

MOTIVE POETIKE PĂ‹R KOSOVĂ‹N

KU JE O ZOT ?!
- Kosovë 1998-
Në situata të vështira dëshpërimi
ngrejmë sytë nga qielli
e thërrasim:
O Zot!
Nuk dimë a është revoltë a thirrje për mëshirë.
Por gjithësesi,
sado e trishtueshme të jetë gjëndja,
gjithmonë mbetet shpresa
ky flamur i reckosur e dalë boje
në zemren e akullt të Europës plakë
si kafka qindvjeçare e një kali në Vaterlo.
Bashkoj dhëmbjen me shpresen
mallkimin me urrjetjen
dashurinë me mëshiren
aspiraten me fatin e çdo njeriu
atje në thellësi te pusit të zi
të skëtërres njerëzore
Sado që jetojmë në një botë të lirë
Shpirterisht jemi të thyer prej asaj errësire
Të thyer prej këtij shekulli mizor e hipokrit
që nuk e vuan vrasjen e ndergjegjes
përpara masakrave mizore
përpara therjes në fyt të engjejve
përpara gulçeve të gjakut e çarjes së kafkave
përpara tankeve që shtypin krahë të njomë
pëllumbash
përpara mesjetes që del prej katakombesh ballkanike
për të zhdukur e shfarosur një popull.
Me sytë drejt qiellit në revolte
kthehem e them:
Ku je o Zot?!
Boston 13 Gusht 1998
Kjo poezi ne perkthimin anglisht eshte botuar ne Antologjine poetike me titull:"OF MEMORY'S BLESS"- ,faqe 108,1999, me krijime te autoreve nga SHBA dhe vende te tjera te botes.


MASAKRA
Ejani ju stuhi resh me vetëtima
udhën e ndriçoni tek ky fshat i vrarë
se permes kufomash shteg nuk gjen të ecësh
e qiellit korbat krokëllijnë kra-kra.
Ejani ju shtergata shiu me litarë
varuni nga lartësitë me gjëmin
tu lajmë plagët kafkave të çara
nëpër pellgje gjaku plot pikëllim.


Ejani t’u gjejm gjymtyrĂ«t pleqĂ«ve
e qeleshet tua vëmë në kokë
se kanë patur veç një jetë të ndershme
e varrimin e duan me nderim në tokë.


VogĂ«lushĂ«ve dhe pas vdekjes t’ua prajmĂ« vajin
duart e nĂ«nave t’ua vĂ«mĂ« pranĂ«
gjijtë e bërë copë nga thika sllobosh
qumësht e gjak ngrirë e bërë kallkan.


Ejani ju qiej, përmbysuni prej dhëmbjes
rrëzohuni në Reçak me rapëllimë
i mbulo me bozhuret e Kosovës
të shkretët kufoma që kërkojnë amshim.


USHTARI I PIKĂ‹LLUAR
- NĂ« llogoren e braktisur-

Ti je një ushtar i përbaltur që pas beteje
në llogore rri e mendon për miqtë e vjetër...
Ata nuk janë më.
Kanë mbetur në kujtimet e tua si hije
nëpër mugëtira e ankthe ikjesh
për të shpëtuar çfarë të mundin në kolapsin njerëzor
e duke lëne në shpirtin tënd dhembjet e plagëve
që nga nxitimi pas i lanë
për t'i shtuar shpirtit tënd mundimet...
Ti je një ushtar i pikëlluar
që në kujtime nuk gjen ngrohtësi
ndërkohë që një dimër i acartë,
e një stinë shtrëngatash përçudnuese
copë-copë ta bënë kapotën e vjetër
e çorapeve të leshta s'u gjenden me as fijet.
I pikëlluar se në vezme ke pak fishekë
e fare pak bukë për qëndresë
sepse ata që janë pas, në prapavijë të luftës
ikën...të harruan...
Ti je një ushtar i përbaltur në llogore
që s'ka urdhër as të sulmojë e as të tërhiqet
e duke ndezur një cigare jeton me kujtimet
e ankthin e mungesës tënde në këtë botë
të nesërmen e betejës së pritme...
Të nesërmen
kur miqtë e tu të vjetër do të brohorasin
deri në kupë të qiellit për fitoren
me degë dafinash nëpër duar e gjokset rrahur erërash
me flamuj te shpalosur në të katër horizontet
ndërkohë që mbi varrin e ushtarit pikëllojnë
një palë këpucë pa lidhësa
e një kokore e bërë shoshë nga plumbat.

Boston, 28 NĂ«ntor 1998

12 January 2008

NUK Ă‹SHTĂ‹ KOHA E NGUJIMEVE....





NUK Ă‹SHTĂ‹ KOHA E NGUJIMEVE


- por e investimeve -

Nga KOLEC TRABOINI

Kam mbetur si i shushatur prej do lajmeve internetike për një grevë 24 orëshe të do shqiptarëve emigrantë ekonomik nga Kosova, të tubuar diku andej nga kërthiza e Europës, në Bruksel. Ish grevë thjeshtë urije thonin, por vija re se do zëra vetmitarë, korespondentë vullnetarë që nuk i njeh kurrkush, e vlerësonin si një ngjarje të rëndësishme mbarëkombëtare. Kam bubërrue në ekranin e kompiuterit por nuk gjeta kurrkund në asnjë agjensi serioze lajmesh CNN apo Euronews ndoca fjalë, në anglisht jo që jo, por as dhe në shqip për këtë grevë. Po çfarë ishte kjo grevë? Kujt i duhej kjo grevë? Sa jehonë do të kishte kjo grevë? A ishte në të mirë apo në bezdi të proçeseve që po ndodhin në Kosovë në formimin e qeverisë së re dhe bisedimeve e marrveshjeve të pashpallura me aleatët tanë amerikanë, për veprime të zgjuara që duhet të ndërmerren në të ardhmen e afërt. Jo për këto nuk flitej në njoftimet e korespondentëve vullnetarë që e kishin përqëndruar vemëndjen për të njoftuar orë pas ore në internet, kinse çfarë po ndodhte me ata vetmitarë të ngujuar si qëmoti, por fort larg prej kohës së Oso Kukës në kullë të barotit, sepse këta të ngujuarit tonë të kërthizës së Europit ishin në mes të mirave e miradirave të mbarë globit.

Çudia që çudit çdo kureshtar të kësaj ndodhie të pazëshme, është se kjo qe grevë urie 24 orëshe, çfarë do të thoshte që për 24 orë nuk do të drekohej as në restorant e as në shtëpi, nga asnjë prej pjesmarrësve në këtë ngjarje të çuditshme. E çuditëshme, se çfarë trimërie është kjo soj greve kur ka plot njerëz në këtë botë që ju qëllon të mos hanë në kufijt e një dite, e cila, pasi ti heqësh 7 apo 8 orë gjumë, mbetet të jetë jo më shumë se 16 orë tundim urie. Lexuesi i vemëndshëm i internetit Mark Shkreli shtroi pyetjen:

“ Si do ta ndihmojĂ« çeshtjen e KosovĂ«s kjo grevĂ«. Nuk i marr vesht kĂ«to gjĂ«ra. GrevĂ« urije 24-orĂ«sh? UnĂ« e bĂ«j kĂ«tĂ« gjĂ« shpesh, nuk ha gjĂ« pĂ«r 24 orĂ«.”

Kishte shumë të drejtë ky lexues për sa shkruante për çeshtjen e të ngrënit që, këtu në Amerikë se paku, është problem i madh se ka të bëjë më superdhjamosjen e qytetarëve, burim i të gjitha sëmundjeve. E verteta ime e vogël, rrethanore, është se ngaqë hamë përditë e shtojmë shumë në peshë, shpesh i them gruas, moj zonja ime, po sikur të mos hamë fare sot...se edhe prej të ngrënit lodhesh ndonjëherë. Kur shpreha heren e fundit këtë mendim, po ndodhte greva e shqipove në Bruksel. Gruaja u tregua e një mendje me shqipot e Brukselit, për shëndetin siç tha por, duke qënë se është gjinokastralia (me dy qofte shtrojnë sininë- thoshte Noli i madh) edhe anën ekonomike duhej ta kishte në vemendje. Një rrugë e dy punë.
NĂ« kĂ«tĂ« kuptim edhe unĂ« kĂ«tej Atllantikut u gjenda nĂ« “grevĂ«“ urie krejt pakuptuar e pa njoftuar njĂ«ri, pĂ«r mĂ« tepĂ«r i pa programuar nga ndonjĂ« pseudoshoqatĂ« nga ato qĂ« janĂ« bĂ«rĂ« si miza lisi e kĂ«rpudha passhiu. KorespondentĂ«t vullnetarĂ« internetikĂ« as qĂ« denjuan tĂ« mĂ« intervistonin. Ishin tĂ« zĂ«nĂ« si kronikan tĂ« historisĂ« duke e ndjekur greven e urisĂ« sĂ« pa uritur, minutĂ« pas minuti.
Duke parë këtë koiçidencë hapsinore nderkontinentale, më erdhi disi për të qeshur e thashë me vete:
Mor vëllezërit e mi shqiptarë grevanjarë, që keni kaq ditë që trumbetoni për një të vetmen ditëz uri, a ka mundësi, meqë Këshilli i vetëshpallur i grevës po jep lavdërime pa hesap e pa qitap për gjithë katundin e ngujuem, të më falënderoni publikisht edhe mua që kam qëndruar stoik me dëshirë e kënaqësi( madje edhe me këshillë mjeku) plot e përplot 24 orë, a ndryshe 1440 minuta, alias 86400 sekonda pa ngrënë...Po kështu vlerësim ( po të jetë e mundur edhe dekorim)meriton edhe gruaja ime e cila, pa qenë fare poete me bollëk sipror Diaspore, është shfaqur solidare në këtë grevë urije familiare... punë diete...por edhe hesap xhepi.
BĂ«ja hoka, me kĂ«to hamendĂ«sime por, meqĂ« ata tĂ« KĂ«shillit e kishin marrĂ« seriozisht punĂ«n e tyre, nisa dhe unĂ« tĂ« mendoj mĂ« seriozisht, me dĂ«shiren e mirĂ« qĂ« ti bĂ«j tĂ« arsyetojnĂ«: Na Ă«shtĂ« dashur njĂ« shekull gjak i derdhur pĂ«r tĂ« ardhur nĂ« kohĂ« ku gjallojmĂ«, nĂ« kĂ«tĂ« gjĂ«ndje, ku Kosova gjithĂ«sesi Ă«shtĂ« e lirĂ«. Atje nuk ka serb pushtues por ka forca ndĂ«rkombĂ«tare siç ka patur historikisht edhe nĂ« ShqipĂ«ri. PunĂ«t janĂ« nĂ« udhĂ« tĂ« mbarĂ«. Ka njĂ« AmerikĂ«, fuqia mĂ« e madhe e botĂ«s qĂ« ka deklaruar nĂ«pĂ«rmjet presidentit Bush qĂ« çeshtja e KosovĂ«s Ă«shtĂ« e zgjidhur, punĂ« kohe, muajsh...Tani si po tingĂ«llon kjo grevĂ« me nja 10 a mĂ« shumĂ« vetĂ« tĂ« ngujuem krye nĂ« vedi...Sot Kosova nuk ka nevojĂ« pĂ«r asisoj grevash qĂ« shuhen si flluckĂ« sapuni, pa kurrfarĂ« jehone nĂ« botĂ«. Sot Kosova ka nevojĂ« pĂ«r njĂ« program strategjik afatmesĂ«m e afatgjatĂ«, kĂ«rkon qĂ«, tĂ« gjithĂ« shqiptarĂ«t qĂ« kanĂ« pĂ«rparuar ekonomikisht nĂ«pĂ«r botĂ«, ti kthejnĂ« sytĂ« pas tek mĂ«mĂ«dheu( tashmĂ« mĂ«mĂ«dheu Ă«shtĂ« ShqipĂ«ria e Kosova bashkĂ«), e tĂ« investojnĂ«. Kosova ka nevojĂ« pĂ«r para e jo pĂ«r pĂ«rralla mĂ« ujq, shqiponja e dhelpra “ndĂ«rkombetare“, siç u tregohen fĂ«mijĂ«ve pas darke pĂ«r ti zĂ«nĂ« gjumi, duke harruar se kĂ«shtu mĂ« shumĂ« i llahtarisim se sa i qetĂ«sojmĂ«. Edhe me grevĂ«n e shqipove tĂ« Brukselit e njĂ«jta alegori.
Jo atdhetarizëm folklorik me berihaj e pasthirrma duke i rënë teneqeve e burive, por punë të mënçur e të zgjuar! Mundësisht në heshtje. Le të mësojmë pak nga izraelitët. E kanë bërë tokën e atdheut te vet perlë e jetën e njerëzve të begate. Kush ka shkuar e nuk ka mbetur i mahnitur. Ish shkretira arabe është kthyer në Kopshti i Edenit... Po kush i pa a dëgjoi izraelitet të tubohen nëpër metingje e të superflasin me megafonë në duar, a të grevojnë e ngujohen në kërthizë të Europës?! Kurrkush. Po ne ku jemi ne krahasim me ata?... Kurrkund!
Kurrkund, sepse nuk është koha e ngujim-grevimeve por e investimeve!

04 January 2008

DREDHULA LETRARE




DREDHULA LETRARE

KOLEC TRABOINI
nga libri "Bukuri shkodrane" 2007


Mungesa e modestisë së autorëve është një çeshtje jashtëletrare dhe nuk meriton të merret në konsideratë në analiza poetike, mirëpo në qytetin metropol të Nju Jorkut shqiptaro-amerikanet, të cilat pretendojnë të quhen intelektuale (ashtu qofshin), u ndodhën përpara një rasti letrar unikal. Autorja, për librin e saj të parë të organizojë dy promovime, (siç u quajtën në shtyp), një në Tiranë, në Qendrën e Kulturës- Piramida dhe tjetrin në Nju Jork, gjë kjo, fort e rrallë, jo vetëm në letërsinë shqiptare, por edhe në atë botërore. Edhe autorët e mëdhej e të përbotshëm, nuk besoj të bëjnë dy promovime të njëtit libër, e jo më në dy kontinente.

Paradoksi pseudoletrar shqiptaro-amerikan, poezi denglash

I mikluar nga ky rast mesa duket, një tjetër autor, por në prozën e shkurtër, pasi kish bërë në verën e vitit të kaluar promovimin e librit të vet, në sallën e Lidhjes së Shkrimtarëve në Tiranë dhe që e shiti si veprimtari të Lidhjes, por në të vërtetë ai pagoi paratë e lokalit, më pas sapo kaloi Atllantikun, bëri promovimin e dytë të librit të tij të parë në Nju Jork.
KĂ«shtu dy rishtarĂ« nĂ« letĂ«rsi, me kĂ«tĂ« rast u gjendĂ«n edhe nĂ« qendĂ«r tĂ« mediave, me fotografi e shkrime nĂ« faqet e gazetave (16 fotografi vetĂ«m nĂ« njĂ« faqe gazete), sikur ShqipĂ«risĂ« t’i kishin lindur dy gjeni nĂ« njĂ« ditĂ« tĂ« bukur njujorkeze
Kaq e trishtueshme është kjo lloj fryrje e fillestarëve, sa shkrimtarët e vërtetë që janë të përgjegjshëm për misionin në letërsi e që djersijnë natë e ditë mbi dorëshkrime, kanë prej natyre fort droje të paraqiten para lexuesve, por ama, kur shohin bujën që bëjnë fillestarët me kësisoj promovimesh, atyre ju veleritet dalja publike. Kësisoj manifestimesh me ngarkesë llakrash kozmetike dhe ondulacione flokësh të fryra, ju shfaqen si dita e balonave tabake e tauke, që organizonte dikur piktori Zamir Mati, në fushën e aviacionit, diku pranë Zogut të Zi në Tiranë, ku gjithesesili kish veç merakun e ngjyrave dhe kush e kush ta fluturonte balonën më lart.
Ă‹shtĂ« e natyrshme qĂ« rishtarĂ«t, tĂ« cilĂ«t ende nuk e kanĂ« mĂ«suar letĂ«rsinĂ« e vĂ«rtetĂ«, e kanĂ« atĂ« privilegj, t’i çojnĂ« balonat lart e mĂ« lart.
Por, e keqja e tĂ«rĂ« tĂ« kĂ«qijave nuk janĂ« rishtarĂ«t nĂ« ambicjen e tyre pa fre, por se sot vlerat e dyshimta dikush po i propogandon si vlera tĂ« mirĂ«fillta, e kjo mĂ«nyrĂ« Ă«shtĂ« njĂ« sfidĂ« e dĂ«mshme, madje dhe vrasĂ«se pĂ«r poezinĂ« nĂ« veçanti, por edhe letĂ«rsinĂ« nĂ« pĂ«rgjithĂ«si. DĂ«mi qĂ« i sjellin kĂ«sisoj autorĂ«sh, e euforia qĂ« i shoqĂ«ron mediokrritetet, jo vetĂ«m qĂ« plogĂ«shton krijuesit e vĂ«rtetĂ«, por nĂ« tĂ« njĂ«tjĂ«n kohĂ« pĂ«rpunon tek publiku shijen vulgare. NjĂ« blerĂ«s qĂ« Ă«shtĂ« mĂ«suar t’ia shesin verĂ«n tĂ« pĂ«rzier me ujĂ«, nuk Ă«shtĂ« çudi qĂ« kur tĂ« bjerĂ« nĂ« verĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ« tĂ« patrazuar, tĂ« protestojĂ« me tĂ« madhe, se kjo nuk Ă«shtĂ« vera e shijes sĂ« tij dhe se e kanĂ« mashtruar.
Shkuar pas kësaj shëmbëllese, le të sjellim vargje nga një poezi të autores, që siç thamë, ka bërë dy promovime të të njëjtit libërth dhe është mikluar nga njerëz të caktuar, si një talent i vërtetë.

S
hkronjat e shqipes aty i gjej,
Në Ftesë studiosh, a pallatë ëndërrash,
Luftuan pashallarë të të gllabëronin,
Po kuja e Nicës, i shqyente denglash.

Me tĂ« drejtĂ« Zef Luca nga Kanadaja i bĂ«ri vrejtje autores, se jo çdo vargĂ«zim fjalĂ«sh mund tĂ« krijojĂ« poezi. Por e keqja Ă«shtĂ« se ky lloj vargĂ«zimi qĂ« shitet pĂ«r poezi, nuk ka as logjikĂ«n e njĂ« proze tĂ« thjeshtĂ«. Shpesh fjalĂ«t pĂ«rdoren pĂ«rdhunshĂ«m. ÇfarĂ« logjike ka nĂ« fjalĂ«t “Eleganca e vargut ngjall tĂ« vdekurit”...
TĂ« thuash se shkohet sipas motivit popullor, “Hanko mos kalo mbi varre, se tĂ« vdekurit i ngjalle, e tĂ« gjallĂ«t nĂ« varr i kalle”, kurrĂ«sesi. Sepse nĂ« rastin e motivit popullor kemi njĂ« pasthirrmĂ« emocionale tĂ« njĂ« dashnori tĂ« zjarrtĂ« pas bukurisĂ« sĂ« Hankos sĂ« TepelenĂ«s, e njohur pĂ«r bukurinĂ« e saj. NdĂ«rsa nĂ« rastin e vargjeve tĂ« kultivuara qĂ« cituam mĂ« sipĂ«r, ngjallja e tĂ« vdekurve i blatohet elegancĂ«s sĂ« vargjeve tĂ« njĂ« shkrimtari. Apo mĂ« tej “e gdhendĂ« eposin me romane kĂ«shtjellash”... Si u gdhendka eposi me romane kĂ«shtjellash?!!! Eposin e kanĂ« gdhendur shekujt, mijĂ«ra e mijĂ«ra shpirtĂ«ra artistĂ«sh popullor, tĂ« cilĂ«t kanĂ« lĂ«nĂ« tek ai kush njĂ« varg e kush njĂ« fjale, duke e çuar deri nĂ« pĂ«rsosje. Eposin nuk mund ta gdhendĂ« njĂ« shkrimtar i sotĂ«m, sepse historia nuk mund tĂ« kthehet pas, e njĂ« shkrimtare nuk mund tĂ« bĂ«het njĂ« rapsod. Tek e shumta eposi mund tĂ« shfrytĂ«zohet prej shkrimtarĂ«ve pĂ«r tĂ« krijuar vepra nĂ« frymĂ«n e tij, duke shfrytĂ«zuar elementet e veçanta, por jo ta gdhendĂ« edhe mĂ« tej, sepse Eposi Ă«shtĂ« njĂ« korpus historikisht i pĂ«rfunduar. Ashtu siç janĂ« mbyllur e pĂ«rfunduar epokat historike.
E mĂ« tej thuhet: “lahutĂ« zjarresh/ luftuan pashallarĂ«t tĂ« tĂ« gllabĂ«ronin/ po kuja NicĂ«s i shqyente denglash”... Se si mund ti shqyente plaka NicĂ« denglash pashallarĂ«t, vetĂ«m autorja e kĂ«tyre vargjeve e di. NĂ« vazhdim: “çmimi Nobel endet si Laokonti / e vĂ«rteta e madhe me metastaza prekur “, janĂ« shprehje jo vetĂ«m apoetike, por madje edhe me mungesĂ« llogjike. PĂ«r tĂ« pĂ«rfunduar deri nĂ« absurdin:
“LirinĂ« hyjnore nĂ« BibĂ«l shkruar/ me gjeneralin e ushtrisĂ« sĂ« vdekur”. Nuk besoj se ky vargĂ«zim bajat ka nevojĂ« pĂ«r koment.

Si ja vjedhin “Paradokset” AmerikĂ«s - jo vetĂ«m shkruesit e papĂ«rgjegjshĂ«m nĂ« Itali, por edhe gazetat qendrore nĂ« TiranĂ«.

Diku mĂ« tej, nĂ« internet lexojmĂ« njĂ« çudi tjetĂ«r qĂ« fandaks çdo lexues. NjĂ« autore emigrante nga Italia, qĂ« ka botuar disa vĂ«llime, por qĂ« gjithnjĂ« ngutet, pa u ulur pĂ«r tĂ« redaktuar sadopak krijimet e veta, dĂ«rgon njĂ« vjershĂ« tĂ« gjatĂ« qĂ« nuk Ă«shtĂ« gjĂ« tjetĂ«r veç njĂ« pĂ«rkthim i keq i njĂ« origjinali qĂ« i gjendet nĂ« internet. Mesa duket pĂ«r rishtaret, apo ata qĂ« e kanĂ« marrĂ« poezinĂ« si diçka tĂ« lehtĂ«, u mjafton njĂ« hyrje e kĂ«rkim nĂ« Google, ku mund tĂ« marrin çfarĂ« tĂ« duan e pasi t’i sheqerosin, t’i botojnĂ« edhe nĂ« libra. E thĂ«nĂ« ndryshe, interneti Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« njĂ« lumĂ« i turbullt ku mund tĂ« peshkojĂ« gjithkush. Ka qĂ« nuk duan ta dinĂ« pĂ«r tĂ« drejtĂ« autori. Ka qĂ« ta marrin poezinĂ« tĂ«nde dhe pasi qĂ« i kanĂ« bĂ«rĂ« njĂ« shartesĂ« fort tĂ« keqe i gjejnĂ« vend nĂ« librin e vet.
Plagjiatura pĂ«r tĂ« cilĂ«n flasim Ă«shtĂ« njĂ« ese e Dr. Bob Moorehead, ish-pastor i kishĂ«s sĂ« krishterĂ« nĂ« Overlake Seattle, i cili ka dalĂ« nĂ« pension nĂ« vitin 1998, pas 29 vitesh nĂ« shĂ«rbimin kishtar. Eseja e tij “The Paradox or our age” Ă«shtĂ« nxjerrĂ« nga koleksioni i vitit 1995 tĂ« Dr. Moorehead, ku pĂ«rfshihen lutje, biseda dhe monologje tĂ« pĂ«rdorura gjatĂ« shĂ«rbesĂ«s dhe emisioneve fetare nĂ« radio. Dikush qĂ« ka qĂ«nĂ« dĂ«shmitar i masakrĂ«s nĂ« shkollĂ«n Columbine High School, nĂ« Kolorado tĂ« AmerikĂ«s, mĂ« 20 Prill 1999, ku u vranĂ« dymbĂ«dhjetĂ« nxĂ«nĂ«s me mĂ«suesin e tyre, e rimori dhe e pĂ«rcolli nĂ« internet mesa duket, si aktualizim i ngjarjes tragjike. Titulli i “The Paradox of our Age”, nĂ« internet Ă«shtĂ« pĂ«rcjellur me njĂ« ndryshin fare tĂ« vogĂ«l nĂ« titull, nga ‘Age’, nĂ« ‘Time’. Pra, nga Paradokset e shekullit tonĂ« nĂ« Paradokset e kohĂ«s tonĂ«. Kjo ese Ă«shtĂ« mjaft e popullarizuar, megjithĂ«se njĂ« autor ekcentrik si Xhorxh Karlin thotĂ« se, nuk Ă«shtĂ« kurrsesi poezi, por njĂ« jashtĂ«qitje. Po sjellim tĂ« shqipĂ«ruar kĂ«tĂ« ese:

Paradoksi i kohĂ«s sonĂ« nĂ« histori Ă«shtĂ« se, kemi ndĂ«rtesa tĂ« larta, por kemi edhe ndjesinĂ« e shtypjes po aq; me rrugĂ« krejtĂ«sisht tĂ« lira, por me pikĂ«vĂ«shtrime tĂ« ngushta, harxhojmĂ« pa hesap, por kemi shumĂ« humbje; blejmĂ« mĂ« tepĂ«r, por shijojmĂ« sĂ« paku, kemi shtĂ«pi tĂ« mĂ«dha dhe familje tĂ« vogla, mĂ« shumĂ« komoditet, por kohĂ« s’kemi fare, kemi mĂ« shumĂ« tituj, por mĂ« pak sens, mĂ« shumĂ« dije, por mĂ« pak gjykim, shumĂ« specialistĂ«, por mĂ« shumĂ« probleme: mĂ« shumĂ« ilaçe, por mĂ« pak shĂ«ndet..... Tymosim shumĂ«, pijmĂ« shumĂ«, shpenzojmĂ« tĂ« shkujdesur, gazmojmĂ« mĂ« pak, udhĂ«tojmĂ« mĂ« shpejt, zemĂ«rohemi menjĂ«herĂ«, qĂ«ndrojmĂ« deri vonĂ«, zgjohemi mĂ« tĂ« lodhur, lexojmĂ« mĂ« pak, shohim TV mĂ« shumĂ«, e lutemi gjithnjĂ« pak e mĂ« pak. I kemi shumĂ«fishuar pasuritĂ«, por pakĂ«suar vlerat e shpirtit. Flasim tepĂ«r, duam rrallĂ« dhe urrejmĂ« shumĂ« shpesh. Ne kemi mĂ«suar tĂ« krijojmĂ« mjedisin, por jo jetĂ«n. Ne i shtuam vitet jetĂ«s, por jo jetĂ«n viteve. Ne udhĂ«tuam nĂ« hĂ«nĂ« dhe u kthyem, por kemi droje tĂ« kalojmĂ« rrugĂ«n pĂ«r tĂ« takuar fqinjin e ri. Jemi pushtues tĂ« hapsirave tĂ« jashtme, por jo tĂ« hapsirave tĂ« brendshme. Ne kemi bĂ«rĂ« gjĂ«ra tĂ« mĂ«dha, por jo gjĂ«rat mĂ« tĂ« mira. Ne e pastrojmĂ« ajrin, por fĂ«lliqim shpirtin, ne e zotĂ«rojmĂ« atomin, por jo paragjykimin. Ne shkruajmĂ« shumĂ«, por mĂ«sojmĂ« pak, Ne thurim shumĂ« plane, por realizojmĂ« pak. Ne kemi mĂ«suar tĂ« ngutemi, por jo tĂ« presim. Ne krijojmĂ« shumĂ« kompjuter, i mbushim plot informacione, prodhojmĂ« mĂ« shumĂ« kopje se kurrĂ«, por veç komunikojmĂ« pak e mĂ« pak... Kjo Ă«shtĂ« koha e ushqimeve tĂ« shpejta por e tretjeve tĂ« ngadalshme: burrave tĂ« mĂ«dhej dhe e karaktereve tĂ« vogla, pĂ«rfitimeve tĂ« mĂ«dha dhe marrdhĂ«nieve tĂ« cekta. KĂ«to janĂ« ditĂ« tĂ« dy rrogave nĂ« familje, por mĂ« shumĂ« divorce, godinave tĂ« hijshme, por familjeve tĂ« prishura. KĂ«to janĂ« ditĂ«t e udhĂ«timeve tĂ« shpejta, hedhjes sĂ« pelenave, braktisjes sĂ« moralit, njĂ« nate qejfi dhe aq, mbipeshĂ«s sĂ« trupit, e tabletave qĂ« mund tĂ« bĂ«jnĂ« gjithçka nga harendjellja, tĂ« heshtin, tĂ« vrasin. EshtĂ« koha kur ka aq shumĂ« nĂ« vitrinĂ«n e mallrave e gjĂ« prej gjĂ«je nĂ« magazinĂ« nuk ka. Mos harroni, kaloni ca kohĂ« me tĂ« dashurit tuaj, sepse ata nuk do tĂ« jenĂ« pĂ«rrreth pĂ«rgjithmonĂ«. Jeta nuk matet me sasinĂ« e frymĂ«ve qĂ« marrim, por me çastet kur fryma ikĂ«n prej nesh.

dhe ja poezia që përcillet gjoja si origjinale (citojmë vetëm hyrjen):

Sot kemi rrugëkalime të gjera,
por pikëpamje të ngushta!

Shpenzojmë shumë, por kemi pak!

Blejmë shumë, por pak kënaqemi!

Kemi shtëpi të mëdha, por familje të vogla!

Kemi shumë lehtësira, por përherë e më pak kohë!

Diploma e grada të shumta kemi, por hiç
...pak ndjenja!
Kemi më shumë njohuri, por më pak gjykim!

Më shumë eksperiencë, por më shumë probleme!

Më shumë mjeksi, por më pak shëndet!...


Natyrisht të dy variantet janë më të gjata, ato vazhdojnë kontekstualisht. E vetmja gjë e krijuar nga autorja janë ca vargje të fryra e pa lidhje, alogjizma, që i shtohen poezisë origjinale në mënyrë përçudnuese:
Sot derdhemi si spermë kozmike / në qendër të tokës për të krijuar akoma lindje djajsh / Pa prekur shirat universal / Çfare udhëtimi!!! / me te njejtin stacion FINAL!
Pra, me shkak të këtyre katër vargjeve në tym, eseja e pastorit Dr. Moorehead vendoset në krijimtarinë e kësaj autorje, sikur të ishte një vepër origjinale, e pa dhënë kurrfarë spjegimi.
Por, pĂ«r tĂ« shkuar mĂ« tej nĂ« kĂ«tĂ« vĂ«shtrim, “Koha jonĂ«”, e boton mĂ« 30 prill 2006 kĂ«tĂ« essè pa autor. Mund tĂ« shihet nĂ« faqen e saj nĂ« internet, pa kurrfarĂ« reference e kurrfarĂ« autori. KĂ«shtu edhe gazeta hyn nĂ« vallen e skandaleve letrare krejt pa logjikĂ« e pa nevojĂ«. Ajo çfarĂ« shfaqet si fenomen i kĂ«saj kohe (The Paradox of Your Age), pĂ«r ne shqiptarĂ«t e kam fjalen, sa i pĂ«rket tĂ« drejtave tĂ« autorĂ«ve Ă«shtĂ« se pĂ«rvetĂ«simi i hapur e pa kurrfarĂ« droje, madje edhe duke bĂ«rĂ« karrshillĂ«k, bĂ«het jo vetĂ«m nga autorĂ« tĂ« veçantĂ«, por edhe nga gazetat, pĂ«r tĂ« shkuar deri dhe tek librat. Kujtoj kĂ«tu fjalorin frengjisht qĂ« ju vodh hapur autorit Vedat Kokona, apo hajnija qĂ« iu bĂ« pĂ«rkthyesit Blendi Kraja, fakt qĂ« e denoncoi hapur nĂ« shtypin shqiptar vitin e kaluar. Ana mĂ« groteske Ă«shtĂ« se pĂ«rkthejnĂ« paradokse pĂ«r tu bĂ«rĂ« moral qytetarĂ«ve e vetĂ« shfaqen si paradoks i gjallĂ«, sepse vjedhja institucionalizohet, jo vetĂ«m ndĂ«r individĂ« tĂ« papĂ«rgjegjshĂ«m, por edhe nĂ« median shqiptare. NdĂ«rkohĂ« qĂ« nĂ« Kuvendin e ShqipĂ«risĂ« shtrohet me tĂ« madhe e drejta e autorĂ«ve, mbrojtja e tyre me ligj, mirĂ«po kjo mbrojtje ligjore mesa duket ka tĂ« bĂ«jĂ« veç me autorĂ«t qĂ« jetojnĂ« brenda vendit dhe jo tĂ« atyre tĂ« huaj, se me ata mund t’u veproka kaçakshe.

TĂ« gjithĂ« vetĂ«shpallen poetĂ«, 95 pĂ«rqind shgarra-shkruajnĂ« pa ditur tĂ« lexojnĂ«…

Na vjen keq ta themi, por kështu nuk shkruhet poezia, as nuk bëhet arti, madje as publiçistika e gazetaria. Kështu masakrohet poezia e arti përçudnohet. Një autor që ka botuar një, dy, a më shumë libra, nuk mund ta lejojë vehten të bjerë deri në trajtime të tilla pa asnjë vlerë e një gazetë serioze nuk mund ta lejojë vehten të botojë shkrime autorësh të huaj, së pari pa kurrfare leje dhe së dyti pa emrin e autorit.
Ne nuk mund tĂ« japim receta, se ka apo jo talent ky, kjo apo ndonjĂ« tjetĂ«r autor, por ajo qĂ« mund tĂ« thuhet Ă«shtĂ« se autorĂ«t, fillestar qofshin kĂ«ta edhe nĂ« moshĂ« tĂ« madhe, ka rrezik qĂ«, tĂ« pĂ«rfshirĂ« nga euforia, ta quajnĂ« vehten shkrimtarĂ« dhe tĂ« harrojnĂ« tĂ« shkruajnĂ«. E natyrisht shterrja do tĂ« sjellĂ« tundime pĂ«r tĂ« botuar me çdo kusht, madje deri edhe nĂ« akte tĂ« tilla tĂ« dĂ«shpĂ«ruara qĂ« kurrsesi nuk janĂ« reminishenca, por plagjiatura me ndĂ«rgjegje tĂ« plotĂ«. Potencialisht tĂ« gjithĂ« shqiptarĂ«t kanĂ« njĂ« dell vjershĂ«tari, por poezia e vĂ«rtetĂ«, si art sublim, e tejkalon vargĂ«zimin, nuk ka tĂ« bĂ«jĂ« fare me bejtet, me pasthirrma si “ditĂ«t lĂ«pijnĂ« njĂ«ra tjetrĂ«n”, apo ca folklorizma tĂ« ndonjĂ« pseudo-poeti, i lauruar nga Shoqata e ShkrimtarĂ«ve Shqiptaro-Amerikane, qĂ« kĂ«ndon pĂ«r thĂ«llĂ«za e trĂ«ndelina, si nĂ« kohĂ«t e qĂ«motit.
Poezia është diçka tjetër që nuk ka të bëjë me zhurmat, pasthitrrmat, lëpirjet, gromësirat e klubeve e shoqatave që të kujtojnë Klubin e Selanikut. Eshtë diçka tjetër shumë më (fine), shumë me fisnike e shumë më e zgjuar, shumë më emocionuese. Njeriu mund të shkruajë tërë jetën e në fund të kuptojë se nuk ka bërë kurrgjë në letërsi, se këto janë kapriccot e krijimtarisë, prandaj çdo rrokanisje e bujshme me promovime librash fillestarësh në dy kontinente, më shumë se sa një stimul është një pozitë tepër groteske, ku autorët e kanë lënë vehten të bien. Tregues i këtij realiteti janë vargëzimet pakuptim që nuk të ngjallin kurrfarë emocioni, madje i sugjeron lexuesit mendimin e gabuar se kur kjo qenka poezi, atëherë poezia qenka arti më i rëndomtë e më pa vlere i kësaj bote, kur në të vërtetë është krejt ndryshe. Poezia është mbretëresha e arteve, me të ka lindur letërsia dhe letërsia pa poezinë nuk ka kuptim. E jo vetëm letërsia, sepse poezia hyn në të gjitha artet, madje deri edhe tek kombinimi i ngjyrave në telajo, fryn nëpër tastat e pianos, tretet e shkrihet me lëvizjet e harmonishme të balerinës në skenë. Poezia fryn si erë në të gjitha zhanrret e artit, ndaj është krim që me vargje të rëndomta të masakrohet. Prandaj u duhet thënë rishtareve që e mbajnë kokën lart si në sfilata mode, mos shkruani pa finesë, pa figura, pa ide e pa filozofinë e jetës dhe kurrë mos shkruani pa dhembje, sepse dhembja është ajo që e ngjiz artin e fjalës dhe e bën atë magjiplotë. Krye se gjithash, poezia është një amalgamë dashurie, ajo shfaqet herë si një drithërimë rrufeje , herë si një yll që këputet, një zog që vdes në qiell, një shpirt që ringjallet; është pshërtima e nënës, është puthja e zjarrtë e vajzës; është feniksi që del nga zjarri, e që dy herë njësoj kurrë nuk shfaqet, i shto kësaj përdorimin e përsosur të gjuhës së nënës që të ka lindur. Por, në këtë duhet të kemi mirëkuptim, çdo lloj klasifikimi që i bëhet poezisë është relative, sepse ajo ecën bashkë me kohën dhe jetësohet përmes zhvillimesh të reja. Por gjithmonë, gjithkund e gjithëherë mbetet poezi. Një drithërimë që të përshkon shpirtin, të prek në zemër e të vë në lëvizje mendimet. Poezia është katarsis më i mrekullueshëm; është solucioni më çudibërës; është ajo hapsirë e ai dimension ku njeriu edhe në çastin më të trishtueshëm e në terratinën më të thellë, gjen shtegun e dritës.



Harla-hurla internetike - bufonada e modernitetit


Shpesh herĂ« pĂ«rcillen shkrime nĂ«pĂ«r gazeta, apo faqet e internetit me plot pretendime nĂ« tituj, por qĂ« mbeten nĂ« konturet e njĂ« informacioni tĂ« cekĂ«t. PĂ«r mĂ« tepĂ«r bĂ«hen shkak pĂ«r debate nĂ« mes tĂ« autorĂ«ve krijues. NjĂ« shkrim i kĂ«saj natyre u bĂ« nxitĂ«s i njĂ« diskutimi se a mund tĂ« quhet poet a poete njĂ« autor a autore kur boton veç dy libra... Pa hyrĂ« nĂ« tĂ« drejtĂ«n qĂ« gjithsekush tĂ« intĂ«rpretojĂ« sipas dĂ«shirĂ«s emĂ«rimin poet, mund tĂ« them se poet mund tĂ« quhet njĂ« autor qĂ« e ka treguar me punĂ« kĂ«mbĂ«ngulĂ«se e kualitative, se Ă«shtĂ« mjeshtĂ«r i vargut dhe zotĂ«ron teknikĂ«n artistike, sjell risi dhe ka pĂ«rpjekje pĂ«r tĂ« qenĂ« origjinal, falĂ« talentit, por edhe falĂ« punĂ«s sĂ« palodhur me vargjet, figurat dhe idetĂ«. Ka autorĂ«, tĂ« cilĂ«t edhe pse i kanĂ« e i shprehin kĂ«to cilĂ«si, e kanĂ« bezdi po ti quash poet. NĂ« AmerikĂ« pĂ«rdoret shprehja “Free Lunch Author”, çfarĂ« nĂ« esence shpreh pasionin pĂ«r tĂ« krijuar edhe kur nuk je profesionist. Pra, je krijues i lirĂ« qĂ« i pĂ«rkushtohesh me pasion krijimtarisĂ«, pavarĂ«sisht se tĂ«rĂ« jetĂ«n bĂ«n punĂ« tjetĂ«r. Mund t’ju kujtoj se njĂ« poet i madh amerikan, i pĂ«rkthyer nĂ« shumĂ« vende tĂ« EuropĂ«s, Sharl Bukovski tĂ«rĂ« jetĂ«n ka bĂ«rĂ« njĂ« punĂ« tĂ« thjeshtĂ«. NĂ« FrancĂ« e admironin si njĂ« prej poetĂ«ve mĂ« tĂ« mĂ«dhej tĂ« kohĂ«s, ndĂ«rsa nĂ« qytetin ku jetonte e respektonin si njĂ« nĂ«npunĂ«s i sjellshĂ«m i zyrĂ«s postare prej ku doli edhe nĂ« pension. Kush e di mbase edhe nuk e dinin famĂ«n qĂ« kishte bashqytetari i tyre nĂ« EuropĂ« edhe pĂ«r faktin se njerĂ«zit nĂ« AmerikĂ« janĂ« tĂ« pĂ«rzemĂ«rt me fqinjĂ«t, por krejt indiferent, atje nuk tĂ« pyet kurrkush ku shkon e nga vjen dhe mĂ« se merresh. Nga ana tjetĂ«r edhe shkrimtarĂ«t nuk nguten tĂ« ekspozohen si tĂ« tillĂ« dhe janĂ« modestĂ«.
Ndërsa ne ngutemi të cilësojmë poet, një njeri qe sapo ka nisur të shkruajë, apo qoftë të ketë botuar një libër, apo dhe dy. Vëmë epitete të larta, saqë ndonjëherë bëjnë efektin e kundërt. I përkëdhelim sedrën autorit edhe kur shihet hapur se vargjet e tij janë më se te zakonshme. Ndokush i përdor miklimet jo pa qëllim, mpleksen disa interesa që nganjëherë është e vështirë të dallohen.
Ka qĂ« nxitojnĂ« nga dĂ«shira pĂ«r tĂ« thĂ«nĂ« fjalĂ«n e tyre mirĂ«po marrin pĂ«rsipĂ«r shumçka kur shprehen me tone tĂ« larta, se vjershat e iks-autori janĂ« arritje nĂ« letĂ«rsinĂ« shqipe. PĂ«r tĂ« ardhur keq Ă«shtĂ« kur kĂ«tĂ« e thonĂ« edhe persona qĂ« kanĂ« njĂ« farĂ« autoriteti dhe flasin nĂ« emĂ«r tĂ« shoqatave tĂ« krijuesve, mirĂ«po nuk bĂ«jnĂ« kurrfarĂ« analize, a ti hedhin njĂ« vĂ«shtrim pĂ«r tĂ« parĂ« ku Ă«shtĂ« niveli dhe e veçanta e krijuesve emigrantĂ« nĂ« AmerikĂ«, nĂ« çfarĂ« stadi Ă«shtĂ« poezia qĂ« ata krijojnĂ«, a ka art tĂ« mirĂ«filltĂ«, apo fjala harliset nĂ« erĂ«; a kemi tĂ« bĂ«jmĂ« mĂ« shumĂ« me folklorizma, apo frymĂ«n e poezisĂ« sĂ« kohĂ«s sĂ« tanzimatit. Aq mĂ« tepĂ«r nuk thonĂ« se çfarĂ« vlejnĂ« konkurset letrare ku çmimet ndahen nder vedi, akoma mĂ« tepĂ«r kur nuk kanĂ« kurrfarĂ« stimuli material. Me njĂ« fjalĂ«, konkurse pĂ«r fjalĂ«, pĂ«r bla-bla-bla nĂ«pĂ«r takime, gjoja poetike. Merrni e lexoni librat qĂ« janĂ« çmuar si “Pena e artĂ«” e shqiptaro-amerikanĂ«ve. NjĂ« mjerim i gjallĂ«, ndĂ«rkohĂ« qĂ«nuk gjejmĂ« tĂ« çmuar autorĂ« tĂ« tillĂ« seriozĂ« e tĂ« njohur nĂ« artin e vĂ«shtirĂ« tĂ« poezisĂ« si, Anton Çefa, Roland Gjoza, Iliriana Sulkuqi, Luigj Çekaj, Vaid Hyzoti, Pjeter Jaku, Elinda Marku, Maksim Zotaj e ndonjĂ« tjetĂ«r.
Kam lexuar kohĂ«t e fundit njĂ« libĂ«r poetik “ Vargje shtegtimi” tĂ« piktorit Zoi Shuti dhe jam befasuar pĂ«r kulturĂ«n e tij poetike, imazhet e freskĂ«ta qĂ« sjell, emocionet qĂ« transmeton, meditimet qĂ« tĂ« çojnĂ« nĂ« kohĂ«ra e hapsira tĂ« ndryshme me dritĂ« e hije, me dhembje e gĂ«zim. Zoi Shuti m’u shfaq piktor nĂ« vargje, ashtu sikurse nĂ« telajo Ă«shtĂ« poet dhe me kryesorja arti poetik i kĂ«tij autori Ă«shtĂ« shumĂ« mĂ« lart se tĂ«rĂ« taboret e librave, pĂ«r tĂ« cilat shkruhet aq shumĂ« e aq pa takt.
Gjithsesi dëshira për të shkruar, për të afirmuar një koleg a një mik, është e mirë, por nga ndonjëherë nuk mjafton vetëm dëshira. Një analizë që merret me artin, aq më tepër me artin e vështirë poetik, nuk mund të mbetet vetëm në fjalë të përgjithshme amatoreske që krejt pa shkak krijojnë edhe euforira si në një rast, kohët e fundit, kur një zonjë shprehej në mënyrën më paradoksale, duke e cilësuar një autore fillestare në Detroit, që ka botuar vitin e kaluar në Tiranë një vëllim tepër modest, si një nga poetet e zgjedhura të letrave shqip, që po i çon këto letra (shqipe) lart e më lart. Po ku? Vetëm pupla zogjsh mund të gjesh në qiell (nuk po them për gjë tjetër, se zogjtë bëjnë edhe të pabëra kozmike ndonjëherë, të pabëra që graviteti më së shumti ua hedh zhgarra-shkruajtësve si dhuratë apoetike mbi kokë).
EshtĂ« pĂ«r tĂ« ardhur keq se sa shumĂ« e ccvlerĂ«sojnĂ« fjalĂ«n disa njerĂ«z, e jo pak njerĂ«z qĂ« pĂ«r shkak tĂ« mosdijes, tĂ« njĂ« euforie delirante, a tĂ« interesave tĂ« ngushta (ca thonĂ« dhe parave nĂ«n dorĂ«) ngulmojnĂ« tĂ« shkruajnĂ« me harla-hurla, aq mĂ« tepĂ«r kur kjo kategori njerĂ«zish, s’e kanĂ« pĂ«r gjĂ« tĂ« afishohen poshtĂ« e lart, madje edhe si poetĂ«...

Eufori raskapitëse...deri në neveri

Si krijues qĂ« jetoj nĂ« AmerikĂ«, mĂ« dhimbsen fjalĂ«t ndaj nuk i uroj gjĂ« prej gjĂ«je ShoqatĂ«s sĂ« ShkrimtarĂ«ve Shqiptaro-AmerikanĂ«, qĂ« pĂ«rbĂ«het kryesisht prej rapsodĂ«sh amatorĂ«, njerĂ«z jo vetĂ«m tĂ« paaftĂ« nĂ« krijimtari, por edhe fort tĂ« varfĂ«r nĂ« artikulimin e gjuhes shqipe. TĂ« lexosh vjershat e kĂ«tyre antarĂ«ve tĂ« shoqatĂ«s qĂ« kanĂ« si simbol e emblemĂ« tĂ« tyre poemĂ«n “BagĂ«ti e BujqĂ«si” e Naim Frasherit, nĂ« sfond dielli - si reliket e socializmit vulgar, qĂ« pĂ«rdorin deklamacionin, pasthirrmat, retorikĂ«n e thatĂ«, me njĂ« fjalor tejet tĂ« varfĂ«r, tĂ« cilĂ«t janĂ« kujtuar tĂ« merren me letĂ«rsi tek tĂ« pesĂ«dhjetat (nĂ« atĂ« moshĂ« kur Naimi vdiq)... tĂ« lexosh pra ato vjersha, se poezi nuk mund tĂ« jenĂ« kurrsesi, tĂ« neveritet arti i tĂ« krijuarit.
MirĂ«po ka ndonjĂ« mik a mikeshĂ« tĂ« kryesisĂ« sĂ« kĂ«saj shoqate qĂ« nuk pĂ«rtojnĂ« tĂ« qĂ«ndisin shkrime tĂ« trĂ«ndafilta dhe madje me mburrje, me fjalĂ« tĂ« mĂ«dha, retorikĂ« boshe, me pĂ«rkĂ«dhelje sedre, dhĂ«nie e meritave tĂ« paqena, qĂ« nuk i bĂ«jnĂ« mirĂ« askujt. Madje as vetĂ« atyre tĂ« cilĂ«ve u dedikohen kĂ«to fjalĂ« farfuritĂ«se pa kursim. QĂ« ushqejnĂ« megallomani boshĂ«. E vini re si vetĂ«sajohen deri nĂ« karikaturĂ« ca njerĂ«z. NĂ« Itali Ă«shtĂ« njĂ« zonjĂ« e rĂ«ndĂ« qĂ« mbiquhet e nĂ«nquhet ‘NĂ«nĂ« Tereza’, duke mos pasur aspak ngjashmĂ«ri as nĂ« tĂ« njĂ« miliontĂ«n e figurĂ«s sĂ« Gonxhe Kol Bojaxhiut. NjĂ« tjetĂ«r nĂ« Nju Jork, e cila shkruan vjersha mediokrre dhe qĂ« nuk u afrohet as bejtexhinjĂ«ve, na pozon si ‘Dora Distria’, akoma mĂ« tej njĂ« tjetĂ«r vetshpallet ‘Shota Galica’. NjĂ« ish-kryetar shkrimtarie miklohet pas idesĂ« se Ă«shtĂ« Çehovi shqiptar. O zot sa tĂ« etur pĂ«r lavdi paskan qĂ«nĂ« ca njerĂ«z… Aq mĂ« tepĂ«r kjo kategori njerĂ«zish as duan t’ia dinĂ« qĂ« njĂ« artist i vĂ«rtetĂ« nuk i pranon miklimet, ai Ă«shtĂ« si kalliri kokulur tek i cili roitet pika e vesĂ«s, e jo bubullimat e vetĂ«timat. Ka ikur koha e poezisĂ« me taramundane. Bam e bump kĂ«mborĂ« e madhe, qumĂ«sht gjysĂ«m okare.... Jemi nĂ« njĂ« kohĂ« tjetĂ«r.
KĂ«sisoj euforirash pĂ«r autorĂ« qĂ« sa kanĂ« nisur tĂ« shkruajnĂ« shpesh herĂ« janĂ« pa llogjikĂ«. Shprehen tekstualisht …”autorja ka dhĂ«nĂ« njĂ« kontribut tĂ« veçantĂ« nĂ« letĂ«rsi”, apo marrĂ«zi tĂ« tilla euforiko-pĂ«rshendetĂ«se “kollonĂ« çeliku e letĂ«rsisĂ« shqiptare”. Shprehje tĂ« tilla nuk duhen tĂ« pĂ«rcillen nĂ« forume publike, sepse janĂ« miklime krejt tĂ« papĂ«rgjegjshme, qĂ« mund t’i bĂ«jnĂ« vetĂ«m ata qĂ« nuk kanĂ« lexuar as dy libra qĂ« pĂ«rmbajnĂ« vlera tĂ« vĂ«rteta artistike.
Në fund të fjalës mashtrojnë publikun sepse, në rastin tonë, ato zonjat të cilave ju atribohen këto lavde nuk kanë dhënë kurrfarë kontributi të veçantë në letërsi. Madje njëra prej tyre, duke e ditur mirë këtë të vërtetë, tek Vikipedia e lirë në internet ka shkruar emrin e vet me një rezyme goxha me peshë për kontributin e vet si politikane e shquar shqiptare, por jo ama tek skedat e letërsisë.
I shkruaj me keqardhje këto radhë, jo për ndokënd në atë shoqatë e per atë kryesi për të cilën flitet e që nuk meriton kurrfarë vëmendje, por me keqardheje për letërsinë, e kryeradhë për poezinë... dashuria për të cilën duhet të jetë dhembje, e jo eufori trumbetuese e natyrisht tejet raskapitëse, si të gjitha euforitë...

Si tirret leshi i fjalĂ«ve nĂ« ShoqatĂ«n Shqiptaro-Amerikane tĂ«…rapsodĂ«ve?!

Duke parĂ« se pĂ«rditĂ« e mĂ« shumĂ« mendimi i njerĂ«zve pĂ«r pseudo-krijuesit shqiptaro- amerikanĂ« po bie poshtĂ« e mĂ« poshtĂ«, se e vĂ«rteta mbi ata qĂ« mburren me titullin shkrimtar e poet (e nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ« nuk arrijnĂ« tĂ« shkruajnĂ«, as si Aleks Çaçi nĂ« vitet 50, me ashtu e kĂ«shtu Myzeqe), po del nĂ« faqe, disa nga bajraktarĂ«t e shkrimtarisĂ« mediokrre shqiptaro-amerikane, tĂ« cilĂ«t manipulojnĂ« shoqatĂ«n pĂ«r lavdiegon e vet, dhanĂ« orjentimin pĂ«r tĂ« publikuar diçka nĂ« sens pozitiv. Dhe servilat pĂ«r kĂ«tĂ« trumbetim tĂ« orientuar nga lart (si dikur nga Komiteti Qendror i PartisĂ«) e mori pĂ«rsipĂ«r njĂ« zonjĂ« me dy libĂ«rtha, tĂ« cilat i ruan nĂ« sepetet e veta nga frika se mos ja shohin e lexojnĂ«, e u del boja edhe librave edhe autores sĂ« sapozgjedhur nĂ« kryesi. I dha dum kjo poeteshĂ« e stĂ«rvonuar pĂ«r ta ngritur lart e me lart moralin e rĂ«nĂ« pĂ«rdhe e nĂ«n dhe tĂ« shoqatĂ«s, duke i mballosur njĂ« lustra-llustra nĂ« internet. Shkrimi i saj mbi njĂ« numĂ«r tĂ« fundit tĂ« revistĂ«s hije “Pena”, organit tĂ« ShShA, ngjalli njĂ« farĂ« kureshtjeje, sepse shumkush nuk ia kishte idenĂ« nĂ« se ekzistonte kjo shoqatĂ«. Ndaj dhe kushdo qĂ« e lexon ate shkrim ilustrativ i lindĂ«n pyetja se si, ku botohet, çfare tirazhi ka, sa tĂ« abonuar dhe ku mund tĂ« gjendet Revista “Pena”, qĂ« paraqitĂ«sja nĂ« Internet e mbiquante “Pena ndĂ«rkombĂ«tare!!!”. Sipas informacioneve, atĂ« revistĂ« e lexojnĂ« (me syze tĂ« trasha) jo mĂ« shumĂ« se 20 antarĂ«t e shoqatĂ«s, prandaj nuk mund ti besohet çudirave shkarrashkruajtse, sikur tĂ« flitej pĂ«r njĂ« revistĂ« me popullaritet tĂ« madh ndĂ«rkontinental?
Dikur në monizëm punonte mokra pa grurë, ndërkohë që thuhej me pompozitet se Shqipëria zinte vendin e parë në botë për ushqimin e popullsisë, e cila, jemi dëshmitarë të gjallë të faktit që sharrohej për bukë. Mbas këtij stili punohet çuditërisht edhe sot e kësaj dite...Madje e kemi mbart këtë stil edhe këtu në Amerikë, si breshka samarin... Edhe dy kokrra grurë në i paçim, humbasin në bykun e kashtën e fjalëve, se ja ku thuhet, e zeza mbi të bardhë:
“Revista “Pena”, numri i ri, dalĂ« nĂ« pranverĂ« tĂ« kĂ«tij viti, sapo iu shpĂ«rnda kĂ«tu nĂ« Nju Jork, mĂ« 4 Gusht...”
Vetvetiu lind pyetja, çfarë është kjo revistë që botohet në pranverë, shpërndahet në fillimvjeshtë dhe boton në faqet e saj reportazhe për evenimente të zhvilluara në vitin e kaluar, pra në verë 2006. Kush është ai person, emigrant shqiptar në Amerikë, që paguan 15 apo 20 dollarë për të tilla revista, ku botues-hartuesit janë jo vetëm të vonuar një vit, por përpiqen që artin ta vënë nën hijen e komercializmit. Se ja si shprehen:
“Zonja Kostanca Roka... Ă«shtĂ« editore e tre antologjive, ku me dy tĂ« parat grumbulloi 200.000 dollarĂ«.”
Ku është pjesa e artit në këtë sfidë 200 mijëshë?!
MĂ« tej : “Turner Ă«shtĂ« poeti qĂ« krijoi gjini...?!”
Po çfarë është kjo gjini e re që ka krijuar poeti Turner nga Teksasi nuk thuhet.
Për cilin lloj arti bëhet fjalë se, nëse është fjala për poezinë, vetë poezia në tërësi është gjini e letërsisë artistike. Merita e një poeti nuk është se krijon një gjini të re, pra gjini brenda gjinisë, mesa duket, por se sjell vlera të reja krijuese, subjekte e forma të veçanta që përcaktojnë individualitetin e tij si artist.
Gjinia në vetvehte nuk është vlerë. Ja çfarë në esencë është gjinia në aspektin e veprimtarisë krijuese:
...është nëndarja në letërsi e në art që përfshin vepra të cilat kanë një varg tiparesh dalluese të përbashkëta, si mënyrën e pasqyrimit të realitetit, stilin, gjuhën e tjerë. (referenca: Fjalori i Shqipes së sotme, 2002).
Le të lexojmë edhe një pasazh që vërtetë të trullos gjatë leximit:
“Sa fillon dhe shfleton faqen e parĂ« menjĂ«herĂ« sytĂ« shtangen me njĂ« thĂ«nie tĂ« GĂ«tes, njeriu i fundit universal i GjermanisĂ«..”
Nuk ka njeri nĂ« botĂ«, sado profan qĂ« tĂ« jetĂ«, qĂ« tĂ« shtanget para njĂ« citati. A e dimĂ« fjalĂ«n shtang, apo e pĂ«rdorim me qĂ«llime efektuoze. Kushdo qĂ« merret me letĂ«rsi nuk mund tĂ« qorollepset me tĂ« tilla shprehje, tĂ« cilat po t’i pĂ«rdorin shkollorĂ«t nĂ« hartime do tĂ« marrnin notĂ« negative. TĂ« shtangesh do tĂ« thotĂ« tĂ« ngrish prej frikĂ«s, prej tmerrit... (gjithnjĂ« sipas Fjalorit tĂ« Shqipes). Sa pĂ«r hamendjen se Gete Ă«shtĂ« njeriu i fundit universal i GjermanisĂ«, le tua lĂ«mĂ« gjermaneve tĂ« bĂ«jnĂ« klasifikime tĂ« tilla “universale” se nuk na mbeti ne shqiptarĂ«ve emigrantĂ« nĂ« AmerikĂ«, kjo barra e rĂ«ndĂ« nĂ« kurriz.
TĂ« vazhdojmĂ« mĂ« tej, pĂ«r tĂ« parĂ« se çfarĂ« mishmashi bĂ«het nĂ« shkrimin prezantues pĂ«r revistĂ«n “Pena”:
“Pra kjo thĂ«nie (e GetĂ«s - shĂ«nimi im KT) tĂ« ballafaqon me kualitetin, rritjen, format e lĂ«vizjes, tĂ« tĂ« menduarit, qĂ« padyshim brenda revistĂ«s “Pena” gjen mozaikun e krijimeve nga shkrimtarĂ«t shqiptaro-amerikanĂ«, por dhe mĂ« gjerĂ«…”
Kam një jetë që merrem me lexime e shkrime, por të tilla fjali habitore, kacadredhëse, xhufkore, nuk kisha lexuar ndonjëherë.
Ata që pretendojnë të quhen shkrimtarë, të jenë zgjedhur në kryesi të shkrimtarllëkut, kurrsesi nuk mund të paraqesin në publik të tilla shkrime prolikse, për të mos thënë konfuze, të shkruara jo me penë e me kartë siç pretendojnë, por direkt në kompiuter e të përcjella taze në vitrazhet e internetit, pa u bërë kurrfarë redaktimi. Pra të shkruara në tym.
Në fjalë të fundit, ata zonja e zotërinj të SHSHA që e quajnë vetën shkrimtarë, aq më tepër kur kanë pranuar të zgjidhen nëpër forume drejtuese të shoqatës së ashtuquajtur të shkrimtarëve, duhet ta ndjejnë përgjegjësinë e të dalurit në publik. Shkrimet e tyre janë pasqyrë e nivelit e kulturës që kanë. Ata janë e vërteta që e tejkalon euforinë me të cilën shkrimtarucët miklojnë njëri-tjetrin, si macet e vogla tek këmbët e plakave që tjerrin lesh, të cilat, teksa lëpijnë njëra-tjetrën, mrekullisht i zë gjumi... Përralla në lesh e shëndeti prej nesh shoqata e pseudo-shkrimtarëve shqiptaro-amerikanë!

Kjo eufori e kjo zhurmë, kjo prapësi e jo letërsi

…KĂ«to plagjiatura e jo krijime, kjo eufori kallijsh pa bukĂ« qĂ« tunden nĂ« erĂ« e qĂ« nuk e njohin modestinĂ«, kjo garĂ« e çmendur pĂ«r tĂ« lartĂ«suar idhujt e tĂ« sotmes (qĂ« ishin po aq idhuj edhe tĂ« sĂ« djeshmes) e pĂ«r tĂ« shembur statujat e tĂ« kaluarĂ«s, disi tĂ« largĂ«t tashmĂ«, kjo shkatrrimomani nĂ« tĂ« gjitha fushat e jetĂ«s, mesa duket, qĂ« nga fillimi i shekullit tĂ« kaluar e deri nĂ« prag e pĂ«rtej pragut tĂ« shekullit tĂ« ri, vazhdon tĂ« jetĂ« produkti ynĂ« i veçantĂ« shpirtĂ«ror e material. TjetĂ«r gjĂ« nuk dimĂ« tĂ« prodhojmĂ«, veç eufori e mllef, servilizĂ«m deri nĂ« pĂ«rjargie a urrejtje deri nĂ« tĂ«rbim. E kur shfaqemi kĂ«shtu, sa nga njĂ« ekstrem nĂ« tjetrin, tepĂ«r tĂ« mangĂ«t nĂ« fushĂ«n e kulturĂ«s, etikĂ«s dhe estetikĂ«s, ku njerĂ«zit bĂ«jnĂ« temena e peqe-lepe madhĂ«shtive ende si nĂ« kohĂ« tĂ« osmanĂ«ve, çfarĂ« mendojmĂ«, se duke fituar njĂ« tjetĂ«r ‘Nobel’ do tĂ« shlyhet e davaret tĂ«rĂ« kjo ligĂ«si qĂ« shfaqet sheshit. Po ne e kemi njĂ« ‘Nobel’ atĂ« tĂ« NĂ«nĂ« TerezĂ«s qĂ« na nderon nĂ« mbarĂ« botĂ«n, por prap se prap nĂ«pĂ«r moçale amorale zhgrryhemi, madje edhe duke ja mohuar kĂ«tij “Nobeli” moral tĂ« drejtĂ«n pĂ«r tĂ« qenĂ« midis nesh. Se ju e dini çfarĂ« u bĂ« qĂ« tĂ« mos shfaqej kjo Shejteresh shqiptare nĂ« ShkodĂ«r, e çfarĂ« nuk u tha qĂ« tĂ« mos ngrihej Katedralja me emrin e saj nĂ« PrishtinĂ«. Dikush mund tĂ« thojĂ« ç’nĂ« NĂ«nĂ« Tereza! Nene Tereza jo vetĂ«m qĂ« ka shkruar poezi, por tĂ«rĂ« jeta e saj Ă«shtĂ« njĂ« poemĂ« e vĂ«rtetĂ«, poemĂ« nĂ« tĂ« cilĂ«n dashuria, dhembja, mĂ«shira, shpresa, drita mishĂ«rohen hyjnisht.
E megjithatĂ«, kjo nuk na mjafton, vetsakrifikohemi pĂ«r ta ngritur idhullin tonĂ« nĂ« qiell, e sa ora pĂ«lcasin deri sa ta rrĂ«zojmĂ« pĂ«rdhè. Nuk e di nga na buron kjo dĂ«shirĂ« demoniake pĂ«r t’i shaluar malet si kuaj. Prandaj shpesh herĂ« edhe nĂ«pĂ«r legjendat tona ( edhe realiteti ynĂ« si legjendĂ« shpesh na shfaqet) kreshnikĂ«t mĂ« sĂ« shumti pĂ«rfundojnĂ« nĂ« vetmi e fatkeq... KĂ«ta jemi. Veten nuk e mohojmĂ«. Konica e dinte çfarĂ« thoshte kur shprehej se, “na vjen e keqja nga vetja”. Por veç tĂ« mos pĂ«rpiqemi tĂ« shfajsohemi, sepse kurrkush nuk na ka faj, se diku, prapa botĂ«s, gjithnjĂ« mbetemi.

2007

www.traboini.com