Në kërkim të një Bashkimi Kombëtar - nga Aristidh P. Kola



NĂ‹ KĂ‹RKIM TĂ‹ NJĂ‹ BASHKIMI KOMBĂ‹TAR

Nga ARISTIDH P. KOLA

Dhe kush mund t’ua tregojĂ« kĂ«tĂ« rrugĂ«? Kush ka detyrĂ« dhe obligim, por dhe mundĂ«sinĂ« pĂ«r t’u treguar rrugĂ«n e shumdĂ«shiruar? Ja njĂ« pyetje qĂ« u vihet sot intelektualĂ«ve, si atyre qĂ« ndodhen brenda dhe jashtĂ« ShqipĂ«risĂ«. Ă‹shtĂ« ndoshta e hidhur tĂ« konstatoj se nĂ« shekujt e kaluar, intelektualĂ« tĂ« lavdishĂ«m me origjinĂ« shqiptare, jo vetĂ«m qĂ« nuk luftuan pĂ«r t’i treguar rrugĂ«n e bashkimit kĂ«tij populli tragjik, por bĂ«nĂ« çmos pĂ«r tĂ« ndarĂ« nga kombi pozitĂ«n e tyre. ShumĂ« fshihnin edhe origjinĂ«n e tyre….
IntelektualĂ«t e rinj, nuk mund tĂ« kenĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n pikpamje, sepse janĂ« tĂ« ndĂ«rgjegjĂ«suar pĂ«r problemin dhe mendojnĂ« se do t’i japin shpejt a vonĂ« llogari historisĂ« qĂ« nuk korruptohet, qĂ« mban pendĂ« pĂ«r tĂ« shkruar.
Nëpërmjet njohurisë së historisë së vërtetë dhe parahistorisë së popullit dhe të shkaqeve që e kanë çuar në fatin e keq të sotëm, do të fillojë të lëshojë filiza vizioni dhe shpresa për të ardhmen e tij. Por historia e popullit shqiptar akoma nuk është e shkruar. Akoma mbeten të panjohura shumë shkaqe dhe shumë prirje tendencione, nga të cilat disa konsiderohen të justifikuara, të tjera të pajustifikuara, megjithë që unë personalisht nuk pranoj as edhe një justifikim në fshehjen ose shtrembërimin e historisë. Si arritjet, si dështimet janë të dobishme si pjesë didaktike të historisë së një populli.
Nga njohja e thellĂ« e historisĂ« sĂ« vĂ«rtetĂ« do tĂ« ndĂ«rgjegjĂ«sohej populli jo vetĂ«m pĂ«r virtytet e tij, por kryesisht pĂ«r tĂ« metat e tij dhe do tĂ« gjejĂ« mĂ«nyrĂ«n t’i kapĂ«rcejĂ« tĂ« metat dhe tĂ« kultivojĂ« virtytet. Dhe ky obligim ndodhet kryesisht nĂ« supet e intelektualĂ«ve. NĂ« mĂ«nyrĂ« e veçantĂ«, intelektualĂ«t e diasporĂ«s edhe pse ndodhen larg atdheut tĂ« tyre, kanĂ« avantazhin tĂ« shohin çka ndodh atje me qartĂ«si mendore mĂ« tĂ« madhe dhe mĂ« objektivisht, prej pĂ«rvojĂ«s qĂ« kanĂ« nga kontakti me popujt e tjerĂ« pĂ«r zgjidhjen e problemeve kombĂ«tare tĂ« rĂ«ndĂ«sishme.
Detyrë të rëndësishme për intelektualët e diasporës do të konsideroja kultivimin adekuat të ndërgjegjësimit dhe përqëndrimin në gjetjen e lidhjes së hallkave të humbura të zinxhirit kombëtar.
Çfarë duhet kuptuar me këtë?
Për sa u përket atyre që janë brenda Shqipërisë, intelektualë, artistë dhe në përgjithësi njerëzit e mendjes dhe të artit, kuptohet se ata kanë peshën më të madhe. Periudhat e kryengritjeve, e ndërrimeve me dhunë të sistemit ose dhe të ndërrimeve të thjeshta në strukturat sociale ekonomike të një shteti, mbartin një rrezik që nuk duket menjëherë. Brenda një nate, një jave ose një viti, mund të përmbysen dhe të rrëzohen vlera shekujsh me ndërgjegje ose pa ndërgjegje.
Populli shqiptar me “kokfortĂ«sinĂ«” qĂ« e karakterizon konservatorizmi, arriti tĂ« ruajĂ« vlera ideale dhe modele kulturore nĂ«pĂ«r shekuj. Besa, sedra, krenaria, drejtĂ«sia, sensibiliteti gjithashtu dhe shumllojshmĂ«ria e madhe e formave tĂ« artit popullor dhe tĂ« kulturĂ«s, rrezikohen tĂ« rrafshohen brenda njĂ« minimumi kohe.
Shqipëria del nga një periudhë e gjatë izolimi dhe e lirive të kufizuara, në një botë ku mbisundon gjuetia e pasurimit të lehtë dhe e lavdisë së lehtë. Ndjen se ka aftësi të futet në këtë lojë, ku nuk ekzistojnë ligje, rregulla humanizmi dhe sensibiliteti si dikur në kohërat e shkuara.
Shqiptari i sotëm nuk ka mundësi kohore, as edhe luksin të adaptojë këtë gjueti me masat tradicionale, përkundrazi rrezikon të adaptohet, gjë që u duk në mjaft raste tek refugjatët e viteve të fundit.
Ky “karakteri i ri” i refugjatĂ«ve do tĂ« transferohet sigurisht dhe nĂ« ShqipĂ«ri, siç pĂ«rhapet njĂ« sĂ«mundje epidemike. Kush do t’i konstatojĂ« kĂ«to rreziqe dhe si do tĂ« bindet populli t’i verĂ« frerin kĂ«saj tĂ« tatĂ«pjete tĂ« rrezikshme qĂ« kĂ«rcĂ«non tĂ« shndĂ«rrojĂ« shqiptarin nĂ« njĂ« ujk tĂ« uritur pĂ«r bashkĂ«qytetarin dhe bashkĂ«patriotin e tij?
Nga ana tjetër, kjo liri e befasishme mbas gjysmë shekulli primitivimi dhe izolimi nga modernizimet kulturore dhe artistike, e ka shndërruar zemrën e tij në një arë të etur që është gati të pranojë jo vetëm shiun e pastër dobiprurës, por edhe çdo lloj ujërash të qelbura.
Me njĂ« predispozitĂ« tĂ« tillĂ« psikologjike si mund tĂ« rezistojĂ« ndaj “imperializmit kulturor” qĂ« ndodhet nĂ« kulmin e tij? Si mund tĂ« rezistojĂ« ndaj shndĂ«rrimit tĂ« tij kulturor nĂ« rast se artistĂ«t dhe intelektualĂ«t e mĂ«dhenj shqiptarĂ«, vetĂ«m konstatojnĂ« rreziqet, pa sugjeruar masa efikase? FrymĂ«zimet e tyre duhet t’i marrin nga burimi shumĂ« i pasur dhe i pashfrytĂ«zuar gjer mĂ« sot i artit dhe historisĂ« sĂ« popullit tĂ« vet.
Kultivimi i një trungu kombëtar kulturor është i domosdoshëm dhe i nevojshëm, njësoj i barasvleshëm me forcimin ushtarak të mbrojtjes së një kombi, të një populli sot e përherë. Popujt që humbën identitetin e tyre kulturor shpejt u zhdukën. Tek shumë intelektualë dhe artistë që kanë ardhur si emigrantë në Greqi, e kam konstatuar këtë rrezik dhe u them se nuk më intereson në qoftë se kanë aftësinë të këndojnë bukur si Michael Jackson ose të lozin veglat muzikore si Louis Armstrong, ose Pablo Casals, ose të pikturojnë si Picasso apo Dali, por duhet të jenë të aftë të krijojnë vepra që të kenë personalitetin dhe identitetin shqiptar.
Nuk më intereson të kenë aftësinë e mimetismit, por aftësinë e krijimtarisë me kuptimin e termit të vjetër grek: krijimtari, krijoj, krijues.
Rrjedhimisht krijues është ai që bën një vepër që frymëzohet nga populli i tij dhe i drejtohet popullit të tij.
Në qoftë se kjo vepër është me të vërtetë e madhe do të ketë dhe rrezatim botëror. Ata që nisen anasjelltas, d.m.th me synimin të bëjnë vepra botërore, duke mos shikuar popullin e tyre kanë simptoma patologjike të një personaliteti të turbulluar.
GjithĂ« kĂ«to sigurisht “Ia them nuses qĂ« t’i dĂ«gjojĂ« vjehrra”. Dhe nĂ« kĂ«tĂ« rast “vjehrra” Ă«shtĂ« udhĂ«heqja politike e ShqipĂ«risĂ« qĂ« i uroj tĂ« mos ketĂ« “vesh tĂ« rĂ«ndĂ«”.

 “Aristidh Kola”  f.9 -13, nga Kolec Traboini / ISBN 978-9928-04-200-2 Pantheon Books/ Emal 2014


Nga libri "Aristidh Kola" 2014, që nuk gjendet në shitje në asnjë librari për shkak të politikës antikombëtare të ministrisë aktuale të kulturës. Kush e dëshiron këtë libër mund ti shkruaj autorit në këtë e-mail adresë: traboini@yahoo.com

WORLD POETICA CHANNEL